یک سوم ایرانی‌ها؛ درگیر کبد چرب هستند/ چطور بفهمیم کبدمان بیمار است؟

به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، کبد یکی از مهمترین اعضای بدن است که وظایف مهمی مانند پالایش خون، ذخیره انرژی و تنظیم سوخت و ساز بدن را بر عهده دارد. از مهمترین خطراتی که این عضو مفید بدن را تهدید می‌کند، بیماری کبد چرب است. این عارضه به بیماری خاموش کبد نیز شناخته می‌شود، چون ممکن است فردی سال‌ها درگیر این بیماری باشد، اما متوجه این عارضه نشود. زمانی فرد متوجه ابتلا به این بیماری می‌شود که برای بررسی بیماری دیگری به پزشک مراجعه کرده است و متاسفانه بیماری به مراحل پیشرفته خود رسیده است.

این بیماری در سال‌های اخیر، به یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن جامعه ایران تبدیل شده است. به گفته کارشناسان حوزه سلامت، کبد چرب محدود به گروه‌های سنی خاصی نیست و فراوانی آن در جامعه رو به ازدیاد است. بر اساس آخرین آمار، ۳۳ درصد جمعیت ایران درگیر کبد چرب هستند. به بیانی دیگر از هر سه نفر، یک نفر ممکن است درگیر درجه‌های مختلف این بیماری باشد. علاوه بر این حدود ۳۵ درصد مردان و ۳۷ درصد زنان، درگیر کبد چرب هستند.

بیماری کبد چرب چیست؟

کبد با تولید صفرا، نقش مهمی در تجزیه چربی در دستگاه گوارش را دارد. چربی‌ها پس از تجزیه شدن از طریق خون، وارد کبد می‌شوند تا در آن‌جا پردازش و مدیریت شوند. بخشی از چربی‌ها تبدیل به انرژی می‌شوند و بخشی نیز در کبد ذخیره می‌شوند. وقتی میزان چربی ذخیره شده در کبد از حد طبیعی بیشتر شود، فرد مبتلا به بیماری کبد چرب می‌شود.

دلایل ابتلا به کبد چرب

از مهم‌ترین دلایل ابتلا به کبد چرب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• اضافه‌وزن و چاقی، به‌ویژه تجمع چربی در ناحیه شکم

• ورزش نکردن و بی‌تحرکی به ویژه در کارمندان

• مصرف زیاد غذا‌های پرچرب، شیرینی‌ها و نوشیدنی‌های قندی مانند نوشابه

• مصرف مشروبات الکلی

• عوامل ژنتیکی و زمینه‌های ارثی

با توجه تغییر سبک زندگی افراد در سال‌های اخیر و صنعتی شدن جامعه، عدم ورزش کردن و تحرک کافی از یک سو و افزایش مصرف غذا‌های آماده، فست‌فودها، نوشیدنی‌های گازدار و... باعث شده حتی نوجوانان و سنین کم هم به این بیماری مبتلا شوند.

علائم بیماری کبد چرب

کبد چرب معمولاً در مراحل اولیه علامت مشخصی ندارد و به همین دلیل به آن بیماری خاموش می‌گویند. برخی افراد ممکن است نشانه‌هایی مانند خستگی مداوم و بی‌دلیل، احساس سنگینی یا ناراحتی در قسمت بالای سمت راست شکم، ضعف و بی‌حالی را تجربه کنند. بعضی افراد ممکن است دچار نفخ، کاهش تمرکز یا احساس ناخوشی کلی شوند.

در مراحل پیشرفته‌تر، به‌ویژه زمانی که کبد دچار التهاب یا آسیب جدی شده باشد، ممکن است علائمی مانند زرد شدن پوست و سفیدی چشم‌ها (یرقان)، خارش پوست، تورم پا‌ها یا شکم، کاهش وزن بدون دلیل، تهوع، کاهش اشتها و احساس ضعف شدید دیده شود. این علائم می‌توانند نشانه آسیب قابل توجه کبد باشند و نیاز به بررسی پزشکی دارند. البته این علائم اختصاصی نیستند و برای تشخیص قطعی، باید بررسی‌های پزشکی و آزمایشات مربوطه انجام شود.

از کجا بفهمیم کبدمان چرب است؟

تشخیص بیماری کبد چرب، از راه‌های مختلفی انجام می‌شود. یکی از این آزمایش‌های پزشکی، بررسی نمونه خون است. با نمونه‌گیری از خون، پزشک به بررسی و اندازه‌گیری آنزیم‌های کبد می‌پردازد. البته در بعضی افراد مبتلا به این بیماری ممکن است نتیجه آزمایش خون طبیعی باشد و در این روش ابتلا مشخص نشود.

روش دیگری که ممکن است پزشک تجویز کند، انجام سونوگرافی عمومی است. در این روش با تصویربرداری از بافت کبد و محیط عمومی شکم، ابتلا به بیماری کبد چرب بررسی می‌شود. این روش خطای کمتری در تشخیص بیماری را به همراه دارد و معمولا پزشکان با ترکیبی از آزمایش خون و سونوگرافی، وضعیت چرب بودن کبد را تشخیص می‌دهند.

راه‌های پیشگیری بیماری

پیشگیری از کبد چرب چندان پیچیده نیست و مانند بیشتر بیماری‌ها با اصلاح سبک زندگی، خطر ابتلا به آن کاهش پیدا می‌کند. از مهمترین عوامل پیشگیری، ورزش منظم و روزانه است. ورزش‌هایی مانند پیاده‌روی روزانه با کاهش چربی بدن، به بهبود عملکرد کبد کمک می‌کند.

در افرادی که اضافه وزن دارند موثر‌ترین کار، کاهش وزن تدریجی با نظارت متخصص تغذیه است. اگر کاهش وزن به صورت ناگهانی و غیراصولی باشد، آسیب‌های بیشتری به بدن وارد خواهد شد.

نکته دیگری که باید رعایت شود، پرهیز از مصرف زیاد قند و شکر، شیرینی‌جات، فست‌فود و غذا‌های سرخ شده است. علاوه بر این رعایت هشت ساعت خواب کافی و منظم کردن ساعت خواب، از دیگر موارد پیشگیری گننده است.

چه غذا‌هایی کبد را سالم نگه می‌دارند؟

مصرف روزانه مواد غذایی مانند سبزیجات، میوه، غلات سبوس‌دار مانند نان سبوس‌دار و جو دوسر، حبوبات، ماهی، مغز گردو و بادام باعث افزایش سلامت کبد می‌شوند. علاوه بر این استفاده به اندازه از روغن‌های سالم‌تر به جای روغن سرخ کردنی، مانند روغن زیتون و کنجد نیز تاثیر ویژه‌ای دارد.