رئیسجمهور پیش از سفر به قرقیزستان چه پیامی برای دنیا داشت؟
ایران با نگاه به اجلاس شانگهای، تلاشی برای شکستن تکصدایی جهانی و تثبیت جایگاه مستقل کشورهای منطقه در عرصه بینالمللی است.
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو؛ مسعود پزشکیان با توصیف این اجلاس به عنوان نمادی از «صداهای متنوع و مستقل»، در واقع به تقابل با نظم تکقطبی یا تکصدایی جهان اشاره کرد. این نگاه نشان میدهد که ایران در چارچوب سازمان شانگهای، به دنبال تقویت یک جایگاه جایگزین است که در آن قدرتها نه بر اساس تحمیل اراده، بلکه بر اساس تکثر دیدگاهها مدیریت شوند.
بازگشت به ریشهها؛ دیپلماسی تمدنی برای تثبیت امنیت منطقه
تأکید بر پیوندهای تمدنی، تلاشی برای بازگرداندن مدیریت منطقه به دستان مدیران بومی و حذف دخالتهای تخریبی خارجی است.
تأکید رئیسجمهور بر «پیوند تاریخی و تمدنی» و پیشینه هزارساله کشورهای منطقه، یک استراتژی هوشمندانه برای ایجاد اعتماد متقابل است. وی با پیوند زدن مفهوم صلح و توسعه به تمدن بومی، سعی دارد این پیام را برساند که مدیریت منطقه باید توسط خودِ مدیران و رؤسای جمهور کشورهای عضو باشد، نه توسط بازیگران بیرونی. این رویکرد، در واقع ادعایی برای «بومیسازی امنیت» در منطقه است.
دکترین «بازدارندگی صلحآمیز»؛ خط قرمزهای ایران در برابر تجاوز
پیام صریح رئیسجمهور: صلح اولویت است، اما هرگونه تجاوز با پاسخی قاطع و بیپرده مواجه خواهد شد تا امنیت منطقه تضمین گردد.
جذابترین بخش از اظهارات رئیسجمهور، تضاد ظاهری میان «عدم تمایل به جنگ» و «پاسخ قاطع به تجاوز» است. این رویکرد را میتوان «بازدارندگی صلحآمیز» نامید؛ یعنی ایران در حالی که دست صلح را پیش میگیرد، اما همزمان با ارسال پیامی صریح به متجاوزان، آمادگی نظامی و ارادی خود را برای پاسخ متناسب به هرگونه تحریک به نمایش میگذارد. این پیام، توازنی میان صلحطلبی دیپلماتیک و صلابت امنیتی است.
تلاش دولت برای استفاده از ظرفیت سازمان شانگهای برای همگرایی منطقه
در مجموع، پیامهای پزشکیان پیش از سفر به قرقیزستان، ترکیبی از سه محور «استقلال جهانی»، «همگرایی منطقهای» و «بازدارندگی نظامی» است. این موضعگیری نشان میدهد که دولت چهاردهم در تلاش است تا از طریق ظرفیتهای سازمان شانگهای، هم ثبات اقتصادی-امنیتی منطقه را تقویت کند و هم جایگاه ایران را به عنوان یک بازیگر کلیدی و صلحطلب، اما قدرتمند در منطقه تثبیت نماید.