اعتیاد فراتر از مصرف مواد مخدر است / باید از سرزنش به سمت درمان حرکت کنیم+فیلم

به گزارش خبرنگار گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، سیدمجتبی یاسینی، رئیس سومین کنگره بین‌المللی و پنجمین کنگره ملی اعتیاد و رفتارهای پرخطر، امروز در نشست خبری این کنگره اظهار کرد: سومین کنگره بین‌المللی و پنجمین کنگره ملی اعتیاد و رفتارهای پرخطر از ۱۱ تا ۱۳ شهریورماه به میزبانی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد برگزار خواهد شد.

وی با اشاره به سابقه برگزاری این کنگره‌ها گفت: این سلسله رویدادها از زاهدان آغاز شده و آخرین دوره‌ای که یزد میزبان کنگره اعتیاد بوده، مربوط به سال ۱۳۹۶ است.

یاسینی با بیان اینکه اعتیاد یکی از مسائل مهم و جدی در حوزه آسیب‌های اجتماعی است، افزود: امروزه اعتیاد را نمی‌توان صرفاً به مصرف مواد مخدر تقلیل داد، چراکه عوامل زیستی، روان‌شناختی، اجتماعی، اقتصادی، جامعه‌شناختی و حتی سیاسی در شکل‌گیری و تداوم آن دخیل هستند.

رئیس کنگره اعتیاد و رفتارهای پرخطر تصریح کرد: به همین دلیل برخورد با این پدیده نیازمند نگاهی جامع و انسان‌محور است و باید همه ابعاد مؤثر بر آن را در فرآیند پیشگیری و درمان مورد توجه قرار داد.

رفتارهای پرخطر؛ چالشی فراتر از مصرف مواد

وی رفتارهای پرخطر را یکی دیگر از محورهای مهم این رویداد دانست و گفت: رفتارهای پرخطر از چالش‌های جدی سلامت روان در عصر حاضر محسوب می‌شوند و ممکن است در پی مصرف مواد شکل بگیرند یا به صورت مستقل بروز پیدا کنند.

یاسینی از وابستگی‌های جنسی، استفاده افراطی از رایانه و اینترنت و قمار به عنوان نمونه‌هایی از اعتیادهای رفتاری نام برد و ادامه داد: این رفتارها می‌توانند سلامت فرد و جامعه را تهدید کنند و به همین دلیل نیازمند مداخلات علمی و به‌موقع هستند.

وی بحران‌های فردی، اجتماعی و اقتصادی را از جمله زمینه‌های مؤثر بر شکل‌گیری اعتیاد و رفتارهای پرخطر عنوان کرد و بر ضرورت آمادگی نظام سلامت روان برای شناسایی و مواجهه سریع با این بحران‌ها تأکید کرد.

ضرورت عبور از سرزنش به سمت درمان

رئیس سومین کنگره بین‌المللی اعتیاد و رفتارهای پرخطر با انتقاد از غلبه رویکرد واکنشی در درمان اعتیاد گفت: بسیاری از اقدامات زمانی آغاز می‌شوند که فرد گرفتار مصرف مواد شده است، در حالی که باید پیش از رسیدن به مراحل عمیق‌تر، مداخلات لازم انجام شود.

یاسینی نخستین تغییر در این مسیر را حرکت از سرزنش به سمت درمان دانست و اظهار کرد: افراد مبتلا به اعتیاد نباید صرفاً به عنوان کسانی که خودشان عامل گرفتار شدنشان بوده‌اند مورد قضاوت قرار گیرند.

وی افزود: توجه به عوامل زیستی و سایر عوامل مؤثر بر اعتیاد و همچنین مقابله با انگ و تبعیض نسبت به بیماران اعصاب و روان می‌تواند مسیر درمان را هموارتر کند.

یاسینی آموزش را نخستین گام پیشگیری از اعتیاد دانست و گفت: با آموزش صحیح می‌توان تقاضا برای مصرف مواد را کاهش داد و در کنار آن باید کاهش استرس و مشکلات روانی، درمان و کاهش آسیب نیز مورد توجه قرار گیرد.

وی استفاده از داروهای جایگزین از جمله متادون را یکی از روش‌های کاهش آسیب عنوان کرد و گفت: این اقدامات می‌تواند خطر گرایش افراد به تزریق و مصرف مواد آلوده و پرخطر را کاهش دهد.

خانواده، حلقه مهم اما مغفول در درمان

رئیس کنگره با اشاره به نقش خانواده در روند درمان اعتیاد اظهار کرد: خانواده‌ها علاوه بر نقش مهمی که در پیشگیری و کاهش تقاضا دارند، می‌توانند در فرآیند درمان نیز اثرگذاری قابل توجهی داشته باشند.

وی با بیان اینکه خانواده‌درمانی در مراکز درمانی مورد توجه قرار گرفته اما هنوز اقدامات کافی در این زمینه انجام نمی‌شود، افزود: روابط خانوادگی افراد مبتلا به اعتیاد گاهی پیچیده و آسیب‌زا است و باید با استفاده از مداخلات روان‌شناختی، این روابط اصلاح و تقویت شود.

یاسینی همچنین بر ضرورت تقویت ارتباط میان درمانگران، سیاستگذاران و فعالان حوزه حقوقی تأکید کرد و گفت: ایجاد پل میان این بخش‌ها می‌تواند به طراحی راهکارهای مؤثرتر برای کمک به افراد مبتلا به اعتیاد منجر شود.

علم نباید در قفسه کتابخانه باقی بماند

وی یکی از چالش‌های مهم حوزه اعتیاد را فاصله میان دانش علمی و عرصه اجرا دانست و بیان کرد: در هر کنگره‌ای یافته‌های علمی و پژوهشی ارزشمندی تولید می‌شود، اما مسئله اصلی این است که این دانش چگونه به اقدام عملی تبدیل شود.

یاسینی تأکید کرد: دیوار میان علم و جامعه باید فرو بریزد و باید از دانش به سمت اقدام حرکت کنیم؛ چراکه علم زمانی اثرگذار است که دستاوردهای آن در جامعه به کار گرفته شود.

وی آینده‌پژوهی را نیز از محورهای مهم حوزه اعتیاد دانست و گفت: مواد مصرفی در حال متنوع شدن است و افراد، سبک زندگی و روابط اجتماعی نیز تغییر کرده‌اند؛ بنابراین نمی‌توان با نگاه گذشته برای آینده اعتیاد برنامه‌ریزی کرد.

رئیس کنگره افزود: علم و فناوری می‌توانند در آینده نقش مهمی در پیشگیری و درمان داشته باشند و از ظرفیت تلفن همراه، ساعت‌های هوشمند و ابزارهای پوشیدنی می‌توان برای شناسایی عوامل خطر، کنترل استرس و پیشگیری از عود اعتیاد استفاده کرد.

وی ظرفیت‌های دارویی، ژنتیک، اپی‌ژنتیک و نشانگرهای زیستی را از دیگر زمینه‌های نوین در این حوزه برشمرد و خاطرنشان کرد: باید بتوانیم افراد را پیش از آغاز مصرف مواد شناسایی کنیم و قبل از عمیق شدن مشکلات، مداخلات لازم را انجام دهیم.

ارسال ۴۵۰ اثر علمی به دبیرخانه کنگره

در ادامه این نشست، محمدهادی فرحزادی، دبیر علمی سومین کنگره بین‌المللی و پنجمین کنگره ملی اعتیاد و رفتارهای پرخطر، از ارسال ۴۵۰ اثر علمی به دبیرخانه این رویداد خبر داد و گفت: از این تعداد، ۳۴۵ اثر پذیرفته شده که ۱۳۵ مقاله به صورت سخنرانی و ۲۱۹ مقاله در قالب پوستر علمی ارائه خواهد شد.

وی شعار این دوره از کنگره را «کوشش علمی، کنش جمعی؛ راهی به سوی جامعه‌ای ایمن از اعتیاد و رفتارهای پرخطر» اعلام کرد و افزود: این شعار بر دو بخش اصلی فعالیت‌های علمی و مشارکت اجتماعی در مسیر پیشگیری و کاهش آسیب‌های اعتیاد تأکید دارد.

فرحزادی هفت محور اصلی کنگره را شامل پیشگیری از اعتیاد و رفتارهای پرخطر، درمان، پژوهش‌های زیستی، شناختی و اجتماعی، سیاستگذاری و قانونگذاری، اعتیادهای رفتاری و فناوری‌های نوین، گروه‌های در معرض خطر و مداخلات جامعه‌محور و همچنین آموزش، فرهنگ‌سازی و ارتقای سلامت عنوان کرد.

وی با اشاره به حضور گسترده متخصصان و پژوهشگران در این رویداد گفت: حدود ۳۰ درصد شرکت‌کنندگان از خارج استان یزد هستند و در مجموع حدود ۵۰۰ نفر غیریزدی در این کنگره حضور خواهند داشت.

۲۲ پنل تخصصی و ۵۰ سخنرانی کلیدی

دبیر علمی کنگره از برگزاری ۲۲ پنل تخصصی خبر داد و گفت: بخشی از این پنل‌ها با هدف انتقال مفاهیم علمی به عموم جامعه طراحی شده و هفت پنل برای بهره‌مندی بیشتر مردم از مباحث کنگره در نظر گرفته شده است.

فرحزادی همچنین از برگزاری ۵۰ سخنرانی کلیدی و پنج کارگاه تخصصی خبر داد و افزود: ۲۲ نفر از سخنرانان کلیدی از خارج استان و از دانشگاه‌های علوم پزشکی سایر استان‌ها در این رویداد حضور خواهند داشت و شش سخنران نیز از خارج کشور هستند.

وی با اشاره به مشارکت بخش‌های مختلف در کنگره اظهار کرد: حدود ۴۰۰ نفر از طریق برنامه آموزش مداوم ثبت‌نام کرده‌اند و حدود ۲۰۰ نفر از کارکنان دولت نیز در این رویداد مشارکت خواهند داشت.

مشارکت بیشتر زنان و حضور دانشجویان

فرحزادی درباره ترکیب صاحبان آثار علمی گفت: ۵۴ درصد آثار ارسال‌شده از سوی زنان و ۴۶ درصد از سوی مردان ارائه شده است.

وی همچنین با اشاره به مشارکت دانشجویان در کنگره افزود: حدود ۲۵ درصد آثار علمی متعلق به دانشجویان است و حضور دانشجویان در چنین رویدادهایی می‌تواند زمینه‌ساز تربیت نیروهای متخصص و مؤثر برای آینده این حوزه باشد.

دبیر علمی کنگره حضور ۷۰ دانشجوی پردیس بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی را نیز از دیگر ظرفیت‌های این رویداد عنوان کرد.

کنگره‌ای فراتر از یک رویداد علمی

وی با تأکید بر اینکه کنگره نباید صرفاً به ارائه مقاله و برگزاری نشست‌های تخصصی محدود شود، گفت: برای بهره‌مندی عموم جامعه از دستاوردهای این رویداد، برنامه‌های مختلفی در کنار بخش علمی طراحی شده است.

فرحزادی برگزاری جشنواره هنری «ققنوس» با هدف استفاده از ظرفیت هنر در پیشگیری، اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی، آموزش کارکنان و برگزاری همایش‌های مردمی پیشگیری از اعتیاد و رفتارهای پرخطر در شهرستان‌های استان را از جمله این برنامه‌ها برشمرد.

وی همچنین «ترجمان دانش» را یکی از برنامه‌های مهم کنگره دانست و گفت: مقاله علمی نباید صرفاً در قفسه کتابخانه باقی بماند، بلکه باید محتوای آن به زبان قابل فهم برای مردم تبدیل شود تا افرادی که به این اطلاعات نیاز دارند بتوانند از آن استفاده کنند.

اعلام آخرین آمارهای سلامت روان و رفتارهای پرخطر

دبیر علمی کنگره در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نتایج آخرین پیمایش ملی سلامت روان وزارت بهداشت که در سال ۱۴۰۰ و با حجم نمونه حدود ۳۰ هزار نفر انجام شده است، گفت: بر اساس این بررسی، چهار درصد جمعیت ۱۵ تا ۶۴ سال طی یک سال گذشته مصرف مواد و الکل داشته‌اند.

وی افزود: ۱۷.۳ درصد افراد مورد مطالعه حداقل یک بار تجربه مصرف مواد مخدر یا الکل را داشته‌اند.

فرحزادی ادامه داد: ۲۸.۲ درصد افراد در یک ماه گذشته درجاتی از پریشانی روان‌شناختی را گزارش کرده‌اند. همچنین ۶ درصد افراد افکار خودکشی، ۳.۷ درصد افکار مرتبط با اقدام به خودکشی و ۱.۱ درصد نیز اقدام به خودکشی را گزارش کرده‌اند.

به گفته وی، ۲۴.۲ درصد افراد نیز طی ۱۲ ماه گذشته نوعی پرخاشگری داشته‌اند و ۲.۴ درصد پرخاشگری فیزیکی و جدی را تجربه کرده‌اند. همچنین ۱۱.۶ درصد افراد مورد مطالعه، مصداقی از کودک‌آزاری توسط خود را گزارش کرده‌اند.

فرحزادی با تأکید بر ضرورت توجه جدی‌تر به کودکان و نوجوانان گفت: رفتارهای پرخطر، استفاده از اینترنت و عوامل مؤثر بر شکل‌گیری این رفتارها باید بیش از گذشته مورد توجه خانواده‌ها، نظام آموزشی و متولیان سلامت روان قرار گیرد.

حمایت از دانشجویان و ظرفیت‌های علمی کنگره

مجید حاجی‌مقصودی، دبیر اجرایی کنگره نیز با اشاره به آغاز فرآیند پیگیری میزبانی یزد از حدود یک سال و نیم قبل، گفت: این رویداد از نظر علمی، مرجعیت علمی و همچنین ظرفیت‌های گردشگری استان اهمیت ویژه‌ای دارد.

وی حضور حدود ۵۰۰ نفر از افراد غیریزدی در کنگره را یکی از ظرفیت‌های این رویداد برای استان دانست و افزود: حمایت مناسبی از دانشجویان در زمینه جوایز مقالات برتر، اسکان و ایاب و ذهاب صورت گرفته است.

رسانه‌ها؛ حلقه اتصال علم و جامعه

فرحزادی در پایان با تأکید بر نقش رسانه‌ها در تمام مراحل این رویداد اظهار کرد: رسانه‌ها می‌توانند از مرحله پیشگیری و آموزش تا فرهنگ‌سازی و انتقال یافته‌های علمی کنگره به جامعه نقش‌آفرینی کنند.

وی افزود: جمع‌بندی مباحث علمی کنگره در قالب بیانیه ارائه خواهد شد و رسانه‌ها می‌توانند این یافته‌ها را به زبان قابل فهم در اختیار جامعه قرار دهند.

دبیر علمی کنگره از فراهم شدن شرایط حضور خبرنگاران و گفت‌وگو با اساتید و متخصصان حاضر در این رویداد خبر داد و خاطرنشان کرد: هدف نهایی کنگره، صرفاً تولید دانش نیست، بلکه باید این دانش به اقدام مؤثر برای پیشگیری، درمان و کاهش آسیب‌های اعتیاد و رفتارهای پرخطر تبدیل شود.