گزارش|
زبالههای کرمانشاه روی دوش ناوگان فرسوده؛ از بحران جمعآوری تا رؤیای تبدیل زباله به سوخت
انباشت زباله در اطراف مخازن، تأخیر در جمعآوری پسماند و فرسودگی ناوگان حمل، مدیریت پسماند کرمانشاه را به یکی از مطالبات جدی شهروندان تبدیل کرده است.
به گزارش گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، مدیریت پسماند تنها به جمعآوری زباله از سطح شهر محدود نمیشود؛ بلکه زنجیرهای است که از تولید پسماند در خانهها آغاز و تا تفکیک، جمعآوری، انتقال، پردازش، بازیافت و مدیریت پسماند غیرقابل استفاده ادامه پیدا میکند. با این حال، یکی از اصلیترین گلایههای شهروندان کرمانشاهی در ماههای اخیر، تأخیر در جمعآوری زباله و انباشت پسماند اطراف مخازن بوده است؛ مشکلی که مسئولان شهری بخش مهمی از آن را ناشی از کمبود و فرسودگی ناوگان میدانند.
رئیس سازمان مدیریت پسماند شهرداری کرمانشاه پیشتر اعلام کرده بود که از مجموع ۴۱ دستگاه خودروی مکانیزه حمل زباله، تنها حدود ۲۲ تا ۲۳ دستگاه به صورت سهشیفت فعالیت میکنند و بخشی از خودروها به دلیل استهلاک و تعمیرات از چرخه فعالیت خارج هستند. بیژن مرادی، شهردار کرمانشاه نیز با پذیرش گلایههای شهروندان گفته است این گلایهها «کاملاً بجا» بوده و رفع آن از وظایف مدیریت شهری است.
۱۱ خودروی جدید؛ جبران ۲ دهه عقبماندگی؟
شهرداری کرمانشاه برای کاهش این مشکل، ۱۱ دستگاه کامیون مکانیزه را با اعتبار یک هزار و ۶۰۰ میلیارد ریال، معادل ۱۶۰ میلیارد تومان، از محل عوارض پسماند و ارزش افزوده خریداری کرده است. این خودروها پنجشنبه ۱۲ شهریور وارد کرمانشاه شدند و قرار است وارد چرخه جمعآوری پسماند شوند.
مرادی گفته است از سال ۱۳۸۳ تاکنون ناوگان این حوزه بهروزرسانی نشده بود؛ موضوعی که اهمیت نوسازی اخیر را دوچندان میکند، چراکه طی این سالها جمعیت و مساحت شهر افزایش یافته است. محمد مبین، فرماندار کرمانشاه نیز با اشاره به ورود این خودروها، آن را گام مهمی برای بهبود وضعیت جمعآوری پسماند دانسته و گفته است مردم بهزودی آثار آن را در پاکیزگی شهر لمس خواهند کرد.
با این حال، ورود ۱۱ خودرو را باید یک گام مهم دانست، نه پایان مسئله. فرماندار کرمانشاه نیز تأکید کرده است که برای رفع کامل مشکل، باید تمام خودروهای فرسوده ناوگان نوسازی شوند و این موضوع نیازمند اعتبار ویژه است؛ موضوعی که به گفته او با استاندار و مسئولان استانی مطرح شده و در حال پیگیری است.
مسئله فقط خودرو نیست
حتی با ورود خودروهای جدید، همچنان بخشهای دیگری از زنجیره مدیریت پسماند نیازمند توجه است. کرمانشاه حدود ۴ هزار مخزن زباله دارد، اما طبق اعلام سازمان مدیریت پسماند، حدود ۴ هزار مخزن دیگر نیز برای پاسخگویی به نیاز شهر لازم است. در برخی محلات، تناسب میان ظرفیت مخازن و میزان زباله تولیدی وجود ندارد و همین مسئله میتواند به سرریز شدن مخازن و انباشت زباله در اطراف آنها منجر شود.
از سوی دیگر، شهرداری و فرمانداری از شهروندان خواستهاند از ریختن نخالههای ساختمانی و اجسام سخت مانند بتن، آجر و سنگ در مخازن خودداری کنند؛ اقدامی که میتواند به تجهیزات جمعآوری آسیب بزند. بنابراین حل مسئله نیازمند همکاری همزمان مدیریت شهری و شهروندان است؛ اما مسئولیت ایجاد زیرساخت و ارائه خدمات منظم همچنان بر عهده مدیریت شهری قرار دارد.
بر اساس آمار اعلامشده از سوی مسئولان، روزانه حدود ۵۱۰ تا ۵۴۰ تن زباله خانگی در کرمانشاه جمعآوری میشود؛ حجمی که مدیریت آن نیازمند یک سیستم منظم و پایدار است. این پسماند پس از جمعآوری به سکوی میانی و سپس مجموعه پردازش منتقل میشود.
اما سؤال مهم این است که چه میزان از این پسماند بازیافت، تبدیل به کمپوست یا RDF میشود و چه میزان در نهایت نیازمند دفن است؟ هدف مدیریت نوین پسماند، انتقال زباله از یک نقطه به نقطه دیگر نیست؛ بلکه باید با تفکیک، بازیافت و پردازش، حجم پسماند نهایی به حداقل برسد.
فرماندار کرمانشاه در پاسخ به نگرانی درباره محل دفن و شیرابه، اساساً عنوان «دفن زباله» در کرمانشاه را رد کرده است. مبین میگوید پسماندها با وجود فعالیت کارخانه بازیافت، پس از تفکیک به سه مسیر هدایت میشوند: بازیافت مواد قابل استفاده، تبدیل بخشی از پسماند به سوخت RDF برای صنایع و تولید کمپوست و کود.
به گفته فرماندار، در نتیجه این فرآیند کمترین میزان زباله وارد محیط زیست میشود. او همچنین درباره شیرابه اعلام کرده است که با ترمیم و تجهیز ناوگان خودروهای حمل زباله، این معضل به حداقل خواهد رسید و کنترل دقیقی بر آن وجود دارد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که مدیریت صحیح شیرابه و وضعیت زیستمحیطی محلهای پردازش و دفع، همچنان از موضوعات مهم در ارزیابی عملکرد مدیریت پسماند است؛ موضوعی که نیازمند گزارشهای شفاف و قابل ارزیابی دستگاههای تخصصی محیط زیست است.
تفکیک از مبدأ؛ حلقهای که نباید فراموش شود
یکی از حلقههای تعیینکننده در مدیریت پسماند، تفکیک از مبدأ است. فرماندار کرمانشاه معتقد است اجرای واقعی این طرح میتواند توجیه اقتصادی زبالهگردی را کاهش دهد؛ زیرا مواد قابل بازیافت پیش از رسیدن به مخازن جدا میشوند.
به گفته او، ظرفیتهایی برای بازیافت و اشتغالزایی در کرمانشاه وجود دارد که میتواند بخشی از این فعالیت غیررسمی را به مسیر رسمی و اقتصادی هدایت کند. در خصوص کودکان کار نیز فرمانداری اعلام کرده است که بهزیستی و کمیته امداد در این حوزه ورود کردهاند و اقدامات فرهنگی در دستور کار قرار دارد. همچنین برای زبالهگردهای معتاد متجاهر، مرکز ماده ۱۶ در کرمانشاه فعال شده است.
این موضوع نشان میدهد ساماندهی زبالهگردی صرفاً یک مسئله خدمات شهری نیست و نیازمند همکاری دستگاههای اجتماعی، حمایتی و انتظامی نیز هست.
در میان مشکلات موجود، کرمانشاه در حوزه تبدیل پسماند به سوخت جایگزین نیز گامهایی برداشته است. بر اساس اعلام مسئولان، حدود ۱۵ درصد سوخت کارخانه سیمان غرب از پسماند تأمین میشود. همچنین ظرفیت فعلی تولید RDF حدود ۴ تا ۵ تن در روز اعلام شده است.
این طرح از آن جهت اهمیت دارد که بخشی از پسماندی که میتوانست در نهایت به محل دفن منتقل شود، به مادهای با ارزش حرارتی تبدیل میشود. البته توسعه RDF باید همزمان با رعایت استانداردهای فنی و زیستمحیطی و پایش مستمر آلایندهها دنبال شود تا حل یک مسئله، زمینهساز ایجاد مسئلهای دیگر نشود.
اینجا تصویر دوگانهای از مدیریت پسماند کرمانشاه شکل میگیرد؛ شهری که از یک سو با مشکلات ابتدایی مانند فرسودگی ناوگان و کمبود مخزن مواجه است و از سوی دیگر، در حال اجرای طرحی مانند RDF برای تبدیل بخشی از پسماند به سوخت است.
این دو موضوع الزاماً متناقض نیستند، اما نشان میدهند مدیریت پسماند باید در دو سطح همزمان حرکت کند؛ حل مشکلات پایهای و توسعه فناوریهای جدید. خرید خودرو، توسعه کارخانه بازیافت یا اجرای RDF، هیچکدام به تنهایی نمیتوانند مسئله پسماند را حل کنند.
نخالههای ساختمانی؛ بحران دیگری در حاشیه شهر
پسماند شهری تنها به زباله خانگی محدود نیست. نخالههای ساختمانی نیز یکی دیگر از چالشهای کرمانشاه هستند. فرماندار کرمانشاه پیشتر با انتقاد از تخلیه غیرمجاز نخالهها، بر ضرورت برخورد با این پدیده و ایجاد ظرفیتهای جدید تأکید کرده بود.
در حال حاضر سایت محدوده سراب نیلوفر برای انتقال پسماندهای عمرانی مورد استفاده قرار میگیرد و برای پروژههای ساختمانی نیز میزان نخاله برآورد و انتقال آن از طریق پیمانکاران مورد تأیید دنبال میشود. با این حال، توسعه ظرفیت سایتها و نظارت بر انتقال نخاله همچنان باید در دستور کار قرار داشته باشد تا حاشیه شهر و ورودیهای کرمانشاه به محل تخلیه غیرمجاز تبدیل نشود.
یکی از صریحترین پاسخهای فرماندار به مسئله پسماند، درباره ریشه اصلی مشکلات است. مبین معتقد است «عدم تناسب بین تعداد خودروهای حمل زباله با جمعیت و گستردگی محلات» اصلیترین چالش فعلی است؛ مشکلی که جمعآوری بهموقع پسماند را دشوار کرده است.
وی در عین حال ضعف مدیریتی در حوزه نظارت را نمیپذیرد و میگوید با برنامهریزی و هماهنگی بین دستگاهی، اهداف در حال پیگیری است.
این موضع، مسئله را به یک مطالبه مشخص تبدیل میکند: اگر کمبود ناوگان مشکل اصلی است، برنامه نوسازی کامل آن چه زمانی و با چه منابعی انجام خواهد شد؟ ۱۱ خودروی جدید بخشی از این نیاز را پاسخ میدهد، اما طبق اظهارات فرماندار، برای نوسازی کامل ناوگان همچنان اعتبار ویژه مورد نیاز است.
پاسخ روشن است: خیر، ۱۱ خودروی جدید میتواند بخشی از مشکل فرسودگی ناوگان را کاهش دهد، اما اگر تعداد مخازن کافی نباشد، تفکیک از مبدأ توسعه پیدا نکند، تعمیر و نگهداری ناوگان مستمر نباشد و ظرفیت پردازش و بازیافت متناسب با تولید پسماند افزایش نیابد، مشکل در بخش دیگری از زنجیره خود را نشان خواهد داد.
کرمانشاه امروز ابزارهایی برای تغییر وضعیت دارد؛ از ناوگان جدید گرفته تا کارخانه بازیافت، طرح تفکیک از مبدأ و تجربه تولید RDF. مسئله اصلی اما هماهنگ کردن این ابزارهاست.
مدیریت پسماند زمانی موفق خواهد بود که شهروند زباله را درست تفکیک کند، مخزن کافی و سالم باشد، خودرو بهموقع برسد، پسماند در مقصد بهدرستی پردازش شود و کمترین میزان ممکن دفن یا وارد محیط زیست شود.
در نهایت، ۱۱ خودروی جدید میتواند آغاز یک مسیر اصلاحی باشد؛ اما پایان آن زمانی است که شهروند کرمانشاهی دیگر زباله انباشتهشده کنار مخزن را بهعنوان بخشی از زندگی روزمره خود نبیند.
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
