دانشگاه تهران برای توسعه امنیت غذایی و اقتصاد دریامحور در چابهار وارد میدان میشود/ از کشاورزی در آب شور تا اقتصاد دریاپایه
به گزارش خبرنگار گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، سید محمدعلی ابراهیمزاده موسوی، رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، در نشست امضای تفاهمنامه همکاری با منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی چابهار، با تأکید بر مسئولیت ملی دانشگاه تهران در حوزه امنیت غذایی و زیستی کشور اظهار کرد: دانشگاه تهران باید علاوه بر گفتمانسازی علمی در زمینه امنیت غذایی و زیستی پایدار، برای ارائه راهکارهای قابل اجرا و عملیاتی نیز وارد میدان شود.
وی چابهار را یکی از ظرفیتهای بزرگ و کمتر استفادهشده کشور دانست و افزود: چابهار یکی از گنجهای کشور است که ظرفیتهای آن تاکنون بهطور کامل مورد بهرهبرداری قرار نگرفته و امیدواریم بتوانیم در کنار مجموعه مدیریتی منطقه آزاد چابهار، نقش دانشگاه را در برنامههای توسعهای این منطقه پررنگ کنیم و در حوزههایی که تاکنون مغفول مانده است، نقشآفرینی داشته باشیم.
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با اشاره به جایگاه این مجموعه بهعنوان یکی از ارکان اصلی آموزش عالی کشور، گفت: دانشگاه علاوه بر آموزش و پژوهش، باید مطابق رویکرد دانشگاههای پیشرو دنیا، زنجیره تولید ثروت را نیز تکمیل کند و در این زمینه به الگوسازی بپردازد.
ابراهیمزاده موسوی امنیت غذایی را یک پازل بزرگ و چندوجهی عنوان کرد و ادامه داد: تولید محصولات کشاورزی و دامی، شیلات، منابع طبیعی، بیابان، جنگل، اقتصاد کشاورزی، تجارت، فرآوری و فناوری، اجزای مختلف این پازل هستند که باید در کنار یکدیگر دیده شوند.
وی یکی از ظرفیتهای مغفول در حوزه امنیت غذایی را دریا دانست و تصریح کرد: کشور ما در بهرهبرداری از ظرفیت دریا و سواحل نسبت به بسیاری از کشورهای دنیا عقب است و دانشگاه و مجموعههای اجرایی باید برای جبران این عقبماندگی ورود جدیتری داشته باشند.
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران با تأکید بر ضرورت استفاده اقتصادی و علمی از ظرفیتهای سواحل مکران اظهار کرد: باید مشخص شود امنیت غذایی چگونه میتواند به تولید ثروت در این منطقه کمک کند. دانشگاه تهران آمادگی دارد در کنار مدیریت منطقه آزاد چابهار، بهویژه در سواحل مکران و بهطور خاص در چابهار، فعالیتهای علمی، پژوهشی و فناورانه خود را توسعه دهد.
وی با اشاره به تجربیات دانشگاه تهران در مناطق جنوبی کشور افزود: اشتغال ساحلی، توسعه محصولات گرمسیری، فناوریهای نوین صید و صیادی، پرورش محصولات روغنی، کاهش وابستگی کشور به واردات روغن، پرورش دام و احیای ذخایر ژنتیکی دام منطقه از جمله حوزههایی است که دانشگاه تهران در آنها دارای تجربه و ظرفیت است.
برداشت ۱۲۰ تن هندوانه در هکتار با آب کمکیفیت
ابراهیمزاده موسوی یکی از نمونههای فعالیت دانشگاه تهران در منطقه را اجرای مطالعات مربوط به کشت هندوانه در شرایط سخت محیطی عنوان کرد و گفت: سالهاست درباره میزان مصرف آب هندوانه در چابهار بحث میشود، در حالی که این محصول در مقایسه با بسیاری از محصولات دیگر، آببر نیست.
وی ادامه داد: برای اثبات امکان تولید این محصول با مصرف آب کمتر، آزمایشهایی در زمینهای بسیار نامناسب منطقه انجام شد؛ حتی در اراضی رملی و ماسهای نزدیک مرز پاکستان که امکان کشت در آنها بسیار پایین بود، این آزمایشها صورت گرفت.
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران افزود: در این شرایط و با استفاده از آب با کیفیت بسیار پایین، حدود ۱۲۰ تن هندوانه در هکتار برداشت شد؛ آن هم بدون استفاده از سم و با مصرف آب کمتر.
وی این تجربه را قابل توسعه دانست و گفت: اگر بتوانیم با افزایش بهرهوری از زمین و آب منطقه ثروت ایجاد کنیم، کشاورزان نیز انگیزه بیشتری برای حفظ زمین و حرکت به سمت فعالیتهای مولد خواهند داشت.
ابراهیمزاده موسوی با تأکید بر ضرورت حضور بخش خصوصی در این مسیر گفت: مجموعههای بزرگی در بخش خصوصی وجود دارند که میتوان آنها را برای سرمایهگذاری به منطقه جذب کرد و در این زمینه همکاریهایی با مجموعههایی مانند گروه میهن نیز آغاز شده است.
وی تصریح کرد: خروجی همکاری دانشگاه و منطقه آزاد چابهار باید افزایش ثروت بهرهبرداران، ارتقای دانش، انتقال فناوری، ایجاد اشتغال و بهویژه اشتغال جوانان منطقه باشد.
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران افزود: باید رشتههای جدید و متناسب با نیازهای منطقه توسعه پیدا کند، از نیروهای بومی دانشجو جذب شود، آموزش ببینند و برای حضور در آینده منطقه آماده شوند.
۲۳ گروه آموزشی و بیش از ۱۳۷ زمینه تخصصی در خدمت چابهار
وی با اشاره به ظرفیتهای گسترده دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران گفت: این مجموعه با بیش از ۱۲۷ سال قدمت، یکی از قدیمیترین مراکز آموزش عالی کشور است و امروز مجموعهای گسترده از گروهها و رشتههای تخصصی را در اختیار دارد.
ابراهیمزاده موسوی افزود: نزدیک به ۲۳ گروه آموزشی و بیش از ۱۳۷ رشته و زمینه تخصصی میتوانند در قالب یک برنامه مشخص و مأموریتمحور وارد همکاری با منطقه آزاد چابهار شوند.
وی دانههای روغنی، باغبانی، زراعت، دام، شیلات، منابع طبیعی، پوشش گیاهی عرصههای ساحلی، اقتصاد و آب را از جمله حوزههای قابل همکاری برشمرد و گفت: این همکاری میتواند از طریق ایجاد سایتهای مشترک، ارتباطات آموزشی و پژوهشی، همکاریهای فناورانه و تشکیل کنسرسیومهای تخصصی دنبال شود.
رئیس دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، ایستگاههای علوم باغبانی، زراعت و دامپروری، جنگل آموزشی کلاردشت با حدود ۸۵۰۰ هکتار، ایستگاه کاشان در حوزه بیابان، سمنان و طالقان را از دیگر ظرفیتهای دانشگاه عنوان کرد که میتوانند در مسیر توسعه فناوری و نوآوری مورد استفاده قرار گیرند.
وی خاطرنشان کرد: این ایستگاهها در حال حرکت به سمت شکلگیری اکوسیستمهای فناوری و نوآوری هستند تا چرخه دانش، سرمایهگذاری بخش خصوصی و ایجاد ثروت به یکدیگر متصل شود.
منابع طبیعی آماده اجرای دهکده امنیت غذایی در چابهار
در ادامه این نشست، مقداد جورغلامی، رئیس دانشکده منابع طبیعی، با تشریح ظرفیتهای این دانشکده گفت: دانشکده منابع طبیعی در پنج گروه آموزشی فعالیت میکند و در حوزههایی همچون جنگلداری، احیای جنگلها، شیلات، محیطزیست، مدیریت مناطق ساحلی و صنایع چوب و کاغذ دارای ظرفیت علمی است.
وی افزود: گروه شیلات میتواند در حوزه امنیت غذایی دریامحور نقش مؤثری ایفا کند و متخصصان این گروه از ظرفیت علمی بالایی برخوردارند.
جورغلامی بررسی منابع آب و خاک، شناسایی محصولات مناسب منطقه، شیرینسازی آب و آبزیپروری را از دیگر محورهای همکاری برشمرد و گفت: با استفاده از ظرفیتهای موجود میتوان یک پایلوت یا دهکده امنیت غذایی در چابهار ایجاد کرد که در ادامه به الگویی برای سرمایهگذاری و توسعه منطقه تبدیل شود.
عبدالمجید لیاقت رئیس دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی نیز در این نشست اظهار کرد: این دانشکده در چهار گروه مهندسی آبیاری و آبادانی، ماشینهای کشاورزی، مهندسی علوم خاک و مهندسی صنایع غذایی فعالیت میکند و مؤسسه زیستمحیطی آب و خاک را نیز در اختیار دارد.
وی با اشاره به تجربه استفاده از پساب تصفیهشده در کشاورزی گفت: این طرح در استان البرز اجرا شده و نتایج آن نشان داده است که میتوان از پسابهای تصفیهشده در اراضی زراعی و باغی استفاده کرد.
لیاقت ادامه داد: در پروژه دیگری نیز پهنهبندی اراضی مناسب برای تولید زراعت چوب با استفاده از پسابهای تصفیهشده انجام شده است.
رئیس دانشکده مهندسی و فناوری کشاورزی همچنین به طرحهای افزایش بهرهوری آب اشاره کرد و افزود: پروژههای مختلفی برای بررسی شکاف عملکرد و بهرهوری در بخش کشاورزی انجام شده و راهکارهای افزایش بهرهوری منابع در اختیار بهرهبرداران قرار گرفته است.
وی با اشاره به ظرفیتهای دانشکده در حوزه کشاورزی هوشمند خاطرنشان کرد: یک سامانه هوشمند آبیاری در مزرعه ایجاد شده است تا میزان و زمان مناسب آبیاری محصول به شکل دقیق تعیین شود.
امیر علمبیگی، معاون علمی و فناوری دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی نیز با اشاره به ظرفیتهای این دانشکده گفت: سه گروه اقتصاد کشاورزی، مدیریت و توسعه کشاورزی و ترویج و آموزش کشاورزی در این مجموعه فعالیت دارند و انتقال فناوری و نوآوری، سرمایهگذاری، تحلیلهای اقتصادی و حکمرانی از محورهای اصلی فعالیت آن است.
وی افزود: اقتصاد دریامحور، اقتصاد زیستی، کارآفرینی روستایی، توانمندسازی جوامع روستایی و حکمرانی دریایی از جمله حوزههایی است که در قالب مطالعات و رسالههای علمی دنبال میشود.
علمبیگی از فعالیت شش میز آیندهپژوهی مرتبط با مسائل امنیت غذایی و زیستی خبر داد و گفت: این میزها موضوعاتی مانند آب، فناوری، نوآوری و توسعه منابع انسانی را دنبال میکنند.
وی همچنین از آمادگی برای ایجاد خانه کارآفرینی روستایی خبر داد و افزود: در حوزههایی مانند طرحنویسی کسبوکار، ارائه مدلهای کسبوکار، بهرهبرداری از منابع طبیعی، اقتصاد دریامحور، حکمرانی دریایی و برنامهریزی منطقهای نیز آمادگی همکاری با منطقه آزاد چابهار وجود دارد.
تفاهمنامهای که باید به پروژه تبدیل شود
در این نشست، بر ضرورت عبور همکاری دانشگاه تهران و منطقه آزاد چابهار از سطح تفاهمنامه و حرکت به سمت پروژههای مشخص و قابل اجرا تأکید شد.
بر اساس محورهای مطرحشده، ایجاد پایلوتهای علمی و فناورانه، جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی، انتقال فناوری، تربیت نیروی انسانی بومی، توسعه کشاورزی کمآببر، بهرهگیری از ظرفیت دریا، آبزیپروری، توسعه اقتصاد دریامحور و توانمندسازی جوامع محلی میتواند بخشی از خروجیهای این همکاری باشد.
ظرفیتهای علمی دانشگاه تهران در حوزههای کشاورزی، آب، شیلات، منابع طبیعی، محیطزیست، صنایع غذایی، اقتصاد، فناوری و نوآوری در صورت اتصال به ظرفیتهای منطقه آزاد چابهار میتواند زمینه شکلگیری الگویی عملیاتی برای امنیت غذایی و زیستی، تولید ثروت و اشتغال پایدار در سواحل مکران را فراهم کند.
در پایان این نشست، تفاهمنامه همکاری میان دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران و سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی چابهار با هدف بهرهگیری از ظرفیتهای علمی، پژوهشی، آموزشی و اجرایی دو مجموعه و در راستای توسعه پایدار سواحل مکران، تقویت امنیت غذایی و زیستی، توسعه اقتصاد دریامحور و توانمندسازی جوامع محلی به امضا رسید.