سرانه فرهنگی هر ایلامی کمتر از هزار تومان است / ایلام همچنان در زمره استان‌های محروم از امکانات فرهنگی+فیلم

افشین آزادی رئیس حوزه هنری ایلام در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری دانشجو، اظهار کرد: یک سال و نیم اخیر، دوره‌ای پرچالش برای کشور بود؛ از جنگ ۱۲ روزه گرفته تا اتفاقات دی‌ماه و پس از آن جنگ رمضان که فضای کشور را تحت تأثیر قرار داد و بسیاری از برنامه‌ریزی‌های معمول دستگاه‌های فرهنگی، هنری و رسانه‌ای را با شرایط جدیدی مواجه کرد.

وی افزود: در چنین شرایطی، بخش مهمی از فعالیت‌های حوزه هنری به سمت واکنش سریع و حضور در میدان رفت، چراکه برخی اتفاقات پیش‌بینی‌نشده و گسترده بودند و نیاز داشتیم در کوتاه‌ترین زمان، موضع و تولید فرهنگی و هنری متناسب با شرایط داشته باشیم.

آزادی با اشاره به فعالیت حوزه هنری ایلام در جریان جنگ ۱۲ روزه گفت: از همان روز‌های ابتدایی جنگ در میدان بودیم و تلاش کردیم هنرمندان استان را سازماندهی کنیم. بخشی از تولیدات هنرمندان ایلامی در همان روز‌ها در سطح ملی مورد استفاده قرار گرفت.

وی ادامه داد: یکی از پوستر‌های منتشرشده در پایگاه اطلاع‌رسانی رهبر معظم انقلاب در جریان جنگ ۱۲ روزه، اثر یکی از هنرمندان ایلامی بود و این نشان می‌دهد ظرفیت هنرمندان استان محدود به فعالیت در داخل ایلام نیست و می‌توانند در سطح ملی نیز اثرگذار باشند.

شکل‌گیری جریان فیلم کوتاه در ایلام

رئیس حوزه هنری ایلام با اشاره به برخی دستاورد‌های این دوره گفت: یکی از اتفاقات مهم، شکل‌گیری دوباره جریان تولید فیلم کوتاه در استان بود. همچنین برای نخستین بار تجربه ساخت کمیک‌موشن در ایلام رقم خورد و چند قسمت از این آثار در همان روز‌های جنگ ۱۲ روزه تولید شد.

آزادی افزود: تلاش کردیم تولیدات هنری را مبتنی بر زیست‌بوم ایلام طراحی کنیم؛ به این معنا که موضوعات، شخصیت‌ها و روایت‌ها از فضای واقعی و فرهنگی استان گرفته شوند.

وی گفت: در حوزه تئاتر نیز اتفاقات خوبی رقم خورده و برخی هنرمندان استان در محافل و رویداد‌های ملی حضور پیدا کرده‌اند. بخشی از این موفقیت‌ها نتیجه سازماندهی جدی هنرمندان و ایجاد یک جریان مستمر در حوزه‌های مختلف هنری است
.

برنامه‌ریزی دوماهه جایگزین برنامه راهبردی شده است

رئیس حوزه هنری ایلام با بیان اینکه شرایط پرتحول کشور امکان تدوین یک برنامه راهبردی بلندمدت را با دشواری مواجه کرده است، گفت: با توجه به اینکه تقریباً هر روز اتفاق جدیدی در کشور رخ می‌دهد، در حوزه هنری هر دو ماه یک‌بار همکاران دور هم جمع می‌شوند و برنامه‌های دو ماه آینده را تدوین می‌کنند.

آزادی ادامه داد: یکی از رویکرد‌های جدی ما احیای هنر‌هایی است که در سال‌های اخیر کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. در همین راستا به سمت تعزیه، نقالی و شاهنامه‌خوانی حرکت کرده‌ایم و احیای شاهنامه‌خوانی کردی نیز یکی از برنامه‌های جدی ماست.

اعتبارات حوزه هنری ایلام به یک میلیارد تومان نمی‌رسد

وی با انتقاد از وضعیت اعتبارات فرهنگی استان اظهار کرد: از نظر اعتباری، حوزه هنری ایلام وضعیت مناسبی ندارد. البته با حضور رئیس سازمان استان، تکان جدی در اعتبارات ایجاد شده، اما این اعتبارات همچنان با توجه به شرایط تورمی جامعه و نیاز‌های حوزه فرهنگ و هنر، بسیار ناچیز است.

آزادی گفت: مجموع اعتبارات عملیاتی یک سال حوزه هنری در سراسر استان به یک میلیارد تومان نمی‌رسد و حتی در برخی برآورد‌ها این رقم حدود ۸۰۰ میلیون تومان است.

وی افزود: اگر جمعیت استان را حدود ۸۰۰ هزار نفر در نظر بگیریم، تقسیم ۸۰۰ میلیون تومان بر جمعیت استان به این معناست که سرانه فرهنگی هر ایلامی حدود هزار تومان است؛ در حالی که همین رقم نیز تمام نیاز‌های فرهنگی استان را پوشش نمی‌دهد.

رئیس حوزه هنری ایلام تأکید کرد: بخش مهمی از فعالیت‌هایی که امروز در استان انجام می‌شود، حاصل همت جهادی هنرمندان است و اگر این روحیه و همراهی هنرمندان وجود نداشت، با این سطح از اعتبارات امکان پیشبرد بسیاری از برنامه‌ها وجود نداشت.

فرهنگ نباید نخستین قربانی کسری بودجه باشد

آزادی با اشاره به مشکلات اقتصادی حوزه فرهنگ و هنر گفت: در کشور، هر زمان دولت‌ها با مشکل بودجه مواجه می‌شوند، فرهنگ و هنر یکی از نخستین بخش‌هایی است که تحت فشار قرار می‌گیرد، در حالی که باید آثار و پیامد‌های سرمایه‌گذاری فرهنگی را در بلندمدت دید.

وی افزود: امروز تولید یک اثر هنری هزینه بالایی دارد. مواد اولیه آثار تجسمی گران شده، قیمت کاغذ افزایش پیدا کرده و هزینه تولید کتاب به حدی رسیده که حتی تهیه یک کتاب ساده برای خانواده‌ها دشوار شده است.

رئیس حوزه هنری ایلام با بیان اینکه محصولات فرهنگی در حال حذف شدن از سبد برخی خانواده‌هاست، گفت: این وضعیت فقط یک مسئله اقتصادی نیست، بلکه در بلندمدت می‌تواند پیامد‌های اجتماعی و فرهنگی داشته باشد.

وی اظهار کرد: فرهنگ و هنر فقط تولید یک تابلو یا کتاب نیست؛ این حوزه با روح و روان مردم، تفکر جامعه و کاهش آسیب‌های اجتماعی ارتباط دارد.

«تربیت ظاهر» و «تربیت باطن» باید همزمان دنبال شود

آزادی با اشاره به کاهش توجه جامعه به برخی محصولات فرهنگی گفت: امروز تعداد بسیاری از مراکز خدمات ظاهری در شهر‌ها قابل مقایسه با مراکز عرضه کتاب و محصولات فرهنگی نیست.

وی افزود: می‌توان گفت آرایشگاه به نوعی «تربیت ظاهر» و کتاب‌فروشی «تربیت باطن» را نمایندگی می‌کند و اگر این دو در کنار یکدیگر رشد نکنند، جامعه با اختلال مواجه خواهد شد.

رئیس حوزه هنری ایلام ادامه داد: بسیاری از مسائل اخلاقی، آسیب‌های اجتماعی و حتی پرخاشگری‌های موجود در جامعه را نمی‌توان صرفاً با نگاه اقتصادی یا عمرانی تحلیل کرد و باید به روح حاکم بر جامعه نیز توجه داشت.

رسانه باید مطالبه فرهنگی جامعه را پیگیری کند

آزادی با تأکید بر نقش رسانه‌ها در پیگیری مسائل فرهنگی گفت: هنرمندان حق دارند از دستگاه‌های فرهنگی مطالبه داشته باشند و ما نیز هر اعتراضی را می‌پذیریم، چراکه وظیفه داریم مطالبات آنها را پیگیری کنیم.

وی افزود: در این میان، یک حلقه سوم نیز وجود دارد و آن رسانه است؛ رسانه‌ها می‌توانند مطالبات فرهنگی جامعه را فریاد بزنند و از مسئولان استان درباره سهم فرهنگ در برنامه‌های توسعه‌ای مطالبه‌گری کنند.

دهلران قطب تئاتر است، اما پلاتو ندارد

رئیس حوزه هنری ایلام با اشاره به وضعیت زیرساخت‌های فرهنگی شهرستان‌ها گفت: دهلران یکی از قطب‌های تئاتر کشور است و هنرمندان برجسته‌ای از این شهرستان رشد کرده‌اند، اما آیا در دهلران یک پلاتوی تئاتر وجود دارد؟

آزادی ادامه داد: هنرمندان تئاتر دهلران گاهی برای تمرین به پارک می‌روند؛ در حالی که حداقل انتظار این است که یک سالن کوچک برای تمرین و اجرای آثار هنری در اختیار آنها باشد.

وی گفت: در شهرستان‌هایی مانند دهلران، آبدانان، ایوان و دیگر مناطق استان باید حداقل زیرساخت‌های فرهنگی از جمله سالن سینما، پلاتوی تئاتر، کتابخانه مجهز و فضا‌های فرهنگی ایجاد شود.

وی افزود: اعتقاد ما این است که یک جوان دهلرانی یا ایلامی هیچ چیزی کمتر از یک جوان تهرانی ندارد و حتی در برخی موارد استعداد‌های قابل توجهی در استان وجود دارد؛ بنابراین امکانات فرهنگی نیز باید عادلانه توزیع شود.

ایلام همچنان در زمره استان‌های محروم از امکانات فرهنگی است

آزادی با اشاره به ارزیابی‌های انجام‌شده درباره وضعیت فرهنگی استان‌ها گفت: بر اساس پژوهش‌های انجام‌شده در سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸، سه استان کشور در زمره استان‌های محروم از امکانات فرهنگی قرار داشتند که یکی از آنها بعداً از این رده خارج شد، اما ایلام همچنان در گروه استان‌های محروم از نظر برخورداری از امکانات فرهنگی قرار دارد.

وی افزود: اگر قرار است هنر در ایلام رشد کند، باید در تک‌تک شهرستان‌ها فعالیت فرهنگی داشته باشیم و در شهر ایلام نیز چندین مرکز فرهنگی ایجاد شود.

برج هنر می‌تواند جایگاه فرهنگی ایلام را ۱۵ پله ارتقا دهد

رئیس حوزه هنری ایلام در بخش دیگری از سخنان خود به آخرین وضعیت برج هنر اشاره کرد و گفت: این پروژه طی چند سال گذشته متوقف مانده بود و حتی در سال گذشته نیز به دلیل مشکلات مربوط به پیمانکار و کارفرما، روند اجرای آن با وقفه مواجه شد و ساختمان آسیب‌هایی دید.

آزادی افزود: با پیگیری نمایندگان استان، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، مدیریت عالی استان و دیگر مسئولان، در اردیبهشت امسال قرارداد ساخت پروژه به ارزش ۴۷۰ میلیارد تومان منعقد شد.

وی گفت: برای امسال ۱۳۰ میلیارد تومان اعتبار برای پروژه پیش‌بینی شده که ۵۰ میلیارد تومان آن از محل مصوبات سفر ریاست جمهوری به استان و ۷۰ میلیارد تومان نیز از محل بازآفرینی شهری در نظر گرفته شده است.

رئیس حوزه هنری ایلام ادامه داد: از ۵۰ میلیارد تومان اعتبار سفر ریاست جمهوری، ۳۰ میلیارد تومان به صورت نقدی آزاد شده و برای پرداخت به پیمانکار اختصاص یافته است. پیگیری برای تأمین ۲۰ میلیارد تومان باقی‌مانده نیز در حال انجام است.

آزادی تأکید کرد: درباره ۷۰ میلیارد تومان اعتبار دیگر نیز پیگیری‌هایی انجام شده، اما موضوع نوع تخصیص و استفاده از اسناد خزانه مطرح بوده که به دلیل ارزش زمانی متفاوت آن نسبت به اعتبار نقدی، مورد پیگیری قرار گرفته است.

وی گفت: اگر امسال ۱۳۰ میلیارد تومان به پروژه برج هنر تزریق شود، گام جدی برای تکمیل این پروژه برداشته خواهد شد و همکاری دستگاه‌هایی مانند شهرداری و مدیریت عالی استان نیز می‌تواند روند اجرای آن را سرعت ببخشد.

برج هنر فقط یک مجموعه سینمایی نیست

آزادی با بیان اینکه برج هنر می‌تواند جایگاه فرهنگی ایلام را به شکل محسوسی ارتقا دهد، اظهار کرد: اگر برج هنر راه‌اندازی شود، بر اساس برآورد‌های انجام‌شده، ایلام از نظر برخورداری از امکانات فرهنگی نسبت به سرانه جمعیتی، حدود ۱۵ پله در میان استان‌های کشور ارتقا پیدا خواهد کرد.

وی افزود: برج هنر فقط یک سالن سینما نیست؛ این مجموعه می‌تواند کارگاه‌های هنر‌های تجسمی، استودیو‌های تصویری و فضا‌های تخصصی تولید آثار هنری را در اختیار هنرمندان قرار دهد.

رئیس حوزه هنری ایلام گفت: حتی در زمینه‌هایی مانند موشن‌گرافیک، انیمیشن و تولیدات تصویری، ایجاد زیرساخت‌های تخصصی می‌تواند ظرفیت جدیدی برای استان ایجاد کند.

اقتصاد هنر؛ حلقه مفقوده حمایت از هنرمندان

آزادی با اشاره به ضرورت توجه به اقتصاد هنر گفت: یکی از رویکرد‌های جدی حوزه هنری، ایجاد زمینه برای اقتصاد هنر است؛ چراکه هنرمند باید بتواند از هنر خود درآمد کسب کند و معیشت خود را به فعالیت هنری گره بزند.

وی افزود: ایلام ظرفیت‌های ویژه‌ای برای این موضوع دارد. سالانه میلیون‌ها زائر از مسیر استان برای سفر به عراق و کربلا عبور می‌کنند و استان از ظرفیت‌های گردشگری، فرهنگی و همجواری با کشور عراق نیز برخوردار است.

رئیس حوزه هنری ایلام ادامه داد: اگر زیرساخت‌های لازم ایجاد شود، یک هنرمند ایلامی می‌تواند محصولاتی مانند صنایع‌دستی، انگشتر، کاشی، تابلو، مجسمه و المان‌های هنری تولید کند و این آثار را به گردشگران، زائران و حتی بازار کشور عراق عرضه کند.

آزادی خاطرنشان کرد: این ظرفیت می‌تواند به اشتغال‌آفرینی و تقویت معیشت هنرمندان کمک کند، اما برای فعال شدن آن به یک موتور محرک و زیرساخت‌هایی مانند برج هنر نیاز داریم.

فعالیت‌های حوزه هنری بر مبنای زیست‌بوم ایلام

وی با تأکید بر اینکه تولیدات حوزه هنری باید متناسب با هویت و زیست‌بوم استان باشد، گفت: در بسیاری از فعالیت‌ها تلاش کرده‌ایم از ادبیات و روایت‌های بومی ایلام استفاده کنیم.

آزادی افزود: در حوزه ادبیات پایداری نیز چند پروژه شاخص در حال انجام است و موضوعاتی مانند اربعین، دفاع مقدس و ظرفیت‌های فرهنگی استان در این آثار مورد توجه قرار گرفته‌اند.

وی گفت: در حوزه مستند نیز طی ماه‌های اخیر چند اثر تولید شده و هنرمندان ایلامی در رویداد‌های ملی و حتی برنامه‌های مرتبط با تشییع شهدا در نجف و کربلا حضور داشته‌اند.

رئیس حوزه هنری ایلام در پایان تأکید کرد: توسعه فرهنگی بدون توزیع عادلانه امکانات امکان‌پذیر نیست و اگر قرار است ظرفیت‌های هنری استان به اقتصاد هنر، اشتغال و توسعه فرهنگی منجر شود، باید زیرساخت‌های فرهنگی در مرکز استان و شهرستان‌ها تقویت شود.