حفاری بدون مجوز در بنای تاریخی دماوند / از آسیب به خط گاز تا ورود میراث فرهنگی و اوقاف

به گزارش گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، حفاری با بیل مکانیکی در محوطه امامزاده فضه خاتون دماوند، به برخورد با خط لوله گاز و قطع گاز بخشی از مشترکان محله درویش منجر شد.

ماجرا از اعتراض و تماس‌های متعدد شهروندان محله درویش دماوند درباره قطع گاز آغاز شد؛ قطعی‌ای که بررسی‌های اولیه نشان داد منشأ آن یک عملیات حفاری در محوطه امامزاده فضه خاتون بوده است.

بر اساس بررسی‌های میدانی، تعدادی از افراد با استفاده از یک دستگاه بیل مکانیکی در محوطه این امامزاده مشغول انجام عملیات حفاری بودند که در جریان کار، بیل مکانیکی با لوله گاز شهری برخورد کرد و آسیب واردشده به خط انتقال گاز، موجب قطع گاز مشترکان منطقه شد.

• در ادامه حتما بخوانید

  برگزاری رزمایش ۱۱۰ هزارنفری گردان‌های «جان فدای ایران» در شهریار / شناورهای رزمی دشمن دچار فرسایش شده است

پیگیری‌های انجام‌شده پس از این حادثه نشان می‌دهد عملیات حفاری از سوی افرادی انجام شده که بنا بر اطلاعات موجود، هدف خود را احداث یک واحد نانوایی عنوان کرده‌اند؛ با این حال، ادارات میراث فرهنگی و اوقاف شهرستان دماوند تأکید دارند که برای انجام این عملیات، مجوزی از سوی این دو دستگاه صادر نشده است.

این موضوع از آن جهت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که امامزاده فضه خاتون در محله روح‌افزای دماوند قرار دارد و از بناهای تاریخی این شهرستان محسوب می‌شود. منابع تاریخی، قدمت بنای مقبره این امامزاده را به قرن ششم یا هفتم هجری نسبت داده‌اند.

علی افضلی، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی دماوند، در این باره اظهار کرد: حفاری‌های انجام‌شده شب گذشته در امامزاده فضه خاتون بدون مجوز اداره میراث فرهنگی انجام شده و موضوع در حال بررسی است.

وی تأکید کرد: در حال حاضر هیچ‌گونه مجوزی از سوی اداره میراث فرهنگی دماوند برای احداث واحد مسکونی یا کاربری تجاری در این محل صادر نشده است.

افضلی همچنین بر ضرورت آگاهی هیئت‌های امنا، شوراها و خیران از ضوابط اجرایی تأکید کرده و هشدار داده شده بود که بی‌توجهی به این دستورالعمل‌ها می‌تواند به تخریب بافت تاریخی آثار در جریان اقدامات عمرانی منجر شود.

امیرحسین ولی‌زاده، رئیس اداره اوقاف و امور خیریه شهرستان دماوند نیز درباره این حادثه گفت: هیچ مجوزی از سوی اداره اوقاف برای حفاری در امامزاده فضه خاتون صادر نشده است.

وی افزود: موضوع حفاری انجام‌شده در دستور کار اداره اوقاف قرار خواهد گرفت و بررسی‌های لازم در این خصوص انجام می‌شود.

رئیس اداره اوقاف و امور خیریه دماوند همچنین با اشاره به مسئولیت هیئت امنای بقاع متبرکه اظهار کرد: هیئت امنا باید برای انجام عملیات حفاری و اقدامات عمرانی با هماهنگی و دریافت مجوز از اداره اوقاف اقدام می‌کرد، اما برای حفاری انجام‌شده در این محل مجوزی از سوی اداره اوقاف صادر نشده است.

به این ترتیب، اظهارات دو دستگاه متولی نشان می‌دهد عملیات حفاری انجام‌شده در محوطه امامزاده فضه خاتون دست‌کم بر اساس اعلام رسمی میراث فرهنگی و اوقاف، بدون دریافت مجوزهای لازم از این دو نهاد صورت گرفته است.

بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده، عملیات تعمیر لوله گاز انجام شده و دستگاه بیل مکانیکی مورد استفاده در حفاری نیز توقیف شده است، اما این اتفاق در شرایطی رخ داده که پیش‌تر نیز اداره میراث فرهنگی دماوند درباره ضرورت نظارت بر عملیات عمرانی در بناهای تاریخی هشدار داده بود.

امامزاده فضه خاتون در محله روح‌افزای دماوند قرار دارد و در منابع تاریخی به عنوان یکی از بناهای مذهبی قدیمی این شهرستان معرفی شده است، بر اساس منابع تاریخی، این بنا در فاصله حدود ۸۷۰ متری شمال مسجد جامع دماوند قرار دارد و بنای مقبره آن به صورت برج‌وار توصیف شده است.

اهمیت تاریخی این بنا باعث شده موضوع مرمت و ساماندهی آن نیز در سال‌های اخیر مورد توجه میراث فرهنگی قرار گیرد، براساس روال قانونی هرگونه عملیات عمرانی در چنین محدوده‌ای نمی‌تواند صرفاً به انجام عملیات ساختمانی محدود شود و هماهنگی با دستگاه‌های متولی برای جلوگیری از آسیب به بنا و محوطه تاریخی اهمیت دارد.

در پی حادثه و با ورود مسئولان دماوند، عملیات تعمیر خط گاز آسیب‌دیده انجام شد و گاز مشترکان محله درویش دوباره وصل شد.

با این حال، پایان قطعی گاز به معنای پایان پرونده این حادثه نیست، اکنون اداره میراث فرهنگی و اداره اوقاف دماوند در حال بررسی نحوه انجام حفاری و مشخص شدن مسئولیت عوامل دخیل در این عملیات هستند.

از سوی دیگر، توقیف بیل مکانیکی مورد استفاده در حفاری و الزام عوامل مربوطه به تعمیر خط گاز نشان می‌دهد موضوع از یک عملیات عمرانی ساده فراتر رفته و خسارت به تأسیسات عمومی نیز در پی داشته است.

آنچه در این میان محل پرسش است، نحوه آغاز عملیات حفاری در محوطه امامزاده فضه خاتون بدون هماهنگی اعلام‌شده با دستگاه‌های متولی است؛ به‌ویژه اینکه محل موردنظر در محدوده‌ای قرار دارد که بنا بر منابع تاریخی، دارای پیشینه چندصدساله است و میراث فرهنگی نیز پیش‌تر بر ضرورت حفظ بافت قدیمی آن تأکید کرده است.

اکنون باید منتظر ماند تا بررسی‌های اداره میراث فرهنگی و اوقاف دماوند مشخص کند، عملیات انجام‌شده با چه هدفی، توسط چه افرادی و بر اساس چه مجوزی آغاز شده است و مسئولیت خسارت واردشده به شبکه گاز و پیامدهای احتمالی عملیات حفاری بر محوطه و بنای تاریخی امامزاده فضه خاتون متوجه چه کسانی خواهد بود.

در عین حال، با پیگیری فرمانداری دماوند، مشکل ایجادشده برای مشترکان برطرف شده و گاز محله درویش پس از تعمیر خط آسیب‌دیده به شبکه بازگشته است.