گزارش|
جاهای دیدنی لرستان؛ از فلکالافلاک تا سکوت دریاچه گهر
لرستان سرزمینی است که در آن تاریخ و طبیعت در کنار هم روایت میشوند؛ از قلعه فلکالافلاک و حمام گپ در بافت تاریخی خرمآباد تا دریاچه گهر، تنگه شیرز، آبشار بیشه و تونل برفی ازنا، هر مسیر در این استان تصویری متفاوت از میراث و زیباییهای زاگرس پیش روی مسافران قرار میدهد.
به گزارش گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، برای شناخت لرستان، شاید بهتر باشد سفر را از جایی آغاز کرد که شهر هنوز ردپای گذشتهاش را حفظ کرده است؛ از خرمآباد، جایی که قلعه فلکالافلاک بر فراز تپهای ایستاده و از همان ارتفاع، بخشی از تاریخ شهر را به امروز پیوند میدهد.
فلکالافلاک تنها یک بنای تاریخی در مرکز خرمآباد نیست. این قلعه که ساخت نخستین آن به دوره ساسانی نسبت داده میشود، در دورههای مختلف تاریخی کارکردهای متفاوتی داشته و امروز بخشی از آن به موزههای باستانشناسی و مردمشناسی اختصاص یافته است. موقعیت قلعه نیز به اندازه قدمتش اهمیت دارد؛ بنا در دل شهر قرار گرفته و از بالای تپه، بافت شهری خرمآباد را میتوان در امتداد چشمانداز زاگرس دید.
اما برای رسیدن به گذشته خرمآباد، همیشه لازم نیست به ارتفاع قلعه رفت. پایینتر، در بافت قدیمی شهر، حمام گپ قرار دارد؛ بنایی متعلق به دوره صفویه که در مجاورت بازار تاریخی شهر شکل گرفته است.
حمام گپ؛ ردپای زندگی اجتماعی در بافت قدیمی شهر
حمام گپ از آن بناهایی است که اهمیتش فقط به معماری محدود نمیشود. حمامهای عمومی در شهرهای قدیم بخشی از زندگی روزمره مردم بودند و به همین دلیل، این بنا را میتوان بخشی از حافظه اجتماعی خرمآباد دانست. سربینه، گرمخانه، طاقها و گنبدها، تصویری از معماری گرمابههای سنتی را پیش روی بازدیدکننده میگذارند و قرار گرفتن حمام در بافت تاریخی شهر، ارتباط آن را با ساختار قدیم خرمآباد روشنتر میکند.
از اینجا به بعد، مسیر کمکم از شهر فاصله میگیرد. ساختمانها کمتر میشوند، جاده در میان ارتفاعات پیش میرود و زاگرس، جای معماری شهری را میگیرد.
دریاچه گهر؛ جایی که مسیر رسیدن بخشی از سفر میشود
در شرق لرستان، دریاچه گهر یکی از مقصدهایی است که رسیدن به آن خود بخشی از سفر محسوب میشود. این دریاچه در منطقه حفاظتشده اشترانکوه و در ارتفاعی حدود ۲۴۰۰ متر از سطح دریا قرار گرفته و از دو بخش «گهر بزرگ» و «گهر کوچک» تشکیل شده است. دریاچه بزرگ حدود ۱۰۰ هکتار وسعت دارد و میان ارتفاعات اشترانکوه قرار گرفته است
گهر برخلاف بسیاری از مقصدهای گردشگری که جاده تا کنارشان ادامه پیدا میکند، فاصلهای میان مسافر و مقصد باقی میگذارد. بخشی از مسیر باید پیاده طی شود و همین موضوع باعث شده رسیدن به دریاچه، آرامآرام از یک جابهجایی ساده به بخشی از تجربه سفر تبدیل شود.
اینجا خبری از شتاب شهر نیست. آب در میان کوهها آرام گرفته و چشمانداز، بیشتر از آنکه با یک عنصر مشخص تعریف شود، حاصل کنار هم قرار گرفتن کوه، آب و سکوت است.
تنگه شیرز؛ شاهکار فرسایش در دل زاگرس
اما زاگرس در لرستان فقط با دریاچههای آرام شناخته نمیشود. در غرب استان، در شهرستان کوهدشت، تنگه شیرز چهره متفاوتی از همین طبیعت را نشان میدهد؛ چهرهای که در آن سنگ و فرسایش، نقش اصلی را بر عهده دارند.
دیوارههای بلند سنگی شیرز در طول زمان و بر اثر فرسایش شکل گرفتهاند و مسیر دره میان همین دیوارهها ادامه پیدا میکند. هرچه بیشتر در تنگه پیش میرویم، شکل صخرهها تغییر میکند و گاهی ستونها و دیوارههایی دیده میشود که بیشتر به یک سازه دستساز شباهت دارند تا حاصل فرایندهای طبیعی.
شیرز را باید قدمبهقدم دید. بخش مهمی از جذابیت این منطقه در خود مسیر است؛ در تغییر مداوم شکل دیوارهها، صدای آب و فاصلهای که میان صخرهها باقی مانده است. همین ویژگی، آن را از بسیاری از چشماندازهایی که تنها از یک نقطه تماشا میشوند، متفاوت میکند.
در ادامه این سفر، آب دوباره به شکل دیگری ظاهر میشود؛ این بار از ارتفاع پایین میریزد.
آبشار بیشه؛ همنشینی آب، جنگل و راهآهن
آبشار بیشه در منطقهای کوهستانی از لرستان قرار گرفته و نزدیکی آن به ایستگاه و مسیر راهآهن بیشه، یکی از ویژگیهای شاخص این منطقه است. آبشار، جنگلهای زاگرسی و خط راهآهن در کنار یکدیگر منظرهای ساختهاند که در بسیاری از تصاویر مربوط به لرستان دیده میشود.
بیشه را نمیتوان فقط با ارتفاع آبشار توضیح داد. بخشی از هویت این منطقه به فضای اطراف آن مربوط است؛ به صدای ممتد آب، پوشش درختی و کوههایی که آبشار در میان آنها قرار گرفته است. حضور راهآهن نیز به این منظره یک لایه تاریخی اضافه کرده؛ انگار مسیر حرکت انسان و مسیر جریان طبیعت، برای مدتی کوتاه کنار هم قرار گرفتهاند.
اما در لرستان، حتی برف هم گاهی در فصل گرم سال جا میماند.
تونل برفی ازنا؛ جایی که زمستان در دل تابستان باقی میماند
در دامنههای اشترانکوه و محدوده کمندان شهرستان ازنا، تونل برفی یکی از پدیدههای طبیعی قابل توجه منطقه است. این تونل در اثر انباشته شدن برف و یخ و جریان آب در زیر آن شکل میگیرد و اندازه آن نیز با شرایط آبوهوایی و میزان برف سالانه تغییر میکند. طول تونل در منابع گردشگری حدود ۸۰۰ متر و ارتفاع آن حدود ۲.۵ تا ۳ متر گزارش شده است.
تصویر تونل برفی بیش از هر چیز بر یک تضاد ساده استوار است: بیرون، فصل گرم سال جریان دارد و درون کوه، برف و یخ هنوز باقی مانده است. همین تضاد، تونل برفی را به یکی از متفاوتترین تجربههای طبیعتگردی در لرستان تبدیل کرده است.
البته اینجا برخلاف یک جاذبه شهری، محیطی طبیعی و ناپایدار است. تغییر دما میتواند ساختار برف و یخ را تغییر دهد و به همین دلیل، ورود به بخشهای ناپایدار تونل بدون توجه به شرایط روز و توصیههای محلی، خطرناک است.
شش مقصد در یک استان، اما شش تصویر متفاوت.
در خرمآباد، تاریخ را میتوان در ارتفاع فلکالافلاک و در جزئیات حمام گپ دنبال کرد. در گهر، کوه و آب به یک چشمانداز آرام میرسند. شیرز، تاریخ زمین را روی دیوارههای سنگی خود نشان میدهد. بیشه، آبشار و جنگل را کنار راهآهن قرار میدهد و در ازنا، برف در ارتفاعات باقی میماند تا یادآوری کند که طبیعت همیشه مطابق تقویم حرکت نمیکند.
شاید ویژگی لرستان همین تنوع باشد؛ اینکه برای دیدن چهرههای متفاوت یک سرزمین، لازم نیست از یک استان خارج شد. مسیر از بافت تاریخی یک شهر آغاز میشود، از بازار و قلعه عبور میکند، به دریاچه و تنگه و آبشار میرسد و در ارتفاعات، میان برف و سنگ پایان میگیرد.
لرستان را اگر قرار باشد در یک قاب خلاصه کنیم، قاب کوچکی خواهد بود؛ چون اینجا هرچه از شهر دورتر میشویم، داستان تازهای آغاز میشود.
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
