نمايشگاهي بدون هويت زماني و مكاني عكس‌ها

به گزارش خبرنگار فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»، نمایشگاه عکس های خارجی (هنرمندان عکاس) گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران، مجموعه ای از عکس های تاریخ عکاسی جهان را از سال های 1838 تا 1970 میلادی را برای اولین بار به نمایش گذاشته است.

در این نمایشگاه 154 قطعه عکس تکی، چند مجموعه عکس، چند پرتره از هنرمندان و همچنین تعدادی ابزار و وسایل عکاسی نیز در معرض دید علاقه مندان قرار گرفته است.

راهروی ابتدایی موزه معرفی عکاسانی است که آثاری از آنها در نمایشگاه موجود است و در کنار معرفی عکاسان، یکی از آثار آنها بدون در نظر گرفتن وفاداری به اصل اثر در قطع بسیار بزرگی مانند یک کالای تبلیغاتی به نمایش در آمده و در ادامه گنجینه اصلی آثار ...

سرخسی از آثار اولیه تاریخ عکاسی از تالبوت تا عکس هایی از من ری و آلسمن در مجموعه آثار وجود دارد.

فلسفه نمایش مجموعه آثار موزه هنرهای معاصر شاید در ابتدا نمایش گنجینه ای باشد که سال هاست توسط این موزه نگهداری می شود و ارتقای سلیقه هنری مخاطبان عام را مدنظر داشته باشد كه این مسئله به نوبه خود مسئله مهمی است، اما مخاطبان خاص نمایشگاه، هنرمندان جوانی هستند که در مسیر تجربه کردن راهی قرار دارند که پیشروان متعددی تا به امروز در سراسر جهان داشته است.

ارائه این مجموعه برای اولین بار در موزه هنرهای معاصر اتفاق فرخنده ای برای هنر عکاسی است تا علاقه مندان را با تجربه های تاریخ عکاسی مواجه کند.

نمایش گاه به گاه این آثار، بسیار ارزشمند و پرثمر است؛ اگر چه این مسئله منوط به نگهداری دقیق و صحیح آثار می باشد.

مخاطبان عام که بدون داشتن تخصص خاصی و فقط شاید صرف علاقه داشتن به هنر عکاسی و یا پر کردن اوقات فراغت به دیدن نمایشگاه آمده اند، صرفا از بخش هایی از آن به دلیل وجود عکس های خوب لذت می برند و در پس زمینه ذهنشان تصاویری بدون تاریخ و هویت زمانی و مکانی ثبت می شود؛ چرا که نوشته های کنار عکس ها که معرف عکاس و اثر هستند در نهایت نقص و بعضا اشتباه تهیه شده اند تا مخاطب اندک اطلاعاتی از اثر موجود حاصل نکند.

جمع آوری اطلاعات از آثار خریداری شده که اکثریت خالقان آنها از عکاسان معروف همچون ویلیام فوکس تالبوت، ویلیام هنری جکسون، نادار، ادوارد استایکن، هنری پیچ رابینسون، گرترود کازبیر، مارگارت بورک وایت، اگوست ساندر، لویس هاین، آنسل آدامز، رابرت هارس، جری آلسمن، میشل استوارت و من ری هستند، شاید کار ساده ای است که يا از چشمان تیزبین مسئولان برگزار کننده نمایشگاه دور مانده یا با فرض بی اهمیت بودن از آن صرف نظر کرده اند، در حالی که اشتباهات مختلف در مورد نام اثر و تاریخ خلق آن اندک چیزهایی است که مخاطب می تواند از مسئولان برگزارکننده انتظار داشته باشد.

مجموعه ابزار به نمایش درآمده که شامل قدیمی ترین دوربین های قطع بزرگ، وسایل و ابزار چاپ عکس و دوربین های آنالوگ متعدد با ابعاد مختلف (که در قسمت انتهایی نمایشگاه با آن مواجه می شویم) مجموعه ای است که در کنار نمایش آثار به نمایش گذاشته شده؛ بخشی از این مجموعه متعلق به یک مجموعه شخصی است كه از تبریز به تهران منتقل شده است.

این قسمت از نمایشگاه نیز بدون حتی کوچکترین توضیح و احتمالا با فرض اینکه همه مخاطبان متخصصان عرصه عکاسی هستند، عرضه شده؛ البته بدون کوچکترین توجه به مخاطبانی که شاید به اطلاعاتی هر چند کوتاه در مورد ابزار پیش رویشان علاقه مند باشند.

با تمام این نواقص دیدن این گنجینه لذت بخش سوال مهم دیگری را نیز در ذهن بیننده ایجاد می کند و آن چگونگی قرار گرفتن و ترتیب نمایش آثار است.

معمولا تاریخ، سبک آثار و دسته بندی براساس هنرمند، سرفصل هایی است که در این گونه نمایشگاه ها مد نظر قرار می گیرد. با اینکه سعی شده است سیر تاریخی در ارائه و نمایش آثار رعایت شود، اما پراکندگی آثار عکاسان بدون اشاره به تغییر زمانی و سبکی باعث بی نظمی ذهنی مخاطب می گردد و البته در ادامه بی ربط بودن بعضی از مجموعه ها مانند (چاله مرگ) و مجموعه پرتره های هنرمندان ایرانی بر سر در گمی فضا می افزاید. 
 

بیننده اگر آشنا به تاریخ عکاسی جهان باشد باید بعد از دیدن یک دور کامل نمایشگاه، خود ترتیب زمانی و تغییرات پیش آمده در نوع نگاه ها و خلاقیت عکاسان در روند هنر عکاسی را در ذهن خود ساماندهی کند؛ این مسئله شاید مهمترین و اصلی ترین نقدی است که بتوان به نمایشگاه موجود وارد كرد.

مجموعه عکس های به نمایش در آمده، آثار بسیار گرانبهایی از تاریخ عکاسی جهان به شمار می رود که شاید اگر روزی در کنار مجموعه ای از تاریخ عکاسی ایران، که برخلاف بعضی دیگر از شاخه های هنری در ایران قدمتی بیش از 100 سال دارد، ارائه شود، سیری مشخص و آموزنده را در ذهن مخاطب هنرمند یا هنردوست خود به جا بگذارد.