«پایکوبی اسب ها پشت پنجره»؛ اجرای نمایش در سرمایی سخت

گروه فرهنگی «خبرگزاری دانشجو»؛ نمایش «پایکوبی اسب ها پشت پنجره» اجرایی برگرفته از نمایشنامه «اسب های پشت پنجره» نوشته «ماتئی ویسنی یک»، نویسنده رومانیاییِ مقیم فرانسه است.

 

«ویسنی یک» در اغلب نمایشنامه هایش به موضوع جنگ می پردازد. جنگ در کارهای ویسنی یک، گاه از منظر نگاه بومی او یعنی با تجربیاتی که او از وطنِ خود و کشور های اروپایی دیگر دارد و همچنین اطلاعات تاریخی اش از فجایع جنگ های این کشور ها پرداخت می شود. اما گاهی خود ماهیت جنگ با تلاش برای رسیدن به تجربه ای ملموس و جهانی از آن، محور نمایشنامه واقع می شود.

 

در نمایشنامه اسب های پشت پنجره هم ویسنی یک، سعی بر نشان دادن تاثیر جنگ بر چند جنس از آدم ها دارد. آدمهایی که از جهت نقش اصلی شان در زندگی ـ که همان نسبتهای سببی و نسبی است ـ تقریبا همه افراد یک جامعه را شامل می شوند: یک مادر که پسر نوجوانش به جنگ رفته، یک دختر که پدر مسنش کهنه سرباز یک جنگ بوده و زن جوانی که همسرش یک افسر نظامی در جنگ است.

 

این نمایشنامه ساختاری اپیزودیک دارد و در هر اپیزود، ما شاهد روبرویی دو شخصیت هستیم؛ این روبرویی هم به نظر فکر شده می آید، در اپیزود اول تقابل مادر پیر و پسرش، در اپیزود دوم تقابل پدر پیر و دخترش.

 

در واقع نوعی بالانس سنی و عقلی در نسبت افراد به جنگ رفته می بینیم که این باعث می شود هر کدام تجربه متفاوتی را از جنگ نشان بدهند. نهایتا در اپیزود آخر تقابل یک زوج جوان را شاهد هستیم.

 

یعنی در آمیختگی دو نگاه خام با یکدیگر که طبیعتا هیچ کدام راهگشای دیگری نیست و از تحلیل صحیح وقایع پیرامون خود (در اینجا جنگ و لوازم آن) عاجز است. اجرای هادی کمالی مقدم تا حد زیادی به متن وفادار است.

 

این نمایش یک اجرای محیطی است که در محوطه باز پارکینگ تالار وحدت انجام می گیرد. هادی کمالی مقدم تلاش خود را برای اجرای هرچه بهتر این متن انجام داده است اما به نظر می رسد که تا حد زیادی در انتقال آن به مخاطب نا موفق است.

 

به نظر می رسد که مشکل اصلی در استراتژی اجرای او باشد. متن ویسنی یک، متنی است که نیاز به جلب تمرکز ویژه مخاطب دارد. شاید یک دلیل رویارویی تنها دو شخصیت در هر اپیزود نیز همین باشد که عنصر دیگری نتواند توجه مخاطب را به خود جلب کند.

 

بر عکس در کار کمالی مقدم می بینیم که صحنه به قدری از لحاظ بصری اشباع است که هر لحظه نگاه تماشاگر می تواند به چیزی جلب شود و از حال و هوای نمایشنامه باز بماند. ایراد دیگر بزرگی بیش از حد صحنه برای چنین متنی است.

 

این متن ایجاب می کند تا بازیگر به مخاطب نزدیک باشد و در کلام و سکوتش احساس یگانگی کند اما اینکه بازیگر را از ده متر دور تر در هوا ببینیم و در حالی که به هیچ یک از اجزای صورتش و حسش آگاهی نداریم، صدایش را از طریق میکروفون متصل به او بشنویم قدری نا خوشایند است.

 

مشکل دیگر اجرا شاید این است که در هر اپیزود نقش هر دو شخصیت را دو بازیگر یکسان بازی می کنند. یکی از آن ها خود کمالی مقدم است.

 

این که در چنین اجرای طولانی ای دو بازیگر، همه نقش های گوناگون را با هم بازی کنند با توجه به ریتم کند نمایش می تواند خسته کننده باشد. ضمن اینکه بازی ها تقریبا یکسان هستند و دو بازیگر برای ایفای نقش های دیگر نمایشنامه تغییر به خصوصی در جریان کلام، رفتار و حتی لباس خود نمی دهند.

 

از اشکالات که بگذریم موسیقی خلاقانه فرشاد فزونی و تدارکات بصری دکور و نور ـ اگرچه شاید باعث شده اند متن تا حدی خنثی بشود ـ از نکات مثبت اجرا هستند.

 

اگرچه تماشای اجرای یک ساعت و نیمه «پایکوبی اسب ها...» در این هوای سرد کاری طاقت فرسا و صد البته برای گروه اجرایی سخت تر است زحمات بسیار هادی کمالی مقدم و گروهش به همراه چند گروه دیگر در تبدیل یک فضای باز مُرده به فضایی دائمی برای اجراهای محیطی باعث خوشحالی می شود و سرمای اجرا را از بین می برد. اجرای این نمایش پس از ماه محرم و صفر در پارکینگ تالار وحدت از سر گرفته می شود.