ترک دنیا؛ تداوم نهضت سرخ حسینی

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ منشأ مبارزه با دین، دوستی دنیاست؛ چنان که منشأ یاری دین خدا ترک دنیاست. فرعون با آن که می دانست حضرت موسی (ع) بر حق است، ولی در برابر او ایستاد؛ ﴿و جحدوا بها واستیقنتها أنفسهم ظلماً و علوّاً﴾ و این نبود، جز در اثر محبت به دنیا.

 

سنت عترت طاهرین (ع) خطرها و موانع پیشرفت خود را انسان هایی دانستند که محبت دنیا را در دل دارند و فریفته آن هستند.

 

مرحوم کلینی نقل کرده است: رسول خدا (ص) فرمودند: «حب الدنیا رأس کلّ خطیئة»؛ امام صادق (ع) نیز در زیارت اربعین حضرت سید الشهدا (ع) دشمنان و مانعان پیشرفت آن حضرت (ع) را کسانی دانسته اند که مغرور دنیا شده بودند؛ «و قد توازر علیه من غرّته الدنیا». خداوند در قرآن کریم فرموده است: جهادگران در راه خدا باید دنیا را فروخته، آخرت را بخرند؛ ﴿فلیقاتل فی سبیل الله الذین یشرون الحیاة الدنیا بالاخرة﴾.

 

بر اساس این آیه، مهمترین شرط جهاد و یاری دین خدا، فروختن دنیا و خریدن آخرت است و نیز خدای سبحان به سبب اهمیت مسئله جهاد در راه خدا، فاعل ﴿فلیقاتل﴾ را که کلمه «الذین» است، از مفعول آن، یعنی ﴿فی سبیل الله﴾ مؤخر داشت و سرّ تقدیم مفعول، همان اهتمام به این است که باید در راه خدا جهاد كرد.

 

امام حسین (ع) نیز در روز عاشورا فرمودند: دنیا فریبتان ندهد که بر ضد من قیام کنید. دنیا جایی است که هر کس به او اطمینان و امید داشته باشد، ناامید باز می گردد و هر کس در آن طمع کند، زیانکار می شود؛ شیطان بر شما مسلط شده و خدای عظیم را از یاد شما برده است؛ «فلا تغزنکم هذه الدنیا فإنّها تقطع رجاء من رکن إلیها و تخیّب طمع من طمع فیها… لقد استحوذ علیکم الشیطان فأنساکم ذکر الله العظیم». نیز آن حضرت (ع) در آخرین لحظات عمر شریف خود به امام سجاد (ع) فرمودند: شیطان بر اینان مسلط شده و خدا را از یاد آنان برده است؛ نتیجه آن که محبت و گرایش به دنیا سبب مبارزه با دین و کوشش در خاموش کردن چراغ هدایت است و ترک دنیا منشأ و شرط یاری دین خداست.

 

ترک دنیا به معنای ترک کار و فعالیت اقتصادی، سیاسی یا فرهنگی و مانند آن نیست؛ چنان که امامان معصوم (ع) که ما را از دنیازدگی و سرگرم شدن به آن برحذر می دارند، دو مطلب را گوشزد کرده اند: یکی کار کردن تا لحظه پایانی عمر، البته کار هر کسی متناسب با شأن و توان اوست و در میان کارها، فعالیت های فرهنگی و تعلیم و تعلم بر دیگر کارها مقدم است و دیگری قناعت در مصرف.

 

بنابراین طمع در کار و قناعت در مصرف، الگوی علاقه مندان به زندگی دینی است که با ترک دنیازدگی منافاتی ندارد.

 

البته در فعالیت های فکری و فرهنگی، طمع مطلوب است، نه قناعت؛ چنان که امیرمؤمنان (ع) همانند نبی اکرم (ص) فرمودند: روزی که در آن مطلب تازه ای یاد نگیرم، آن روز برایم مبارک نیست.

 

البته معلم اهل بیت (ع) خدای رحمان است و آنان نیز معلمان بشرند، بنابراین تولید حد و مرزی ندارد و قناعت در مصرف لازم است، جز در امر یادگیری. پیامبر اکرم (ص) که الگوی همگان است؛ ﴿لقد کان لکم فی رسول الله أُسوة حسنة﴾، پیوسته از خداوند طلب افزونی علم می کردند؛ ﴿قل ربّ زدنی علماً﴾.

 

وقتی سالک صالح در بستر صراط مستقیم قرار گرفت، به طوری که همه شئون ادراکی و تحریکی او منطبق با راه راست و از هر گونه کژراهه منزه و مبرا بود، در این حال برنامه رفتاری او، «خیر الأمور أوسطها» نیست، بلکه خیرالأُمور، أکثرها و أوفرها و أشدّها و أعلاها و أغلاها و ... است، از این رو رسول گرامی (ص) در افزون طلبی علم الهی، هیچ مرزی قائل نبودند؛ زیرا جریان رنج جوارح و کوشش ابدان در محدوده خیر است.