وام و تسهيلات بانكي در اختيار چه كساني قرار مي‌گيرد؟

گروه اقتصادي «خبرگزاري دانشجو»، سلمان بابايي؛ امروزه در تمامی نقاط دنیا وام در زمینه های مختلف برای تسهيل انجام کارها تعلق می گیرد، این تسهیلات می تواند در بخش های مختلف چون خرید خودرو، مسکن و... در اختیار مردم قرار گیرد.

در دین مبین اسلام هم بارها در آیات و روایات و احادیث مختلف بر اصل پرداخت قرض به صورت وام امروزی و با نام قرض الحسنه اشاره شده است.

در کشور ما هم كه بانکداری مبتنی بر قوانین اسلامی، به نام بانکداری اسلامی یا بانکداری بدون ربا نام گرفته است، تسهیلات و وام ها مي تواند راهگشاي مشکلات مردم در بخش های مختلف باشد، اما آيا شرايط براي همه يكسان است.

همواره شاهد آن بوده ايم كه شخصي براي دريافت وام يك و يا دو ميليون توماني ماه ها در راهروهاي بانك ها در حركت است و اكثر اوقات نيز با شنيدن اين جمله از بانك خارج مي شود «اعتبار نداريم»، از سويي ديگر افرادي به دليل داشتن روابط خاص وام و اعتبارهاي بسيار هنگفت تري از همان بانك دريافت مي كنند.

آيا پرداخت تسهيلات كه در بيشتر بندهاي قانون بانكداري كشور براي توليد در نظر گرفته شده است به طور واقعي در اين چرخه قرار مي گيرد؟

آيا در پرداخت تسهيلات عدالت رعايت مي شود؟

آيا افرادي كه داراي رانت و برتري هاي خاص نسبت به ساير مردم هستند همچنان به عنوان مشتريان اصلي بانك در نظر گرفته مي شوند؟

گرفتن وام در سال های اخیر بیشتر از آنکه مشکل گشای مردم شود و به افراد نیازمند و محتاج پرداخت شود به صورت وام های کلان به افراد با نفوذ تعلق گرفته است و گویا آنان که مستحق دریافت این وام ها هستند مورد غفلت قرار گرفته اند.

دریافت وام از بانک ها این روزها بی شباهت به داستان گذر از هفت خوان رستم نیست ملاقات با رئیس شعبه بانک، موافقت وی، تکمیل فرم های تقاضا و زمان لازم برای طی کردن پروسه اداری، تامین اعتبار برای پرداخت وام و... تعدادی از خوان های این چرخه هستند.

اما پیدا کردن ضامن معتبر برای تعهد پرداخت وام ها خوان هفتم این ماجراست، این معضلات در حالی است که بسیاری از دریافت کنندگان این وام ها افراد نیازمندی هستند که حتی وام های کوچک هم توانایی گره گشایی بسیاری برای آنها دارد.

در حالي كه بيشتر توليد كنندگان كشور براي تامين سرمايه در گردش خود نيازمند دريافت اعتبار و تسهيلات از سوي بانك ها هستند ما شاهد هستيم بيشتر بانك ها به دنبال مشترياني خاص هستند كه بتوانند ريسك بازپرداخت اعتبارات را به كمترين حد آن تقليل دهند.

با تمام این اوصاف در سال های اخیر  بانك ها در پرداخت وام سخت گیری های بسیاری انجام می دهند.

اما چه علتی باعث شده پرداخت وام با کاهش روبرو شود؟

1_ بسیاری از تسهیلاتی که از طرف بانک ها در اختيار مردم قرار مي گيرد داراي نرخ بهره بالا بوده و به همين دليل ميل و رغبت چنداني براي دريافت آن از سوي مردم وجود ندارد.

هرچند دولت در این سال ها تلاش نموده است، با کاهش نرخ سود وام ها در پرداخت وام به نیازمندان سهولت ایجاد کند، اما بسیاری از وام ها به صورت بهره 24 درصد پرداخت می شود. حتی در برخی مواردسود بانک ها در قبال پرداخت وام به 27 درصد نیز می رسد.

 

حال با یک حساب بسیار ساده مشخص می شود که با دریافت یک وام 100 میلیون ریالی با سود 24 درصد وام گیرنده باید 124 میلیون ریال بازپرداخت کند و این عامل باعث شده است تا تمایل افراد نیازمند به دریافت وام کاهش یابد.

2_ اقساط سنگین این وام ها از دیگر مشکلات مردم در دریافت وام های بالا می باشد، تسهیلات اعطایی بانک ها در حالی صورت می گیرد که بازپرداخت اقساط آن برای بسیاری سخت است، شخصی که بر اساس قانون وزارت کار حقوقی ماهیانه به طور متوسط برابر 400 تا 500 هزار تومان دریافت می کند، چگونه توانایی پرداخت قسط 200 هزار تومانی در طول ماه را دارد.

پرداخت 50 درصد درآمد برای بازپرداخت وام ها، چه مبلغی را برای ادامه زندگی روزمره پرهزینه امروزی باقی خواهد گذاشت؟

همین علت باعث شده است رغبت مردم، به خصوص افراد مستضعف و مستحق برای دریافت وام کاهش پیدا می کند.

3_ در سال های اخیر افراد بسیاری در کشور به بهانه های مختلف و با استفاده از رانت توانسته اند وام های کلانی را از آن خود کنند. وام های چندين میلیاردی این سال ها چنان گسترش پیدا کرده است كه به نظر می رسد مردم نیازمند وام های کوچک در نگاه بانک ها به چشم نمی آید.

بسیاری از بانک ها در پرداخت وام های سنگین ابایی ندارند در حالی که در مقابل آن برای پرداخت وام های کوچک سخت گیری های بسیاری می کنند، شاید یکی از دلایل این سخت گیری ها آن باشد که مسئولان بانک ها اعتقاد دارند گیرندگان وام ها با مبالغ بالا توانایی باز پرداخت وام ها را دارند اما افراد متقاضی وام با مبالغ كم توانایی این کار را ندارند، این عامل باعث شده است تا بانک ها برای اعطای وام به متقاضیان کم درآمد با بي ميلي برخورد کنند و در بسیاری از موارد به طور عمد یا سهو از پرداخت تسهیلات به این افراد امتناع ورزند.

4_ این نکته تکمیل کننده عامل بالا می باشد؛ افرادی که متقاضی وام های کلان می باشند توانایی به کارگیری ضامن های بسیار و همچنين اسناد تضمین کننده باز پرداخت وام را دارند در حالی که افرادی که از توانایی مالی کمتري برخوردار هستند توان یافتن ضامن های معتبر برای معرفی به بانک ها را ندارد.

5_ توجه به دو نکته بالا شاید این وضعیت را در ذهن خواننده نمایان کند که افراد متمکن که وام های کلان در یافت می کنند، در زمان معین به باز پرداخت تسهیلات اقدام می کنند و افراد با توان مالی پایین از چنین وضعیتی بر خوردار نیستند، در حالی که نگاهی به آمارهای به دست آمده نشان می دهد وضعیت کاملا بر عکس این موضوع است.

بسیاری از دریافت کنندگان وام هاي با مبالغ بالا به دلیل برخورداری از حمایت های مختلف در سال های اخیر از پرداخت اقساط خود سر باز زده اند در حالی که افراد نیازمند به دلیل نوعي ترس و نگراني هاي ذهني ديگر در اسرع وقت اقدام به باز پرداخت وام های خود نموده اند.

پرداخت اعتبارات هنگفت به افراد خاص سبب شده است تا بانک ها در تامین منابع مالی خود با مشکلات عمده ای مواجه شود و در پرداخت تسهیلات، گروه هاي هدف اصلي مورد توجه قرار نگيرند.

این مشکلات ذکر شده باعث شده است دود آتشی که افراد متمول و سودجو برای دریافت تسهیلات روشن کرده اند به چشم افراد نیازمند برود.

اما باید برای رفع مشکلات و نیاز حال مردم نیازمند چاره ای اندیشید تا عدالت در تخصیص تسهیلات بانک ها رعایت شود.