انقلاب اسلامی و روزهای خوش اخوان المسلمین مصر

گروه بین الملل «خبرگزاری دانشجو»، مهدی امید؛ مادامی که 30 سال پیش در ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی ایران سخن از صدور انقلاب ایران به میان می آمد، برخی کشورهای همسایه، منطقه و جهان با تعبیر های گوناگون این گمانه زنی را مطرح می کردند که قطعا اسلام و انقلاب رادیکال ایران، بوسیله اشغال کشورهای همسایه و منطقه با بهره گیری از ابراز نظامی این امر را محقق خواهد نمود.

 

اما غافل از اینکه کشور صلح طلبی که در معادلات جهانی هیچگاه از زور و کاربرد آن بهره نگرفته و در هیچ جای تاریخ آن وزارت جنگی نبوده و هرچه بوده وزارت دفاع بوده و تجاوز در قاموس آن معنی ندارد، از طریق صدور اندیشه های امام و مقتدای خود پیام ها و شعارهای انقلاب فرهنگی قرن را به تاسی از صدور انقلاب عظیم تاریخی محمد مصطفی (ص) که وجهه ای قدسی داشت، صادر خواهد کرد.

 

در مسیر صدور انقلاب ایران، تاثیر پذیری جنبش های اسلامی منطقه و جهان اسلام در موج بیداری ایجاد شده در کشورهای منطقه به تاسی از پیام ها و شعارهای انقلاب اسلامی ایران پس از سی و اندی سال به خوبی قابل مشاهده و نمایان است. اخوان المسلمین مصر به عنوان بزرگترین جنبش فعال کشور مهم، استراتژیک و تاثیر گذار مصر تحت تاثیر انقلاب بزرگ قرن، روزهای خوبی را در صحنه سیاسی مصر تجربه می کند.

 

 

جنبش اخوان المسلمین را باید زائیده اوضاع سیاسی، اجتماعی تاریخ معاصر مصر در پی رواج تفکر (جدایی دین از سیاست)، (سکولاریزم) در میان روشنفکران و آهنگ احساسات ملی گرایانه برای اصلاح این کشور در دوران بعد از انقلاب 1919 مصر بر ضد انگلیس دانست.

 

اهداف بنیانگذاران این جنبش - بویژه حسن البناء - از یک سو بر ایجاد تحول در اعتقادات اسلامی مسلمانان و بالاخص مصریان از حالتی ایستا و بی تحرک به سمت پویایی و حاکمیت تعالیم شریعت بر زندگی اجتماعی و سیاسی مصر و از سویی دیگر بر یگانگی مسلمانان در برابراستعمارگران غرب که کشورهای اسلامی را تحت سلطه و تجاوز قرار داده بودند، دور می زد.

 

حسن البنا، بنیانگذار جنبش اخوان المسلمین در سال 1906 در دهکده محمودیه در دلتای رود نیل چشم به جهان گشود. وی بخاطر ریشه های فکری و مذهبی پدرش که از طلبه های بنام و از پیروان مکتب بنیادگرایان حنبلی بود با اصول اسلامی تربیت شد و در محیطی کاملا اسلامی رشد و نمو یافت.

 

بناء در این رابطه می گوید: «اسلام پدر من است و من جز او پدری ندارم.» وی در شهر اسماعیلیه در سال 1939 هسته نخستین اخوان المسلمین را شکل داد. پس از انتقال محل تدریس وی از اسماعیلیه به قاهره مرکز و مقر رهبری اخوان المسلمین نیز به قاهره انتقال یافت.

 

حسن البناء در خاطراتش می نویسد: «در ماه مارس 1938 شش تن از برادرانی که در درس ها و کنفرانس های من شرکت می کردند یعنی احمد مصری، فواد ابراهیم، عبدالرحمن حب اله، اسماعیل عزو و ذکی المغربی به منزل من آمدند و گفتند ما دیگر از این زندگی مذلت بار به تنگ آمده ایم. در این دیار مسلمانان هیچ عزتی ندارند و جایگاه آنان از خدمتکاران و بیگانگان هم پایین تر است. ما حاضریم با نثار خون خود، ایمان و تقوای خویش، در راه خدا با تو همگام شویم. من به حدی از سخنان آنها متاثر شدم که نمی توانستم از زیر بار مسئولیتی که به من واگذار شده بود، شانه خالی کنم. از این رو به دعوت آنها لبیک گفتم و در همان جا سوگند خوردیم تا جان در بدن داریم در راه اسلام فعالیت و مبارزه کنیم. در آنجا کسی پرسید چه نامی برای خود انتخاب کنیم، یک انجمن، یک فرقه، اتحادیه و ... تا رسمیت یابیم، گفتم هیچیک. ما برادرانی هستیم در خدمت اسلام یعنی «اخوان المسلمین .

 

به تدریج با افزایش اعضاء و گسترش دامنه فعالیت ها، حسن البناء قرارگاه اصلی اخوان را به قاهره منتقل کرد و پس از تاسیس دارالاخوان در آوریل 1929 رسما اخوان المسلمین اعلام موجودیت کرد. حسن البنا در مرکز فعالیت ها که التهذیب نام داشت به سازماندهی تمام وقت مشغول بود و دامنه فعالیت اخوان گسترده شد.

 

در این راستا برای تربیت زنان در مصر، مرکزی به نام «المهد الامهات المسلمین» نیز توسط وی تاسیس شد. تاثیر انقلاب اسلامی ایران بر جنبش های اسلامی، بویژه اخوان المسلمین مصر انقلاب اسلامی در بسیاری از ریشه های عقیدتی، تاریخی، اجتماعی با دیگر نهضت های اسلامی در قرن اخیر مشارکت و مشابهت هایی دارد. (عمید زنجانی ،1381، ص 61)

 

خاورمیانه آشکارترین نمونه های تاثیر مستقیم و غیر مستقیم ایران بر سیاست های مسلمانان را به دست می دهد. «دی لانگ» در بازتاب انقلاب ایران به شبه جزیره عربستان و کشورهای خلیج فارس خاطرنشان می سازد: بسیاری در منطقه و پایتخت های عربی همه پادشاهی های محافظه کار خلیج فارس را ایران های کوچکی می پنداشتند که در معرض انقلاب است و سرنوشت آنها فروپاشی است.

 

در این رابطه سه مکتب اصلی اندیشه ای در تجزیه و تحلیل انقلاب اسلامی و تاثیر آن بر منطقه و کشورهای اسلامی ایران ظهور کرد: «محققان با احتساب نفوذ و قدرت رهبران مذهبی صدور انقلاب به خارج را مکمل اسلامی کردن در داخل دانستند و برخی از این پژوهشگران اخطار کردند که اثر دینوی انقلاب، رژیم های سنتی و مستبد خاورمیانه و فراتر از آن را واژگون خواهد کرد. با تاکید حد قطعی دگرگونی در ترکیب سیاست در ایران به وسیله روحانیون، سد بندی انقلاب و تعهد اغلب نخبگان به پیروزی جنگ ایران بر عراق و صدور انقلاب در هر یک از رویکردها به موضوعی توصیه می شد.

 

اما ارزیابی مناسب از انقلاب ایران مستلزم چیزی فراتر است. این امر نیازمند جای دادن انقلاب در چشم اندازی تاریخی و مقایسه بازتاب آن بر جوامع و رژیم های مختلف از خاور میانه تا آفریقاست. تاثیرپذیری مصر از انقلاب ایران در الهام پذیری از انقلاب، به تقویت مخالفان اسلامی در کشور مصر انجامیده است.

 

اخوان المسلمین و سازمان های دانشجویی اسلامی از سیاست درهای باز، اصلاح حقوق اسلامی، حمایت از شاه ایران، دفاع از کمپ دیوید، پیمان صلح با اسرائیل و سادات به نحو فزاینده ای انتقاد کردند و در ادامه گروه های اسلامی انقلابی تر چالش خشونت باری را با رژیم سادات به سبب و همراهی اش با اسرائیل براه انداختند.

 

به دنبال انقلاب ایران و شدت گرفتن گرایشات ضد صهیونیستی هم اخوان المسلمین و هم گروه های تندرو تایید نهادهای اسلامی رسمی را نسبت به این پیمان (پیمان کمپ دیوید) مردود دانستند و مصریان را به پیروی از الگوی ایران و مبادرت به جنگ اسرائیل فرا خواندند.

 

به طوری که «شاهرخ اخوی» در بازتاب انقلاب اسلامی ایران بر مصر نشان داد که نخستین فوران شور و شوق سال های اولیه انقلاب ایران، اخوان المسلمین و گروه های رادیکال، سازمان های دانشجویی و چپ اسلامی هم به این نتیجه رسیدند که مصر نیز می تواند سامان سیاسی خود را از اساس تغییر دهد و بر نگرش های انقلاب ایران استوار سازد.

 

آنان از روح و راه انقلاب الهام می گرفتند و این نگرش در ذهن اولیه اخوان المسلمین تجلی گشت که انقلاب ایران نظریات سیاسی و نیروهای سیاسی معاصر را در ذیل قرار خواهد داد و اذعان می داشتند این انقلاب بی نظیر، قدرتمند، نمونه ای حیاتی از انقلاب اسلامی است. با گذشت چند سال ستایش از انقلاب ایران در میان این گروه و جنبش هرگز افول نکرد.

 

نویسندگان مصری درباره انقلاب ایران بحث کرده اند و هرگاه از انقلاب یاد می کنند آن را فضایی بزرگتر از نهضت های اسلامی سراسر دنیا جای می دهند. تصویری که مصری ها از انقلاب ایران دارند همان تصویری است که امام خمینی (ره) از نهضت خود طرح ریزی نمود. یعنی نهضت تجلی نیروی اسلام است نه یک پدیده صرفا شیعی.

 

«فتحی عبدالعزیز» در کتاب خود با عنوان «خمینی الترناتیو اسلامی» اظهار می دارد: «انقلاب امام خمینی، انقلاب یک فرقه اسلامی نیست بلکه مرکز ثقل ارزش ها و اعتقادات مشترکی است که همه مسلمانان را به وحدت فرا می خواند. همان چیزی که انقلاب ایران برای آن به وقوع پیوست.»

 

در آغاز انقلاب اسلامی ایران «عبدالمنعم جباره» نویسنده مصری که شاهد شدت گرفتن انقلاب ایران بود در نشریه «الدعوه» ارگان اخوان المسلمین، با پشتیبانی قاطع از انقلاب ایران می گوید: «انقلاب نظریه های سیاسی و نیز نیروهای سیاسی معاصر را واژگونه خواهد کرد. در واقع انقلاب ایران نمونه ای بی همتا، قدرتمند و حیات بخش از یک انقلاب بزرگ اسلامی ارائه داد.»

 

تطابق شعارهای انقلاب اسلامی ایران با جنبش اخوان المسلمین با بررسی شعارهای امام و انقلاب شامل مبارزه با فساد حکومت پهلوی، مبارزه با فقر بوجود آمده در نتیجه عملکرد شاه و اطرافیان او و بازگشت به تعالیم اسلام ناب محمدی در داخل و در بعد خارجی مبارزه با اسرائیل غاصب و حمایت مادی و معنوی از مسلمانان در هر کجای جهان، قرآن به عنوان ریشه حیات سیاسی مسلمانان، خلافت الهی، امت واحده، حقوق انسان ها، مسئولیت همگانی، برپایی قسط و عدل و گسترش آن، ظلم زدایی، نفی استکبار، ستیز با دشمنان خدا و مسلمانان، مبارزه مسلحانه در راه خدا، و.... (عمید زنجانی،1381،ص47 ) و تطبیق آن با شعارهای اخوان نکات مشابهی را مشاهده می کنیم که با توجه به تحقق این شعارها توسط انقلاب اسلامی ایران اخوان نیز در صدد اجرایی نمودن آنها بر می آید.

 

اخوان شعارهای خود را برای اصلاح وضعیت داخلی مصر با عناوینی چون؛ بازگشت به تعالیم اسلام در همه زمینه ها، هشدار به فساد اداری، رفاه طلبی و تجمل پرستی روز افزون و مبارزه با فقر، بر می شمرد و در بعد خارجی نیز آزادی فلسطین و بازستاندن حقوق کامل مردم این کشور اسلامی و سرزمین هایی که در آنها طنین الله اکبر و محمد رسول الله گفته شود را طلب می کرد.

 

اخوان المسلمین با وجود سرکوب دولتی و نهادهای داخلی بقای خود را حفظ کرد این جنبش پویای لازم را برای بقا در اساس ومبانی ایمان و فرهنگ اسلامی دارا بود، (هرایر دکمجیان ص121)؛ زیرا محور اساسی فعالیت ها و جهت گیری های خود را بر اساس نمونه موفق و بزرگ انقلاب های فرهنگی جهان یعنی انقلاب اسلامی ایران قرار داد و آگاهانه نتایج مثبت این انقلاب را بر سرنوشت ملت ایران اسلامی و جهان اسلام ستود و سعی در اجرای آن جهت گیری های آن داشت.

 

 

انقلاب اسلامی ایران با ایجاد آگاهی عمیق در میان ملت ها و جنبش های اسلامی معاصر به عنوان الگوی مبارزه سیاسی تحولات مهمی را فراهم آورد. ظهور این انقلاب بزرگ فرهنگی قرن برای جنبش های اسلامی معاصر به عنوان یک حرکت امید بخش و موفق، حرکت به سوی بازیابی خویشتن مسلمانان و ایستادگی در برابر استعمار و استکبار را فراروی جریانات سیاسی جهان اسلام قرار داد.

 

مقاومت لبنان، فلسطین، مصر و دیگر کشورهای اسلامی، که همگی ملهم از انقلاب ایران بودند، با بهره گیری از ویژگی های منحصر بفرد انقلاب اسلامی ملت ایران به رهبری امام خمینی «ره» از جمله قدرت رهبری و دربرگیری همه مسلمانان جهان، طرحی نو در مسیر مبارزات خود در انداخت و پس از گذشت مدت کوتاهی شاهد به ثمر نشستن آموزه های انقلاب اسلامی ایران یکی پس از دیگری در سطح منطقه و جهان هستیم که گواه آن تحولات بوجود آمده در کشورهایی چون بحرین، لیبی، تونس، مصر، عربستان، یمن و... می باشد.

 

در تاریخ سی ساله انقلاب اسلامی ایران همواره شاهد تبلیغات رسانه ای و مطبوعاتی استکبار در جهت شمارش معکوس برای زوال انقلاب اسلامی ایران بوده ایم، اما با بررسی عوامل پویای داخلی و خارجی نظام جمهوری اسلامی ایران علیرغم این تلاش های بی ثمر، شاهد این مسئله بوده ایم که نه تنها انقلاب ایران از حرکت باز نماند بلکه روز بروز بر بالندگی، نشاط و پویایی آن در فضای داخلی و خارجی افزوده شد.

 

ملت ایران اسلامی به رهبری امام خمینی «ره» و رهبر معظم انقلاب حضرت آیه الله خامنه ای همواره با تاکید بر قدرت لایزال الهی و امدادهای غیبی حوادث متعددی که هرکدام برای از پای درآوردن یک نظام کافی بود را گذرانده است و سیر صعودی عزت دینی و ملی را بیش از پیش تجربه می کند . حماسه 9 دی و پیروزی ملت های ستمدیده از ستم حکمرانان مستبد منطقه با تایید عوامل استکبار جهانی تحت تاثیر خیزش و جنبش اصیل اسلامی ملت ایران بر همگان آشکارا و مبرهن است.

 

پیروزی جنبش اخوان المسلمین مصر و کسب بیش از 60 درصد آرای مردم مصر در انتخابات اخیر که با الگو قرار دادن انقلاب ایران به دست آمده است، نمونه ای ملموس و بارز از صدور انقلاب ایران را به نمایش می گذارد.

 

اینک در آستانه سی و سومین بهار انقلاب اسلامی ایران قدرت های پوشالی جهانی چاره ای جز پذیرفتن این واقعیت زنده را ندارند که گفتمان امام و انقلاب و تداوم آن در رهبری داهیانه مقام معظم رهبری، در حال درنوردیدن مرزهای فکری و فیزیکی ملت ها و کشورهای منطقه و جهان است و تا انقلاب حضرت ولی عصر ارواحنا فدا این مسیر پویا تداوم دارد.