گروه معارف‌دانشگاه ها اجازه‌نقد را بدهند/متون‌دروس‌معارف شناور باشند

گروه علمی «خبرگزاری دانشجو»؛ به مناسبت هفته آموزش و اهمیت درس معارف در دانشگاه و مشکلات پیش روی این دروس، نشست صمیمانه ای با دانشجویان دانشگاه های مختلف در اين خبرگزاري برگزار شد که در این نشست مسائل مرتبط با دروس معارف مورد بررسی قرار گرفت.

 

این نشست دانشجویی با محوریت بررسی مشکلات و معضلات در معارف اسلامی با حضور زهرا یاور احمدی، دانشجوی پزشکی دانشگاه شهید بهشتی؛ حميد بالایی، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته حقوق دانشگاه امام صادق؛ كاظم منظورالاجداد، دانشجوی کارشناسی رشته فیزیک دانشگاه تهران؛ عقيله شهرستانی، دانشجوی كارشناسي ارشد مهندسی شیمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر؛ مرضيه هاشم نژاد، دانشجوی دندانپزشکی دانشگاه تهران و علي خواجه، دانشجوی كارشناسي ارشد فلسفه تعلیم و تربیت دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد.

 

در بخش دوم این ميزگرد دانشجويي، دانشجویان به سوال «به نظر شما در بازنگري وزارت علوم اولويت با استاد است يا متون دروس معارف» پاسخ دادند؟

 

 

 

خواجه: با توجه به اينكه اقتضائات در دانشجويان مختلف است به نظر من استاد نقش مهم تري دارد، در واقع اين سوال به ذهن مي رسد كه عنصري كه مي تواند خود را لحظه به لحظه با اين اقتضائات وفق دهد، چيست؟ كه قطعا جواب اين سوال كتاب نيست؛ زيرا كتاب عنصر ساكني است و استاد مي تواند خودش را با تمام اقتضائات وفق دهد.

مسائل مختلف مطرح شده از سوي دانشجويان با حضور استاد است كه مي تواند پوشش داده شود كه براين اساس استاد بايد تجهيزاتي داشته باشد كه خودش را با شرايط وفق دهد.

بر همين مبنا من معتقد هستم كه اساتيد گروه معارف بايد داراي ويژگي هايي باشند؛ استاد دروس معارف بايد داراي هوش باشد كه دانشجويان در كلاس درس نتوانند استاد را سردرگم كنند اين درحالي است كه برخي از كلاس هاي درس معارف با اين مشكل روبرو است.

همچنين اگر استادي قصد دارد دروس معارف را با رشته هاي تخصصي دانشجويان تطبيق دهد لازمه اين امر تخصص خود استاد در حوزه تخصصي رشته هاي دانشگاهي است و اگر استاد داراي تخصص در ديگر رشته ها نيست نبايد براي دانشجويان مثال هاي تخصصي مطرح كند.

همزمان با اينها استاد بايد داراي اخلاق باشد و اگر موضوعي را نمي داند با جواب هاي بيگانه دانشجويان را سردرگم نكند اين درحالي است كه دارا بودن صفت اخلاق براي استاد موجب مي شود تا اگر دانشجويي سوالي را مطرح كرد به خاطر مطرح شدن سوالش از كلاس اخراج نشود و ما در برخي از كلاس هاي درس معارف اين گونه رفتار را مشاهده مي كنيم، اگر اساتيد دروس معارف وقار و اخلاق لازم را نداشته باشند در كلاس با مشكل روبرو مي شوند.

از ديگر ويژگي هاي اساتيد معارف معلم بودن است كه اگر استاد معارف معلم باشد در حوزه هاي مشاوره اي كه مبتلابه دانشجويان است حاضر مي شود، دروس معارف داراي ويژگي است كه مشكلات دانشجويان در آن ها مطرح مي شود و دانشجويان براي پاسخ به مشكلات خود سراغ اساتيدي مي روند كه حرفي براي گفتن دارند.

 

 

 

هاشم نژاد: اكثريت موافق اين هستيم كه استاد بايد اول اصلاح شود، با اينكه متون خاصي براي درس معارف و انقلاب اسلامي باشد مخالفم، بلكه استاد براساس اطلاعات و نيازهاي كلاس بايد بتواند مطالب را ارائه دهد در واقع كلاس دروس معارف بايد استاد محور باشد.

اينكه دروس معارف اختياري يا اجباري باشند بايد يك امر بين الامرين باشد، اين واحد را بگذاريم كه همه انتخاب كنند اما وقتي يك متون خاص نباشد كه دانشجو مجبور به حفظ كردنشان باشد يك امر اختياري پيدا مي كند.

دانشجو وارد كلاس مي شود، موضوعات را مي شنود، شبهات را مي شنود اين امر يك حالت بين اختيار و اجبار ايجاد مي كند.

همچنين كلاس هاي دروس معارف بايد مانند كارگاه هاي علمي برگزار شود كه اين امر به دروس معارف جذابيت مي بخشد.

 

 

 

ياوراحمدي: استاد مهم ترين عنصر در دروس معارف است و بايد محور قرار گيرد، البته نبايد توجه به كتاب را فراموش كرد و كتاب بايد طوري طراحي شده باشد كه استاد بتواند در موضوعات مختلف صحبت كند و متون دروس معارف بايد شناور باشد و الزامي نباشد استاد تنها كتاب را تدريس كند.

دروس معارف لازم است تخصصي و مرتبط با رشته اصلي باشند؛ زيرا اين امر موجب جذب دانشجو در كلاس درس معارف مي شود.

 

 

 

شهرستاني: من مشكل را دروس معارف مي دانم اساتيد دانشگاه صنعتي اميركبير براساس كتاب، دروس معارف را تدريس نمي كردند؛ زيرا درحال حاضر رويكرد دروس معارف در دانشگاه هاي كشور روايت، حديث و قرآن نيست بلكه استدلال هاي خشك كلاسيك است و دروس معارف بايد از اين قالب خارج شوند.

كتبي كه به عنوان كتب پيشنهادي براي دروس معارف در دانشگاه ها وجود دارد كتبي نيست كه استاد بتواند مانور دهد و سطح بالاتري را نگاه كند.

 

 

 

بالايي: بايد تفكيك قائل شد و يك نسخه واحد براي همه گرايش ها و رشته ها نداشته باشيم، يك موقع نگاه ما بر معارف اسلامي اين است كه بر اين محتواي معارفي كه در دانشگاه تدريس مي كنيم مراحل التزام عملي ايجاد شود و يك نگاه جنس فرهنگي دارد و دانشجويي كه به دانشگاه ورود پيدا مي كند تبديل به يك دانشجوي مومن شود. براي اين نگاه قطعا مدل هايي لازم است محور قرار گيرد كه استاد محور و تربيتي محور باشد و در مجموع استاد با دانشجو زندگي كند.

در اين مدل ها جنسيت مهم مي شود يعني يك استاد خانم با دانشجويان خانم ارتباط بهتري برقرار كند يا يك استاد آقا رابطه بهتري با دانشجويان پسر برقرار كند، در اين مدل بايد استاد يك مشاور خوب باشد و براين اساس فضاي عمومي كلاس ها به سمت مسئله محوري سوق داده مي شود.

اين مربوط به مدل هايي است كه ما دروس معارف را با نگاه فرهنگي و تربيتي نگاه مي كنيم و مربوط به رشته هاي غير علوم انساني و فضاي عمومي دانشگاه ها است كه حوزه تخصصي آنها نسبت با گزاره هاي معارف اسلامي تربيتي است.

در حوزه علوم انساني فرق مي كند، يك سطح نگاه فرهنگي و تربيتي داشت و يك سطح فراتر است و در اين حوزه وضعيت مطلوب علوم انساني اسلامي دنبال مي شود، در اين حوزه كسي كه علوم انساني اسلامي را قبول ندارد يعني اسلام را به عنوان يك ايدئولوژي قبول ندارد اين فرد نمي تواند مسلمان باشد.

 

 

در حوزه علوم انساني موضوع فرق مي كند؛ زيرا جنس معارف اسلامي از جنس علوم انساني متفاوت است يعني اگر معارف اسلامي براي رشته هاي فني و مهندسي و علوم پزشكي جنبه تربيتي و فرهنگي دارد در حوزه علوم انساني جنبه تخصصي دارد.

در اين مدل براي علوم انساني نمي توان استاد محوري محض، مسئله محوري و كلاس هاي كارگاهي را تجويز كرد، در اينجا مباني مهم مي شود كه آنها تدريس رسمي و كتاب خوب است.

 

 

منظورالاجداد: قابل پيش بيني بود كه همه افراد بر اهميت استاد تاكيد داشته باشند، انتظار اينكه ما بخواهيم در يك پروسه كوتاه مدت استاد تربيت شود خيلي دور است.

ما تعدادي استاد خوب داريم اما به نسبت ميزان نياز ما در دانشگاه ها تعداد آن ها خيلي كم است، اساتيدي كه در گروه معارف مجموعه هاي دانشگاه هستند در بهترين حالت 50 درصد ايده آل هستند، ما بايد بقيه را تامين كنيم و اين پروسه زمان بر است، ما يك راه حل ساده تر داريم اينكه ما داده هاي خودمان را از فضاي گروه معارف دانشگاه ها دقيق تر كنيم چه استادهاي خوبي داريم؟

 

 

در اين حوزه ها با توجه به فاصله جدي، كار جدي نيز نشده است، سيستم گروه معارف اجازه دهد نقد شود ولي اين فضا بسته است، اولين گام اين است كه بتوانيم گروه معارف را نقد كنيم و فضا ايجاد شود.

در بعضي از گروه هاي معارف جايي براي نقد نيست و اين حداقل كاري است كه مي توان انجام داد، گروه معارف دانشگاه ها اجازه دهند كه نقدها از سوي دانشجويان به آنها برسد.

بحث هاي دروس معارف كارگاه محور باشد

ايده آل اين است كه بحث هاي معارف به صورت كارگاهي باشد و كتاب ها مسئله محور باشند، بايد دروس معارف را دسته بندي كنيم.

مسائل و مباحثي كه در كتاب ها وجود دارد چيزي است كه دانشجويان دنبالشان نيستند، سوال ها و نحوه پاسخي كه داده مي شود قديمي است و شبهه هايي كه در دروس معارف مطرح مي شود قديمي است.