آیا خبرگزاری مهر، دانشگاه مفید، بنیاد مولانا و ... روابط ویژه‌‌ای با دولت دارند؟

گروه اقتصادی «خبرگزاری دانشجو»؛ لایحه بودجه 91 كل كشور شامل 19 جدول است. جدول شماره 9 لایحه مربوط به عناوین و ارقام ردیف‌های متفرقه می‌باشد كه از ردیف 510000 شروع و به ردیف 600000 ختم می‌گردد. خلاصه عناوین و ارقام ردیف‌های فوق در لایحه 91 به مبلغ بیش از 242 هزار میلیارد ریال كه نسبت به ارقام قانون بودجه 90 به مبلغ مصوب 366 هزار میلیارد ریال كاهش را در تقویم مبالغ نشان می‌دهد، در جدول زیر می‌توان مشاهده كرد.

ردیف های متفرقه در لایحه بودجه سال 1391 کل کشور

 

 

 

 

 

 
جزئیات بودجه سال 1391 در شرایطی مورد بررسی قرار می گیرد كه رقم كلانی از اعتبارات - در صورت تصویب احتمالی- به برخی موسسات و امور خاص طبق روال سال های پیش تعلق خواهد گرفت كه در نوع خود اسامی موسسات و رقم هایی در نظر گرفته شده برای هریك در نوع خود جالب توجه است. با تقدیم لایحه بودجه 1391 كل كشور به مجلس توسط محمود احمدی نژاد، یكی از مباحث جذاب بودجه های سالیانه جزء  4 ردیف 540000 بودجه یعنی كمك به موسسات حقیقی و حقوقی غیر دولتی است. این ردیف به كمك های خاص دولت اختصاص دارد.
 
اگر چه بسیاری از این اعتبارات بسیار بجا بوده و شاید اختصاص این بودجه ها به این بخش ها، نیاز جامعه ایران باشد اما ملاک قرار گرفتن در این لیست بلند بالا، برای دولت چه بوده و چه هست؟

 چرا نام یکی هست نام یکی دیگر نیست؟

دیدین اسامی بسیاری از موسسات، بنیادها و نهادها در این لیست که در همان ردیف فعالیت کاری خود چندین موسسه، شرکت و...  دیگر نیز فعالیت می کنند ولی اسمشان در این لیست نیست، این سوال را در ذهن تداعی می کند که آیا یک موسسه  باید دارای شاخصه های خاصی باشد تا در این لیست قرار بگیرد و یا اینکه روابط بر ضوابط حاکم بوده و کافی است بتوانند این روابط را بدست بیاورند.
 
اعتبار امسال این ردیف، بالغ بر 10 هزار میلیارد ریال می باشد كه نگاهی به دریافت كنندگان این مبلغ خالی از لطف نیست. برای نمونه از لیست كمك ها به موارد زیر اشاره می شود:

 

جدول لیست اعتبارات اشخاص حقیقی و حقوقی غیر دولتی 

 

 

 این جدول دارای 157 ردیف است. این تعداد موسسه و مرکز که در تصویر بالا نمایش داده شده ، به تصادف انتخاب شده اند.
 
گفتنی است، این اعتبارات در حالی به این موسسات و نهادهای خارج از بدنه دولت و مستقل پرداخت می شود كه بسیاری از دستگاه ها در بودجه سال 1390، با كسری های قابل ملاحظه‌ای همراه بودند و به نظر می رسد می شود با محدود كردن این پرداخت ها به برخی موسسات دارای كارآمدی بالا، بخش اعظم این بودجه را به دستگاه‌هایی كه این رقم های كلان در آنها می تواند تحول آفرین باشد، تزریق كرد.
 
حال دونکته مهم وجود دارد یکی اینکه کمک به مراکز، بنیادها، موسسات، پژوهشگاه ها، دانشگاه ها و ... فی نفسه بد نبوده و هر کدام از این مراکز شاید بتوانند قدمی هر چند کوچک در راه توسعه، پیشرفت و اعتلای ایران اسلامی بر دارند اما این سوال پیش می آید که چرا به عنوان نمونه، نام یک دانشگاه در این لیست هست و لی نام دانشگاهی دیگر که شاید در همان زمینه قویتر و فعالتر عمل کرده باشد نیست.
 
نکته دیگر اینکه آیا کمک به اسامی موجود در این لیست بر طبق اصول کارشناسی شده بوده و این مراکز دارای بازدهی مناسبی هستند و یا اینکه فقط رابطه ها نام این مراکز و میزان کمک  به آنها را در این لیست مشخص می کنند.
 
با مطالعه اجمالی این لیست بلند بالا هر خواننده ای اولین جمله ای را که ذهن خود جای می دهد این است که فلان مرکز و بنیاد چه عملکرد مناسب در سالهای گذشته داشته اند که این بودجه های کلان به آنها تعلق می گیرد.
 
از سویی دیگر اين در حالي است كه با بررسي اجمالي در مورد لایحه بودجه و جداول آن به اين نتيجه مي‌رسيم كه اكثر اين موارد وابسته به سازمان‌هاي دولتي و وزارتخانه‌ها هستند و در فعاليت و اهداف با دستگاه‌هاي رسمي ديني – فرهنگي همپوشاني دارند.
 
در مجموع بسياري از اين كمك‌ها باعث ابهام در قانون شده و با شفافيت بودجه در تعارض است.
 
به عنوان نمونه در مواردي موسسه ای که دارای رديف بودجه ای مشخص در جدول 7 با عنوان «خلاصه بودجه دستگاه‌هاي اجرايي لايحه بودجه سال 1391»، هستند و از اعتبار برخوردار شده است؛ مجدداً در جدول 12 (اعتبارات اشخاص حقیقی و حقوقی)  اعتباري به عنوان كمك، براي آن مؤسسه در نظر گرفته شده است.
 
همچنين جامعه‌المصطفي‌العالميه با رديف 114400 ماده واحده و در جدول 7 با عنوان خلاصه بودجه دستگاه‌هاي اجرايي لايحه بودجه سال 1391، از اعتبار برخوردار شده است؛ ولي مجدداً در جدول 12 (اعتبارات اشخاص حقیقی و حقوقی) اعتباري به عنوان كمك، معادل20 میلیارد ريال براي آن مؤسسه در نظر گرفته شده است.
 
بودجه ای برای موازی کاری
 
از سویی دیگر با بررسی فعالیت بسیاری از موسسات و مراکز موجود در لیست، مشاهده می شود که حوزه کاری آنها موازی با برخی از مراکز دیگر دولتی است که در لایحه بودجه دارای ردیف مشخصی هستند. این موازی کاری سبب شده است که کارشناسان اقتصادی همواره تاکید کنند که بودجه از شفافیت لازم برخوردار نیست.
 
ترجیح دادن یکی بر دیگری
 
حال به بررسی مواردی می پردازیم که در این لیست وجود دارند اما به نظر دلیل منطقی نباید برای آن وجود داشته باشد.

در ردیف 25 جدول شماره 12 (اعتبارات اشخاص حقیقی و حقوقی)  کمک به خبرگزاری مهر معادل 5 میلیارد ریال آورده شده است.

سوالی که اینجا مطرح است اینست که با چه ملاکی نام این خبرگزاری در این لیست جای گرفته ولی نام خبرگزاری های دیگری که به بیان اهالی رسانه در زمینه اطلاع رسانی که وظیفه اصلی خبرگزاری است همسان و شاید هم موفق تر عمل می کنند در این لیست قرار نگرفته است.
 
قطعا ما مخالف کمک به خبرگزاری مهر که در اینجا فقط به عنوان نمونه آورده شده است نیستیم، بلکه معتقدیم که چرا نام خبرگزاری ها و سایت های خبری دیگر که شاید نیاز بیشتری به مساعدت دولت دارند نباید در این مجموعه باشد.

کمک به آستان مقدس حضرت احمد بن موسي شاهچراغ عليه السلام (ع)، نیز یکی دیگر از تبعیض های موجود در این لیست است. اگر چه کمک به آستان ها و زیارتگاه ها از کارهای نیک و پسندیده است و در دین اسلام نیز توصیه شده است اما این سوال پیش می آید که چرا نام حرم حضرت عبدالعظیم حسنی علیه السلام در این لیست جای داده نشده است.

ملاک انتخاب شدن در این لیست چیست؟

نام تعداد زیادی از بنیاد ها همانند بنیاد شمس و مولانا ، بنیاد مولانا، بنیاد فرهنگی مولانا، بنیاد سعدی، بنیاد قانون، بنیاد حکمت صدرا، بنیاد علمی حریری، بیناد بین المللی غدیر و ... در این لیست وجود دارد که تعدادی از این بنیادها بنابر اطلاعات موجود فقط به دلیل رابطه ها در این لیست جای گرفته اند و بسیاری دیگر نیز از نظر حوزه فعالیت بسیار نامشخص بوده و در مواردی دیگر موازی با فعالیت دستگاه های اجرایی دیگر هستند، این در حالی است که در بسیاری از نقاط کشور طرحهای اشتغالزایی وجود دارند که فقط به دلیل کمبود بودجه متوقف شده اند.
 
نمونه دیگر قرار گرفتن نام دانشگاهایی در این لیست است که گاه ناشناخته و گاهی بنا بر اطلاعات بدست آمده، خود دارای درآمدهایی است که می تواند بودجه خود را تامین کند. البته نمونه هایی نیز وجود دارد که با استاد به موارد عینی مشخص شده است که بودجه دانشگاه در مسیری غیر از وظیفه اصلی آن که همان تربیت دانشجو و رسیدگی به امور پژوهشی است مصرف می شود.

دانشگاه غیر انتفاعی «مفید» از دانشگاه هایی است که نام آن در این لیست وجود دارد. قرار گرفتن نام این دانشگاه بسیار جالب است چرا که این دانشگاه، به گواه دانشجویانی که در این مکان تحصیل کرده و می کنند تربیت دانشجو در اولویت دوم و شاید سوم این دانشگاه قرار دارد و اجرای برنامه های حقوق بشری و سیاسی در اولویت قرار دارد. با قاطعیت می توان گفت که بسیاری دیگر از دانشگاه های کشور وجود دارند که برای انجام فعالیت های پژوهشی خود با کمبود بودجه مواجهند و نیازمند مساعدت دولت در این زمینه هستند.
 
باز هم تاکید می شود که ما مخالف کمک به مراکز و موسسات و ... که در این لیست وجود دارند نیستیم اما معتقدیم که از یک سو باید با مطالعه دقیق و دادن اولویت به مراکز مختلف، بودجه بیت المال را در مناسبترین جای آن مصرف کرد و از سویی دیگر بدون هیچ اغماض، رابطه و تبعیضی، مراکز و موسساتی که همسو با مراکز موجود در این لیست فعالیت می کنند مورد بررسی قرار گیرند و بر اساس میزان بازدهی و عملکرد، نامشان در این لیست قرار بگیرد.
 
در انتها از نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی انتظار می رود با مطالعه دقیق جزئیات لایحه بودجه، خواسته جامعه را که همان مصرف صحیح بودجه بیت المال است، جامعه عمل بپوشانند تا بتوانیم در سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی در راستای اعتلای نام ایران اسلامی گامی بزرگ برداریم.