50 درصد قشر تحصیل‌کرده شاهنامه را ندیده‌اند / برای فرهنگی شدن شاهنامه برنامه‌ریزی شود

به گزارش گروه فرهنگی «خبرگزاری دانشجو»، دكتر نعمت الله فاضلی ظهر امروز در همایش «شاهنامه و مردم» با بیان اینکه مردم از شاهنامه فاصله گرفته اند، بیان داشت: باید امروز مطالعات حوزه فرهنگ را تقویت کرد تا مردم بافرهنگ گذشته آشنا شوند.

وي افزود: شاهنامه به عنوان بزرگترین حوزه فرهنگی درتاریخ است که هرکسی دردوران خودش آن را به نوعی می خواند.

نویسنده، مترجم و انسان‌شناس سرشناس ایرانی با اشاره به گفتمان سنتی، مدرن و پسامدرن گفت: اکنون ایران درحال پیش رفتن به سمت پسامدرن است و کمتر کسی شاهنامه را می خواند و باید برای فرهنگی شدن شاهنامه برنامه ریزی شود تا مردم بخوانند و بدانندکه شاهنامه چیست؟

فاضلی با اشاره به اینکه شاهنامه از طریق نقالی در میان توده مردم به زبان مردم تبديل شد، گفت: این امر روشن می‌سازد که شاهنامه نه تنها از لحاظ رسانه‌ای بلکه از لحاظ ساختار بیانی و فرم حماسی نیز با انسان ایرانی کاملا انطباق داشته و این مهم در دوره‌ پیشامدرن خوانش شاهنامه اتفاق افتاده است.

وی همچنین با اشاره به دوره‌ دوم خوانش شاهنامه در جامعه‌ مردمی، خاطرنشان کرد: گفتمان مدرن از سال‌های نخستین قرن 13 و همگام با ارتباط مداوم با غرب و همچنین در ارتباط با دگرگونی‌های نظام زبانی در این سال‌ها و تجربه‌ ناسیوالیسم آغاز شد.

 

اين استاد دانشگاه افزود: در این شرایط به‌جای آنکه توده‌ مردم با آن ارتباط برقرار کنند، نخبگان و فرهیختگان دست به این ارتباط زدند و هرچه جلوتر می رویم، فاصله‌ توده‌ مردم با این اثر ارزشمند بیشتر شده و شاهنامه تبدیل به اثری تخصصی می‌شود که جنبه‌ آکادمیک پیدا مي کند و کم کم نقالی از بین رفته و زبان شاهنامه بیگانه می‌شود.

فاضلی با بیان اینکه در این دوره، شاهنامه در میان نسل جوان جایگاه خود را از دست داد، گفت: به جرئت می‌توان بیان کرد که 50 درصد قشر تحصیل کرده و حتی آنان‌ که تظاهر به علاقه و تمایل به شاهنامه می کنند، شاهنامه را ندیده‌اند و اين اثر ارزشمند تبدیل به یک نماد تشخص و تمایزبخش اجتماعی شده است که گروه پایین دست جامعه با آن ارتباطی ندارند.

وی گفت: اکنون که در آستانه‌ تحول گفتمانی جدید درباره‌ متن شاهنامه هستیم، شاهنامه باید دوباره احیا ‌شود اما این بار نه در معنای پیشامدرن و متافیزیکی و توده‌گرا بلکه در معنای نخبه‌گرا؛ زيرا در این جامعه‌ شعری، شاهنامه نیز به کالایی مصرفی تبدیل شده است.

اين انسان‌شناس سرشناس ایرانی خاطرنشان کرد: شاهنامه توسط رسانه‌ها از حالت مکتوب درآمده و تبدیل به اثری تصویری شده است و این ذهن را از خلاقیت به دور می‌دارد و امید است اين اثر که برای قشر تحصیل کرده، دارای تشخص فرهنگی است به دست فراموشی سپرده نشود.