در حوزه علوم انساني باید قداست زدایی شود/ به سمت ترجمه هایی برویم که نتیجه بخش باشد/شناخت غرب، تنها نقد فلسفه کانت نیست

فواد ایزدی در گفت‌و‌گو با خبرنگار «خبرگزاری دانشجو» در بندرعباس، اظهار داشت: با شناخت درست غرب معاصر است که می توان غرب و علوم انسانی و اجتماعی غرب را به درستی نقد کرد؛ بنابراين شناخت غرب معاصر فقط نقد فلسفه کانت نیست.

وی افزود: شناخت غرب معاصر نقد فلسفه کانت نیست هرچند که نقد فلسفه کانت اشکالی ندارد؛ اما این روش شناخت غرب معاصر نیست و متاسفانه برای غرب معاصر در داخل کشور پژوهشگاه سازمان یافته ای نداریم.

عضو هیئت علمی گروه مطالعات آمریکا دانشگاه تهران در تشریح تحول علوم انسانی گفت: در بحث تحول علوم انسانی بايد بدانيم خواستگاه علوم اجتماعی و انسانی به نزاع و رقابتی که بین شوروی و آمریکا در زمان جنگ سرد بوده است، برمی گردد.

ایزدی افزود: در خصوص رشته ارتباطات نیز این نکته صادق است اگر به ریشه علوم ارتباطات و افرادی که در این حوزه  وارد شدند توجه شود، می بینیم یک بخش قابل توجهی که در ابتدای ایجاد این رشته به آن توجه می شد، مباحث رقابتی دو قطب دنیای آن روز بود.

وی ادامه داد: به عنوان مثال کتاب چهار نظریه مطبوعات جزو اولین کتاب هایی است که در حوزه ارتباطات نوشته شد و بحث کلی آن این است نظام ارتباطات در آمریکا و غرب بهتر از نظام در شوروی است.

این استادیار دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران ادامه داد: اگر بخواهیم تحولی در حوزه علوم انسانی و اجتماعی ایجاد کنیم به این نکته باید توجه کنیم که بسیاری از مسائل در حوزه های علوم اجتماعی اساسا ارزش توجه ندارند؛ زیرا مباحثی هستند که در یک دوره در راستای منافع دو ابرقدرت کارآمد بودند چراکه امروز دیگر شوروی فروپاشیده و آمریکا نیز با مشکلات جدی مواجه شده است.

فواد ایزدی تصریح کرد: افرادی که در بحث اقتصاد سیاسی علوم اجتماعی کار می کردند در حقیقت هدف آن‌ها این است که به این نکته توجه کنند که در حوزه علوم اجتماعی نظریاتی که تولید می شود عقبه سیاسی و اقتصادی این نظریات چیست؟

وی گفت: امروزه در آمریکا وضعیتی را می بینیم که نهادهای دولتی آمریکا و بنیادهای متعددی هزینه های زیادی را به بحث تولید ادبیات اسلام و ایران اختصاص داده اند و پروژه های عظیمی را می خواهند در خصوص اسلام و ایران کار کنند که بدون شک این کار علمی به آن معنا نخواهد بود.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران افزود: هدف آن ها مبارزه با حرکت های اسلامی است که از زمان انقلاب شروع شد و امروز در سطح منطقه نیز گسترده شده است.

 

ایزدی اظهار داشت: چهره هایی مثل کارل پوپر که در کشور ما نیز علاقه مندانی دارند به عنوان مثال مهم ترین کتاب وی «جامعه باز» است اگر این کتاب را مطالعه کنید می بینیم زمانی نوشته شده است که وی در اوایل قرن بیستم در کالیفرنیا مهمان جمهوری خواهان آمریکایی بوده و در این مهمانی از وی دعوت می‌شود که این کتاب را بنویسد.

 

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران گفت: در بحث تحول علوم انسانی دو کار باید انجام شود؛ اول اینکه نظریات پوپر نقد شود و از سویی در مباحث اقتصادی و سیاسی این رشته ها کار و گفته شود که پوپر کاری که انجام داده نتیجه یک کار فقط علمی نبوده؛ بلکه پروژه ای بوده که توسط دولت آمریکا برای رسیدن به اهداف مقاصد خوشان سازماندهی شده است.

 

ایزدی با بيان اينكه نظریات پوپر نتیجه یک کار فقط علمی نبوده و در راستای سیاست های دولت آمریکا بوده است، تصریح کرد: در حوزه علوم اجتماعی و انساني باید قداست زدایی انجام شود.

وي گفت: ما متاسفانه در کشور به سراغ علوم انسانی و اجتماعی ترجمه ایی رفته ایم و کتاب هایی بهتر که بعضا نظریه های غیر علمی و جهت دار غربی را نقد می کند آنها را ترجمه نکرده ایم؛ زیرا همان مباحثی هم که ترجمه کرده ایم، کتاب های اشتباهی بوده تا اینکه به درد ما بخورد.

 

استادیار دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران خاطرنشان کرد: توجه به متون مفید در این حوزه قابل توجه بوده و مراکز بومی سازی هم که مطرح می شود مباحثی نیست که فقط به ذهن ما رسیده است؛ بلکه اساتیدی در شرق آسیا کارهای جدی را در این حوزه (غرب زدایی) شروع کرده اند که جای آن نیز در کشور ما خالی است.

عضو هیئت علمی گروه مطالعات آمریکا دانشگاه تهران گفت: بعد از بحث اقتصاد سیاسی علوم اجتماعی، بحث ترجمه آثاری است که به فهم نکته اول کمک می کند و در رشته علوم ارتباطات نیز از این گونه مقالات کم نیست و باید به این موضوعات نیز توجه شود.

ایزدی افزود: بحث علوم انسانی و غربی به سئوال هایی جواب می دهد که مربوط به خود غرب و فضای محیطی خود آن هاست؛ اما این سوال نیز وجود دارد که آیا با توجه به ناهنجاری های اجتماعی، فرهنگی، خانوادگی و وضعیت اسف بار سیاسی و رکود اقتصادی این نظریات مشکلات خود آن ها را حل کرده است که نظریه پردازان ما بخواهند از نظریات آنها برای رفع مشکلات ما الگو بگیرند؟!

وی یادآور شد: شناخت غرب تنها نقد فلسفه کانت نیست هرچند که نقد این آثار اشکالی ندارد؛ اما این تنها شناخت غرب معاصر نیست بلکه باید غرب معاصر را خوب بشناسیم اما متاسفانه برای این شناخت در داخل کشور پژوهشگاه سازمان یافته ای نداریم.

استادیار دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران در بحث تولیدات کتاب های درسی حوزه علوم اجتماعی و ارتباطات نیز گفت: ما در این حوزه با کمبودهای زیادی مواجه هستیم و در بعضی از حوزه ها نیز کتاب ها قدیمی شده است.

ایزدی به روز شدن و مطالعه سرفصل کتاب ها را ضروری خواند و افزود: در بحث ترجمه نیز تا زمانی که منابع خوبی را تولید نکرده ایم، باید به سمت ترجمه هایی برویم که نتیجه بخش باشد.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در پایان خاطرنشان کرد: انتظار می رود انتشارات سمت و نهادهایی که در این زمینه فعال هستند، در حوزه علوم ارتباطات تلاش بیشتری انجام دهند.