شهوت و مصرف گرایی؛ هدیه سبک زندگی غرب

گروه فرهنگی «خبرگزاری دانشجو» - سامان اسکندری؛ سبک زندگی (life style) واژه­ی ساده و متداولی است که قطعا تمام خوانندگان این نوشتار تاکنون آن را به دفعات شنیده­ و با معنای آن که همان شیوه­ی زندگی کردن است آشنا هستند. سبک زندگی مفهومی است که از ابتدای پیدایش اسلام و رسالت پیامبر بین مسلمانان به وجود آمد و در آثار دینی و نوشته­های علمای اسلامی از قرون اولیه­ تا کنون حضور پررنگی داشته است. این موضوع از ابتدای قرن میلادی اخیر بین متفکرین غربی نیز مطرح شد و پس از گذشت اندک زمانی به عنوان یکی از مهمترین موضوعات و چالش­ها در علوم انسانی غرب وارد شد.

 

اینکه چرا این مبحث پس از انقلاب اسلامی و به طور خاص در مدت زمان اخیر به دفعات مطرح شده و اصطلاحا به موضوعی داغ و پرمخاطب تبدیل شده و مورد تاکید جمع کثیری از علما و متفکرین و دانشگاهیان بوده چندان سخت نیست. علت، اهمیت فوق العاده زیاد آن و تاثیر همه جانبه بر تمامی شئون زندگی مادی و معنوی هر انسان­، با هر عقیده و فرهنگی است. سبک زندگی در اصل مولودی از عقیده، مذهب، ملیت، فرهنگ، نژاد، جنسیت، طبقه­ی اجتماعی و سطح سواد و آگاهی است. به همین دلیل هم هست که در دوران مدرن همواره از جدی­ترین مباحث پیش روی بشریت بوده و انسان دریافته که سبک زندگی تمام ابعاد فرهنگی، اقتصادی و سیاسی زندگی ویرا در حال و آینده در تمام زمین رقم می­زند و باعث فراز و فرود و تعالی و تباهی تمدن­ها می­شود.
 

 

حال که با مفهوم سبک زندگی آشنا و از تاثیر قابل توجه آن بر تمام ابعاد آینده­ی بشریت آگاه شدیم، و از آنجا که عقل حکم می­کند انسان بر هر امری که بر او تاثیر برجسته دارد حساس شود، منطقی است که ما نیز کمی در این باب تامل کرده و نقش و جایگاه این موضوع را در زندگی فردی و اجتماعی خویش درک کنیم؛ هدف این نوشته نیز همین است.

 

برای شروع مناسب است کمی به گذشته برگشته و دنبال پاسخ این پرسش باشیم که سبک زندگی فعلی ما از کجا آمده و الگوی زندگی امروز ما از چه منبعی به دستمان رسیده است؟ با خط زدن ادیانی که سبک زندگی را نادیده گرفته و چندان به آن نمی­پردازند مانند مسیحیت و بودیسم و همچنین گروه هایی که سبک زندگی معارض با غرایز و فطرت انسان و گاه تنها مناسب برای زمان و مکان و نژادی خاص ارائه می­دهند مانند صهیونیست ها، تنها به دو سبک زندگی قابل توجه و تاثیرگذار در شرایط فعلی جهان می­رسیم، یکی سبک زندگی اسلامی با زیربنای توحیدی و هدف نهایی ایجاد تمدن اسلامی، دیگری سبک زندگی غربی که بر پایه­ی مبانی فکری اومانیسم و فردگرایی بنا شده و هدف آن ایجاد محیطی برای اشباع تمام غرایز نفسانی انسان و استفاده از هر ابزار و روش برای کسب رضایت وی است. پاسخ پرسش اخیر درباره­ی سبک زندگی کنونی خویش را در این زمان می­توانیم بیابیم، باتوجه به منطقه­ی جغرافیایی زندگی ما، یعنی خاورمیانه که نقطه­ی تلاقی شرق و غرب است، سبک زندگی امروز ما نیز ترکیبی نامتقارن و وصله پینه­ای از دو سبک زندگی غربی و اسلامی است.

 

با توجه به نقش پررنگ دانشجویان به عنوان عناصر متفکر و آگاه جامعه، الزامی است این حقیقت مسلم را درک کرده و در مورد آن به یقین برسیم که ادامه­ی این وضعیت در آینده­ی نه چندان دور دیگر ممکن نیست و مدرنیته و قوانین و پارامترهای دنیای جدید ما را مجبور می­کند که یکی از این دو سبک زندگی را برگزینیم و دیگری را کاملا فراموش کرده و از صحنه­ی زندگیمان به کلی محو کنیم. بر سر این دوراهی، اگر ما دانشجوها بر تمام ابعاد زندگی خود بازنگری نکرده و مانند عوام از این موضوع سرسری گذشتته و تصمیم خودآگاهانه­ای برای انتخاب قطعی بین این دو سبک زندگی نگیریم، به دلایل آشکار سلطه­ی اقتصادی و فرهنگی غرب بر جهان پس از دوران استعمار که تا کنون نیز سیر صعودی داشته، سبک زندگی غربی به طور خودکار برای ما انتخاب می­شود و سرنوشت جامعه و شخص ما را در تمام ابعاد رقم می­زند، هرچند اعتقادات و ارزش­هایمان چیز دیگری باشد. اما اگر به عنوان دانشجویان مسلمان، به اصول و مبانی توحیدی و معادی اسلام اعتقاد داریم و حفظ سبک زندگی اسلامی و تعالی آن  به عنوان تنها سبک زندگی که ما را به هدف مقدس و الهی­مان می­رساند برایمان مهم است، باید دست به کار شده و با تامل و تجدید نظر در وجوه خرد و کلان زندگیمان در صدد تغییر و پیرایش آن­ها برآییم و این نقش اصلاح­گری را در سطح جامعه نیز ایفا کنیم. 

 

سبک زندگی غرب، سبک زندگی فردگرایی و منفعت­طلبی و تمامیت­خواهی، مصرف­گرایی بی حد و حصر و بهره­جویی حداکثری و آزمندانه از طبیعت، الگوی پوشاک و مد به جهت خودنمایی و جلب توجه، سپری کردن اوقات فراغت در راه اشباع تام شهوات و هوس­ها، نابودی نهاد خانواده و تحقیر امر ازدواج است که منجر می­شود به پیدایش عواملی در جهت ادامه­ یافتن شرایط فعلی جهانی، یعنی استفاده­ی اندکی از اقتصاد و صنعت و رسانه و نیروی نظامی به جهت برتری جستن بر ملل جهان و تاراج تمام امکانات و نعمات زمین. منجر می­شود به تعریف توسعه بر مبنای تولید بیشتر و مصرف بیشتر. در مقابل سبک زندگی اسلامی، سبک زندگی جمع­گرایی و رعایت مصالح عمومی، صله­ی رحم و توصیه به اخلاق پسندیده، لباس پوشیدن برای آراستگی و حفظ عفت، سپری کردن اوقات فراغت در راه ارضای معقول و به اندازه­ی نیازها، احترام به پدر و مادر، تقدیس امر ازدواج و جایگاه خانواده و تلاش برای حفظ و تعالی آن، الگوی مصرف مناسب و نهی از اسراف و مصرف­گرایی خارج از کنترل است که انشاالله منجر می­شود به پیدایش تمدن اسلامی، برابری ملل و نژادهای بشری و توزیع عادلانه­ی منابع طبیعی و ثروت­ها و استفاده از استعدادهای درونی و نعمات بیرونی انسان در راه اهداف الهی­اش.

 

به عنوان دانشجوی مسلمان اگر می­خواهیم اعتقادات و باورهایمان را به دنیای واقعی وارد کنیم و اثراتش را در عمل و در زندگی روزمره ببینیم، راهی نداریم جز اینکه با افزایش آگاهی، سبک زندگی غرب و عوامل و نمادهای آن را بشناسیم و سعی در محو کردن تمامی وجوه آن از زندگی فردی و اجتماعی خویش باشیم و نیز با شناخت سبک زندگی حقیقی اسلامی-ایرانی، برای جایگزین کردن آن در تمام عرصه­های زندگی خویش تلاش کنیم.