سام‌آرام: دانشگاه‌ها آمادگي لازم براي بومي سازي علوم انساني را دارند

دكتر عزت الله سام آرام در گفت‌وگو با خبرنگار علمي «شبكه خبر دانشجو»، يكي از بزرگترين موانع بر سر راه بومي سازي علوم در كشور را سازمان‌هاي دولتي دانست و اظهار داشت: با تغيير و بومي سازي علوم بايد كل برنامه‌هاي سازمان‌ها تغيير كند، بنابراين خود سازمان‌ها بزرگترين موانع در اين امر هستند.

وي بومي سازي علوم را امري پرهزينه و پرزحمت عنوان و تصريح كرد: اين مسئله كاري است كه بايد توسط دانشمندان و صاحبنظران بررسي و صورت پذيرد.

ما در تمام طول تاريخ در علوم انساني موسس بوده‌ايم

رئيس دانشكده علوم اجتماعي و ارتباطات دانشگاه علامه با تاكيد بر اينكه ما در طول تاريخ در تمام علوم انساني موسس بوده‌ايم، گفت: وجود منابعي قوي، غني و فراوان در زمينه علوم انساني در ايران مويد اين مسئله است.

سام آرام با بيان اينكه كتاب‌هاي دانشمنداني چون ابن خلدون، ابن سينا، ابوريحان بيروني و فارابي همچنان به عنوان منابع اصلي در دنيا تدريس مي شوند، گفت: مشكل اصلي ما بروز نكردن و پرورش ندادن منابع و دانش است.

وي به وجود 300 هزار جلد كتاب خطي اسلامي تنها در يكي از كتابخانه‌هاي خارج از كشور اشاره كرد و گفت: با وجود فعاليت‌هاي گسترده متخصصان،  تنها يك درصد از آنها مطالعه، بررسي و تبديل شده است.

رئيس دانشكده علوم اجتماعي و ارتباطات دانشگاه علامه با بيان اينكه برخي از منابع، 120جلدي هستند كه تنها سه جلد آن در ايران وجود دارد، تصريح كرد: ما بايد حداقل تصاوير منابعي كه جزو فرهنگ ايراني هستند را جمع آوري كنيم و در اختيار دانشمندان قرار دهيم.

سام آرام با اشاره به سابقه علوم انساني در ايران اظهار داشت: گسستي بين علوم انساني 100 سال پيش ايران و علوم انساني كه بعدها از غرب وارد ايران شد، به وجود آمده است.

ترجمه متون اصيل به ترجمه متون غربي تبديل شده است

وي ادامه داد: خدمات ترجمه در ايران به اين صورت بود كه به مرور زمان ترجمه متون اصيل ايراني و ترجمه متون كشورهايي كه بيشتر به فرهنگ ما نزديك بودند به ترجمه متون غربي و داده هاي جديد توليد شده در غرب تبديل شد.

رئيس دانشكده علوم اجتماعي و ارتباطات دانشگاه علامه تاكيد كرد: برخي از رشته‌هاي علوم انساني مانند ادبيات و تاريخ، بومي هستند كه با نظريه‌هاي جديد غرب دچار تحول غيربومي نشده‌اند.

سام آرام اضافه كرد: برخي ديگر از رشته‌هاي علوم انساني مانند جامعه شناسي به اين دليل كه عمدتاً مبتني بر فلسفه و مكاتب غرب هستند، از حالت بومي خارج شده‌اند.

وي در خصوص رشته‌هاي غيربومي علوم انساني گفت: در اين زمينه نمي توان گفت كه اين رشته‌ها هيچ كارامدي ندارند و هيچ شناختي ايجاد نمي كنند، بلكه نكته مهم اين است كه در اين رشته‌ها ايجاد شناخت در دانشمندان و دانشجويان دچار سوگيري مي شود و فرصت دستيابي به واقعيت به اندازه كافي وجود ندارد.

رئيس دانشكده علوم اجتماعي و ارتباطات دانشگاه علامه با بيان اينكه برخي از رشته‌هاي فرعي و عملي مانند مددكاري اجتماعي كه از رشته‌هاي اصلي جدا شده‌اند بيشتر بومي هستند، افزود: استادان نيز توانسته‌اند اين رشته را كه سابقه مذهبي، ملي و سنتي دارد با نظريه‌هاي جديد غرب ادغام، و بازخورد جديدي را در مددكاري اجتماعي امروز ارائه كنند.

سام آرام تاكيد كرد: منظور از اين بازخورد جديد ترجمه صرف كتاب‌هاي خارجي نيست، بلكه هدف، به كاربردن دانش روز دنيا با توجه به سابقه‌هاي ملي و مذهبي كشور است.

وي در خصوص رشته‌ ارتباطات تصريح كرد: ممكن است سخت افزار و قالب رشته‌ ارتباطات برگرفته از دانش غرب باشد، اما اين رشته به طور كامل منتج از دانش غربي‌ها نيست.

رئيس دانشكده علوم اجتماعي و ارتباطات دانشگاه علامه اضافه كرد: افراد بزرگي چون پرفسور معتمدنژاد و پروفسور مولانا با انجام فعاليت‌هاي گسترده و تاليف كتاب‌هايي كه برخواسته از سال‌ها تجربه عملي، تدريس و تحقيقات آنهاست، كارهاي بزرگي در جهت بومي سازي دانش در ايران انجام مي دهند.

سام آرام با اشاره به محدوديت‌هاي موجود در رشته ارتباطات كه از غيربومي شدن آن جلوگيري مي كند، گفت: يكي از كارهاي اين رشته مستندسازي و تهيه اخبار است كه براي اين كارها هم بايد به واقعيات داخلي استناد كرد.

وي در خصوص رشته‌هايي چون اقتصاد كه دچار تحول شده  و مسير آن به سوي ديگري چرخيده است، اذعان داشت: از نظر كارآيي اقتصادي ممكن است نتوانيم از دانش بومي و قديمي استفاده كنيم، ولي مفهوم و فلسفه اقتصاد كه اقتصادي مبتني بر عدالت است بايد توسط علمايي كه در اين زمينه تخصص دارند مورد توجه قرار گيرد.

رئيس دانشكده علوم اجتماعي و ارتباطات دانشگاه علامه تصريح كرد: برخي از رشته‌ها مانند جامعه شناسي و روان شناسي خيلي زياد تحت تاثير دانش غرب قرار گرفته‌اند.

سام آرام با اشاره به زحمات گسترده‌ دكتر صديقي براي ايجاد جامعه شناسي بومي افزود: دكتر صديقي به ارائه چند مقاله بسنده كرد و هيچ كتابي را چاپ نكرد.

وي تاكيد كرد: دانشمندان ما بايد آثار خود را به صورت مكتوب درآورند تا ديگران بتوانند آنها را نقد، و از نتايج تحقيقات آنها استفاده كنند.

رئيس دانشكده علوم اجتماعي و ارتباطات دانشگاه علامه در خصوص رشته تعاون اظهار داشت: با توجه به سابقه‌ بحث تعاون در ايران و تاكيدات قرآن روي اين مسئله، مسئولان كشور براي ايجاد اين رشته، 108 جلد كتاب خارجي از كشورهاي انگليس و لهستان را به زبان فارسي ترجمه كردند و آنها را زيربناي نظريه تعاون در ايران قرار دادند.

سام آرام با بيان اينكه هنوز هم وزارت تعاون براساس نظريه‌هاي غربي مشغول به فعاليت است، ادامه داد: نظريه هاي غربي از ادغام نظريه‌هاي يك كشور با اقتصاد آزاد و يك كشور كمونيسم به وجود آمده است؛ به همين دليل تا امروز مانع رشد تعاون در كشور ما شده است.

وي در خصوص تامين اجتماعي نيز اضافه كرد: در هنگام آغاز فعاليت‌ تامين اجتماعي در ايران، عيناً تامين اجتماعي آمريكا ترجمه شد و در ايران به اجرا درآمد.

روش شناسي شوراي عالي انقلاب فرهنگي متناسب با فرهنگ ايراني نيست

رئيس دانشكده علوم اجتماعي و ارتباطات دانشگاه علامه در خصوص فعاليت‌هاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي اذعان داشت: اين شورا برخي از اقدامات را به صورت زيربنايي انجام داده، اما نكته مهم اين است كه انجام امور بدون كمك دانشگاه‌ها به زمان بيشتري نياز دارد.

سام آرام با بيان اينكه فعاليت‌هاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي تا حدودي در چارچوب‌هاي غربي قرار دارد، اضافه كرد: روش شناسي اين شورا براي انجام كارهاي پژوهشي متناسب با فرهنگ ايران نيست.

وي تاكيد كرد: اصول و ساختار اين شورا مناسب، اما روش‌هاي آن متناسب با فرهنگ بومي نيست.

رئيس دانشكده علوم اجتماعي و ارتباطات دانشگاه علامه تصريح كرد: اعضاي شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تنهايي نمي توانند جوابگوي كارآمدسازي علوم در كشور باشند و بايد از نيرو و تفكر دانشگاهيان استفاده كنند.

لزوم توجه به منابع  اصيل ايراني، اسلامي براي اجراي طرح بازنگري سرفصل‌هاي علوم انساني

سام آرام با تاكيد بر لزوم توجه به منابع اصلي و اصيل ايراني، اسلامي براي اجراي هر چه بهتر طرح بازنگري سرفصل‌هاي علوم انساني گفت: به همين منظور بايد اين منابع از سراسر دنيا جمع آوري شود.