زلزله تهران؛ آسيب ها و تهديدها

به گزارش خبرنگار اجتماعي «شبکه خبر دانشجو»، كشور ما جزو 10 كشور حادثه خيز دنياست و 90 درصد كشور در خطر انواع حوادث غيرمترقبه قرار دارد، به طوري كه از مجموع 40 نوع حادثه غيرمترقبه، 31 نوع آن در كشور ما اتفاق مي‌افتد و از نظر ميزان خسارات نيز جزو كشورهاي اول دنيا هستيم و بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه 5 منطقه شامل؛ تهران، تبريز، خراسان، كرمان و فارس مهمترين مناطقي هستند كه در خطر زلزله قرار دارند.

احتمال قريب به يقين مي‌رود که روزي زلزله شديدي در تهران رخ دهد و اين شهر زيبا و ساختمان‌هاي باشکوه و عظيم به قبرستان و خرابه‌اي مبدل شود.

در صورت وقوع زلزله 7 ريشتري در تهران، 640 هزار واحد مسكوني به عبارتي نيمي از تمامي ساختمان‌هاي موجود تخريب و 1.5 ميليون نفر جان خود را از دست داده و 4.3 ميليون نفر نيز مجروح خواهند شد.

آخرين زلزله مهيب تهران در اثر حرکت گسل مشا و با بزرگي 7.1 ريشتر مربوط به 174 سال پيش است، در اين فاصله در سال‌هاي 1309، 1326، 1334، 1362 چند زمين لرزه در تهران احساس شده که تنها از نظر ارتباط با گسل مشا اهميت دارد.

طبق مطالعات انجام شده، دوره بازگشت يک زمين لرزه، 10 تا 219 سال است و از آخرين فعاليت مشا 174 سال گذشته است و تهران همچنان در انتظار يک زلزله مهيب به سر مي‌برد.

آنچه مسلم است، اين است که تهران آمادگي چنداني براي مقابله با اين پديده مخرب طبيعي ندارد، خطر زلزله تأسيسات مهمي چون بيمارستان‌ها، مدرسه‌ها، پادگان‌ها، ادارات دولتي، هلال احمر و مراکز آتش نشاني را هم در معرض خطر قرار مي‌دهد و پس از زلزله، آب و برق و گاز شهر قطع خواهد شد و به سبب ويراني ساختمان‌ها، راه‌ها بسته مي‌شود و اثرات فاجعه را بيشتر مي‌کند.

بخش‌هاي مرکزي تهران و محلات قديمي شهر و اطراف آن مانند تجريش، قلهک و جنوب شهر ساختمان‌هايي با طول عمر بيش از 30 سال وجود دارد که با مصالح نامرغوب و ملات ضعيف ساخته شده‌اند و نمي‌توانند در برابر زلزله مقاومت کنند.

تراکم خانه‌ها و جمعيت، نبودن فضاي باز براي چادر زدن و کمک رساني از گرفتاري‌هاي تهران است، وجود ساختمان‌هاي غير مقاوم، سطح بالاي آب زيرزميني، دانه ريز بودن خاک، آبرفتي بودن رسوبات باعث شده است با وجود اينکه گسل‌هاي اصلي بيشتر در شمال شهر تهران است، ولي جنوب تهران نيز مي تواند در برابر زلزله آسيب پذير باشد، همچنين سدهاي کرج، لتيان و لار در برابر زلزله‌هاي بزرگ مقاوم نيستند و مشکل ديگري براي شهر به حساب مي آيند.

ريزش ساختمان هاي مسکوني، تجاري، اداري، قطع و خرابي لوله هاي آب و گاز، قطع شبکه برق، خرابي و مسدود شدن راه‌ها و پله بيشتر ساختمان هاي شهر تهران جزو ساخت و سازهاي قديمي مي باشد که مقاومت چنداني در برابر زلزله ندارند و حتي در ميان ساخت و سازهاي جديد بعلت سودجويي و ساخت و سازه‌هاي غيرمجاز بيشتر اين ساختمان ها در برابر زلزله پايدار نخواهند بود، حتي در بسياري از ساخت و سازهايي که در آن اصول مهندسي عمران و پايداري در برابر زلزله را رعايت کرده‌اند، به خاطر پديده‌هايي چون روانگرايي به علت بالا بودن سطح تراز آب در شهر تهران و نوع خاک بعضي مناطق، شاهد خرابي ساختمان ها بر اثر زلزله خواهيم بود.

قسمت هاي جنوبي تهران تراکم جمعيت بسيار بالا مي باشد و همينطور سطح تراز آب هاي زيرزميني بسيار بالا هستند، به طوري که در بعضي مناطق مانند بازار با کندن زمين تا عمق 5 متر به آب خواهيم رسيد. بهترين چاره براي اين مشکل احداث کانال‌هاي فاضلاب مي باشد که موجب پايين رفتن سطح آب زيرزميني مي‌شود، البته سطح آب هاي زيرزميني به آرامي پايين خواهد رفت و مدت زمان نسبتاً زيادي براي اين موضوع مورد نياز مي باشد، در ضمن با پايين رفتن سطح آب احتمال پديد آمدن نشست هايي در سازه ها وجود دارد.

يکي ديگر از عوامل تخريب سازه، احداث سازه ها در شيب بسيار زياد و همچنين احداث ساختمان‌ها در لبه شيرواني ها به خصوص در نواحي شمالي تهران مي‌باشد که خطرهاي زمين لغزش و سنگ ريزش را در پي دارد، به طوري کي که خاک زير ساختمان به حرکت در آمده و در زير ساختمان مي لغزد.

نشست هاي ناگهاني در اثر زلزله يکي ديگر از خطرهاي زلزله مي باشد، در خاک‌هاي سست و دستي مانند يوسف آباد و نواحي جنوب تهران، خاک داراي پتانسيل بسيار بالايي براي نشست مي‌باشد که نيروي زلزله اين پتانسيل را فعال مي‌سازد، اين مشکل در نواحي مانند ميدان ونک، گاندي، خيابان مطهري و خيابان شهيد بهشتي که در اثر تسطيح تپه‌ها به وجود آمده‌اند، بسيار جدي مي باشد.

مشکلاتي چون ناامني و آشوب بعد از زلزله نيز وجود دارد که مربوط به حوزه روانشناسي و جامعه شناسي مي باشد، قطع لوله هاي آب و شبکه برق، آتش سوزي ناشي از ترکيدن لوله‌هاي گاز و بسياري مشکلات ديگر بر خود مشکل زلزله دامن زده و بحران را جدي تر مي‌کند.

بهرام عكاشه، پدر زلزله شناسي ايران معتقد است كه اگر زلزله‌اي به وسعت و شدت زلزله هائيتي در تهران رخ دهد، ميزان خسارات و تلفات انساني آن 10 برابر بيشتر خواهد بود.

وي اضافه مي‌كند كه جمعيت تهران بايد بين يک تا 5.1 ميليون نفر باشد و اين در حالي است كه هر روز بر جمعيت تهران افزوده مي‌شود./انتهاي پيام/