حمایت دولت از نخبگان در مقابل وعده های خارجی ها ناچیز است

حدودا شش سال پيش، وقتي بعد از وقوع سيل در جنوب و جنوب شرق آسيا مشكلات و مسائل فراواني براي مردم آن مناطق به وجود آمد، جرقه‌اي در ذهنم ايجاد شد كه نوعي وسيله شناوري را طراحي كنم تا در مواقعي كه افراد به هر دليلي امكان شنا كردن ندارند، بتوانند با استفاده از اين وسيله با حفظ حداقل حالت شناوري خود، روي آب حركت كنند.

پس از مدتي اين ايده را با چند تن از معلمان، بويژه معلمان فيزيك در دبيرستان خود مطرح كردم كه يكي از دبيران پس از شنيدن ايده، عنوان كرد كه اصلاً ايده جالبي نيست، اما دبير ديگري ضمن استقبال از اين طرح، راهكارها و راهنمايي‌هاي بسياري را در اختيار من قرار داد.

بعد از پياده سازي اين ايده روي كاغذ، مرحله به مرحله با راهنمايي دبير خود و چند تن از استادان داخلي و خارجي طرح را به انجام رساندم و در نهايت وسيله شناور هيدروليكي طراحي و ساخته شد كه اين اولين اختراع و شروع كار من در اين عرصه بود.

پس از اين اختراع چه طرح هاي ديگري را ارائه كرديد؟

يكي ديگر از طرح ها، وسيله پرتاب با استفاده از نيروي گريز از مركز بود كه ايده اصلي اين طرح توسط يكي از دوستانم ارائه شد كه با تلاش و همكاري يكديگر موفق به طراحي و پياده سازي اين ايده شديم و در نهايت اين طرح در آمريكا مورد استقبال قرار گرفته و امتياز بسيار بالايي را به خود اختصاص داد.

در مورد طرح توليد آب مصنوعي، فكر و ايده اين طرح چگونه به ذهن شما رسيد؟

طرح اصلي توليد آب مصنوعي توسط يكي از دوستان به نام دكتر زوارقي ارائه شد كه پس از مطالعات و تحقيقات فراوان موفق به پياده كردن آن شديم.

آب مصنوعي در حقيقت موادي ژله مانند است كه پاي درخت ريخته شده و پس از آن خود به خود جذب درخت مي شود؛ البته مواد شيميايي اين طرح در بازار موجود است، اما آنچه در اين طرح براي اولين بار در جهان مورد توجه قرار گرفت، استفاده از گياهان دارويي و پزشكي بود كه هيچ ضرر و زياني براي درختان، گياهان و انسان در پي ندارد.

طرح توليد آب مصنوعي با استقبال خوبي مواجه شده و به فروش رسيده است.

يكي ديگر از اختراعات شما توليد آسفالت ضد لغزندگي با چهار ويژگي خاص است كه براي اولين بار در جهان ارائه شده است. اين طرح چه ويژگي هايي دارد؟

از جمله ويژگي‌هاي مهم اين طرح نفوذناپذيري آب در آن است؛ همان طور كه مي دانيم نفوذ آب در آسفالت يكي از مهمترين مشكلات آسفالت‌هاي امروز است و براي بالا بردن دماي آسفالت بايد آن را نسبت به آب نفوذناپذير كنيم؛ چرا كه نفوذ آب باعث يخزدگي و كاهش دماي آسفالت مي شود، لذا يكي از روش‌هاي مناسب براي افزايش دماي آسفالت جلوگيري از نفوذ آب در آن است.

همچنين يكي از ويژگي‌هاي منحصر به فرد اين طرح اين است كه خود به خود در تابستان هفت درجه كاهش دما و در زمستان هفت درجه افزايش دما خواهد داشت.

اين طرح هم در داخل و هم در خارج از كشور مورد استقبال قرار گرفته و سرمايه گذاري روي آن انجام شده است.

تا كنون چه فعاليت‌هايي در زمينه‌ انجام تحقيقات و ارائه مقاله در مجلات معتبر دنيا انجام داده ايد؟

در زمينه ارائه مقاله فعاليت‌هايي داشته‌ام و تا كنون سه مقاله ام در مجله ISI در كشورهاي كانادا، سوئد و مالزي به چاپ رسيده است.

در حوزه تحقيقات نيز فعاليت‌هاي گسترده‌اي انجام داده‌ام و تا كنون يك بار به عنوان پژوهشگر برتر و يك بار نيز از سوي رئيس جمهور به عنوان جوان برتر انتخاب شده‌ام.

از ديگر افتخارات و مدال‌هاي ديگري كه كسب كرده‌ايد، بگوييد؟

مدال‌هاي زيادي را در داخل و خارج از كشور كسب كردم كه مقام سوم جشنواره شيخ بهايي و مقام اول بخش استاني جشنواره خوارزمي از جمله افتخارات داخل كشور بوده است.

در مسابقات برون مرزي و بين المللي نيز مدال برنز مسابقات كشور انگليس در سال 2007، جايزه ويژه و مدال نقره در سوئيس، مدال طلا در كشور بلژيك، جايزه ويژه در كشور روماني، مدال نقره ارشميدس در دو سال پياپي در كشور روسيه و عنوان مخترع برتر در اسپانيا در سال‌هاي 2009 و 2010 را به خود اختصاص دادم.

همچنين در حال چاپ دو جلد كتاب در خصوص شناورهاي مدرن و در زمينه گياهان دارويي و پزشكي هستم كه مقدمات چاپ آنها فراهم شده است.

با توجه به اينكه شما در داخل و خارج از كشور مدال‌ها و افتخارات بسياري را كسب كرده‌ايد، حمايت هاي صورت گرفته از شما پيش از كسب اين مقام‌ها و پس از كسب اين افتخارات چگونه بوده است؟ آيا تغييري در حمايت‌ها صورت گرفته است؟

يكي از مهمترين دلايل پيشرفت و توسعه كشورهاي پيشرفته بها دادن به پژوهشگران، نخبگان و مخترعان است، اين امر در جامعه ما خيلي كمرنگ بوده و حمايت‌ها در ايران پس از كسب مقام‌ها و مدال‌هاي مختلف از مسابقات جهاني تغيير خاصي نمي كند و در حد برگزاري يك مراسم و اهداي چند سكه خلاصه مي شود.

آيا مي توانيد مقايسه‌اي بين حمايت از مخترعان در ايران با ساير كشورها داشته باشد؟

در ايران وقتي فرد طرحي را ارائه مي كند شايد در حد برگزاري يك مراسم و دادن چند سكه از وي تقدير شود، ولي در كشورهاي پيشرفته از مرحله ثبت اختراع تا زماني كه طرح به فروش مي رسد، از طرح و مخترع حمايت‌هاي لازم صورت مي گيرد.

وقتي طرحي در اين كشورها ارائه مي شود، ابتدا طبقه بندي شده و مستقيماً وارد حوزه مربوطه مي شود و مشورت‌ها و راهنمايي‌هاي لازم با متخصصان مربوطه صورت مي گيرد و در نهايت نيز طرح جذب همان حوزه مي شود.

البته در ايران نيز حمايت‌هاي خوبي از مخترعان مي شود، ولي با توجه به اينكه ما مدعي تاريخ تمدن قوي هستيم و ادعا مي كنيم كه علم در ايران كامل شده است، لذا براي رسيدن به جايگاه حقيقي خود نبايد يك كشور كپي گر باشيم، بلكه بايد سرعت حركت خود را دو چندان كرده و بهاي بيشتري به مخترعان و نخبگان دهيم؛ چرا كه اين امر بهتر از خريداري علم و دانش از ساير كشورها است.

طرح‌هاي ثبت شده زيادي داشتم كه به دو دليل موفق به ثبت آنها نشدم؛ اول اينكه از نظر مالي، سرمايه و اعتبار زيادي لازم داشت و دوم به دليل ترس از كپي كردن آنها براي ثبتشان اقدام نكردم.

همچنين برخي از طرح‌ها نيز طرح‌هايي قوي و مرتبط با حوزه نظامي بودند كه به دليل مسائل امنيتي بايد مخفي مي ماندند و با توجه به اينكه رشته من مكانيك است بيشتر طرح‌ها در اين حوزه قرار مي گيرد، لذا در ارائه طرح‌ها سعي مي كنم طرح‌هاي كاربردي را ارائه كرده و طرح‌هاي غيركاربردي كه قابل اجرا نبوده يا هزينه زيادي را مي طلبد، كنار بگذارم.

با توجه به اينكه اشاره‌اي به ترس از سرقت طرح‌هايتان داشتيد، از نظر شما وضعيت كپي رايت طرح ها در ايران چگونه است؟

در ايران به راحتي امكان كپي طرح‌ها وجود دارد؛ به عنوان مثال طرحي با عنوان A توسط شخصي به ثبت مي رسد، پس از آن، مخترع ديگري مي تواند اين طرح را با كمي تغيير و افزايش مزيت‌ها، با عنوان طرح A+D ثبت كند كه اين در حقيقت، نوعي بازي با كلمات است.

آيا تا كنون طرحي از شما كپي يا به سرقت رفته است؟

يكي از طرح‌هايم كه حدود چهار سال پيش ارائه كرده بودم، پس از مدتي يك مدل از آن در كشور چين مطرح شد كه با توجه به اينكه طرح من قبلاً ارائه شده و به ثبت رسيده بود، جلوي آن گرفته شد.

به عنوان يك مخترع چه راهكارهايي را براي جلوگيري از کپی طرح ها پيشنهاد مي كنيد؟

بازنگري در قوانين بهترين راهكار جلوگيري از اين كار است و ايران بايد برخي از قوانين ثبت اختراع در كشورهاي خارجي را بپذيرد.

روند ثبت اختراع در ايران چگونه است؟ آيا ثبت اختراع در ايران نيازمند اقدامات پيچيده و دشوار است يا مي توان به راحتي طرح ها را به ثبت رساند؟

فكر نمي كنم روند ثبت اختراع در ايران روند پيچيده و مشكلي باشد؛ البته تجربه در اين ميان نقش بسيار مهمي دارد.

لطفاً توضيحي در مورد فرآيند ثبت اختراع در ايران ارائه كنيد.

اولين مرحله پر كردن يك فرم است و بايد طرح را در سه نسخه پياده و به همراه يك ادعانامه ارائه كرد. اين فرم ها در اداره ثبت اختراعات فايل بندي شده و زماني براي دفاع از طرح (مثلاً 2 ماه آينده) معين مي شود كه فرد در زمان مقرر براي دفاع از طرح حاضر خواهد شد. در صورتي كه دفاع از طرح مورد قبول داوران قرار گيرد به ثبت مي رسد و اگر مشكلي وجود داشته باشد، براي كسب تاييديه به وزارتخانه مربوطه ارجاع داده مي شود كه اگر تاييده بگيرد ثبت مي شود، در غير اين صورت ثبت نخواهد شد.

شايد اگر روند ثبت اختراع به نظر ما ساده بوده و مشكل خاصي وجود نداشته، به دليل كامل و جامع بودن طرح ها بوده است.

به نظر شما پيچيده نبودن روند ثبت اختراع در كشور خوب است؟

تا حدود سه سال پيش فرايند ثبت اختراع راحت تر بود و تعداد بيشتري طرح به ثبت مي رسيد، اما در سه سال اخير تغيير برخي از قوانين باعث بهبود وضعيت ثبت اختراع شده و از ثبت اختراعاتي كه از سطح علمي بالايي برخوردار نيستند، ‌جلوگيري شده است.

به عنوان مثال هزينه ثبت اختراع در سال هاي اخير افزايش يافته است، در حالي كه در گذشته با هزينه كمتري امكان ثبت اختراع وجود داشت؛ همچنين نكته ديگري كه باعث بهبود وضعيت اختراعات به ثبت رسيده شده است، مرتبط شدن داوران با طرح است. البته براي پيشرفت و ارتقاي ايران اسلامي بايد بحث فيلترگذاري ها بيشتر شده تا اختراعات قوي تري جذب شوند.

در حال حاضر هزينه ثبت اختراع چقدر است؟ قبلاً چقدر بوده است؟

هزينه ثبت اختراع در گذشته حدود 15 هزار تومان بود، ولي در حال حاضر براي ثبت اختراع بايد حدود 500 هزار تومان پرداخت شود؛ البته امكان پرداخت اين مبلغ به صورت قسطي نيز وجود دارد.

به نظر شما براي اينكه روند ثبت اختراع آن چيزي باشد كه شايسته ايران است، چه بايد كرد؟

براي بهبود اين روند بايد ضمن قوي تر كردن نظارت، داوراني كه براي بررسي طرح ها انتخاب مي شوند، متناسب و مرتبط با رشته و اختراعات باشند.

در حال حاضر چند داور براي تاييد طرح ها نظر مي دهند؟

در حال حاضر اداره ثبت اختراعات ايران حدود 12 داور دارد و طرح هايي كه در حوزه هاي مختلف چون برق، شيمي و مكانيك ارائه مي شود توسط همين داوران ارزيابي مي شود و ممكن است رشته داور هيچ ربطي به طرح نداشته باشد و داور بر حسب تجربه داوري مي كند.

در حالي كه در كشوري مثل آمريكا براي ثبت يك طرح در مرحله اول يك نفر مانند دانشجوي سال چهارم به عنوان سطح پايين تر طرح را بررسي مي كند و در مرحله بعد يك استاد با سال سابقه به ارزيابي طرح مي پردازد و پس از تاييد، طرح به مرحله بالاتر راه مي يابد. اين روند تا حدود چهار مرحله ادامه مي يابد، لذا ثبت اختراع در آمريكا دو تا سه سال زمان مي برد، ولي در ايران در مدت سه ماه مي توان طرح را ثبت كرد.

در ايران چه حمايت هايي از يك مخترع مي شود؟

در ايران 95 درصد حمايت ها مختص هفته پژوهش است، در حالي كه در كشورهاي ديگر حمايت از نخبگان و مخترعان به صورت مستمر صورت مي گيرد و محدود به زمان و مكان خاصي نمي شود و آنها همواره مورد حمايت قرار مي گيرند.

البته در ايران نيز از نخبگان و مخترعان حمايت هايي مي شود، اما براي رشد و توسعه كشور و تحقق اهداف چشم انداز 20 ساله توجه بيشتر به اين افراد ضرورتي اجتناب ناپذير است.

انجمن ها و نهادهاي مختلف چه نقشي در حمايت از مخترعان و نخبگان دارند؟

وقتي فرد عضو انجمن هاي مختلف مي شود كارت هايي به وي مي دهند كه هيچ كاربرد خاصي در جامعه ندارد - در حالي كه كيف پر از كارت هاي عضويت در انجمن ها و مراكز مختلف را نشان مي دهد - اما در كشورهاي پيشرفته وقتي كارتي به فرد مي دهند حداقل امتياز اين است كه مزايا و يارانه اي براي وي در نظر گرفته مي شود و فرد با استفاده از آن مي تواند از امكانات و تخفيف هاي بسياري بهره مند شود. اين كارت ها در جامعه ما هيچ كاربردي ندارند.

مسئولان كشور چگونه بايد از نخبگان حمايت كنند؟

نهادهاي مختلف مانند بنياد ملي نخبگان بايد نخبگان را شناسايي كرده و دستگاه هاي اجرايي براي رفع نيازهاي مختلف كشور از افرادي كه در آن زمينه دانش و آگاهي دارند، استفاده كنند؛ يعني يا بايد از نخبگان براي رفع نيازهاي كشور استفاده كرده يا ضمن حمايت از آنها، براي تكميل پروژه ها و طرح هايشان، آن طرح ها را به صنعت معرفي كنند؛ چرا كه مهمترين مسئله براي يك مخترع، آينده طرح و پروژه و اجرايي شدن آن است.

وضعيت اجرايي شدن طرح ها و اختراعات در حال حاضر چگونه است و چه اختراعاتي عملياتي مي شوند؟

اجرايي شدن طرح ها  به كاربرد آنها بستگي دارد؛ به عنوان مثال يكي از طرح هاي ما به دليل محدوديت خانم ها و آقايان در ايران امكان اجرايي شدن نداشت، ولي در كشورهاي خارجي مشكل در اجرا وجود نداشت و عملياتي شد.

اجرا شدن طرح ها و پروژه ها چه ضرورت و اهميتي دارد؟

طرح ها و پروژه هايي كه مزيت هاي فراوان داشته و كاربردي هستند بايد در كشور مورد استفاده قرار گيرند؛ چرا كه توليد و صنعتي شدن اين اختراعات به نوعي كاهش بيكاري و افزايش بازار كار و درآمد ملي را به دنبال دارد.

چگونه پژوهشگران و نخبگان مي توانند در كشور به كار گرفته شوند و استفاده از اين افراد در مسائل كشور چه اهميتي دارد؟

استفاده از نخبگان در رفع نيازهاي كشور نقش بسزايي دارد و دولت بايد به دنبال به كارگيري اين افراد و استفاده از ايده و طرح هاي آنها در رفع مشكلات باشد، نه اينكه نخبگان به دنبال بازار كار باشند.

وظيفه نهادهايي چون بسيج دانشجويي در حمايت از نخبگان چيست؟

اين نهادها با توجه به رسالتي كه دارند و همچنين با در اختيار داشتن بودجه هاي پژوهشي بايد از دانشجويان، مخترعان و نخبگان حمايت كرده و از بودجه هاي خود براي شناسايي آنها استفاده كنند و همچنين طرح ها و پروژه هاي خود را به اين افراد بسپارد.

مخترعان بسيجي با مخترعان عادي چه تفاوتي دارد؟

به نظر من بسيجي بودن تنها به معني داشتن يك كارت نيست و چه بسا افرادي كه در عمل و سوابق كاري خود روحيه بسيجي را به نمايش گذاشتند، لذا داشتن روحيه بسيجي به معني در خدمت كشور و در جهت پيشرفت آن تلاش كردن است كه اين روحيه در بسياري از نخبگان و مخترعان وجود دارد.

مطرح كردن مشكلات جامعه با نخبگان چه اهميتي دارد؟

بسياري از طرح ها و ايده ها به صورت آني به ذهن مخترع خطور نمي كند و بسياري از مشكلات جامعه دليل ظهور و بروز طرح ها به ذهن مخترعان است، لذا دولت و مسئولان بايد مشكلات و نيازها را با مخترعان و نخبگان مطرح كنند تا اين افراد با استفاده از علم، دانش و آگاهي خود راهكارهاي مناسب را ارائه نمايند.

آيا تا كنون پيشنهادي از كشورهاي ديگر براي خروج از کشور داشته ايد؟

پيشنهادهاي بسياري از كشورهاي اروپايي و آمريكايي شده است، اما فعلاً تصميم به ماندن در ايران و تكميل طرح و پروژه هاي خود را دارم و اگر در آينده حمايت ها و پيشرفت امكانات افزايش يابد قطعاً در كشور خواهم ماند؛ در حال حاضر به دليل برخي مسائل از جمله مسائل خانوادگي قصد خروج از كشور را ندارم.

آيا وضعيت موجود مي تواند شما را براي ماندن در كشور و انجام فعاليت راضي كند؟

در حال حاضر حمايت ها در حدي نيست كه بتواند نخبگان را جذب كند و دولت بايد با افزايش سرمايه گذاري ها و حمايت ها مانع از خروج نخبگان شود.

آيا در حال حاضر پديده اي با عنوان فرار مغزها وجود دارد؟

بايد منظور از فرار مغزها مشخص شود، اينكه فرد براي هميشه از كشور خارج مي شود و در كشور ديگري به زندگي مي پردازد با اينكه فرد براي ادامه تحصيلات و ارتقاي سطح علمي به كشور ديگر مي رود و زماني كه شرايط و حمايت ها در كشور ايده آل شود بر مي گردد و ادامه فعاليت را در مملكت خود انجام مي دهد، متفاوت است؛ البته امروزه بسياري از نخبگان و مخترعان چنين حالتي دارند و در صورتي كه شرايط ايده آل شود به كشور باز مي گردند.

با توجه به توانايي هاي علمي تان چرا در دانشگاه آزاد مشغول به تحصيل هستيد؟

من در دبيرستان عضو المپياد رياضي بودم و در منطقه و استان نيز مقام هايي را كسب كردم، ولي از سال دوم دبيرستان مشغول فعاليت در زمينه اختراع شدم، همچنين مصادف شدن زمان كنكور با زمان داوري جشنواره خوارزمي باعث شد تا تمامي تمركز خود را روي طرحم بگذارم. البته در حال حاضر به هيچ وجه از تحصيل در اين دانشگاه ناراضي نيستم؛ چرا كه در اين دانشگاه بورسيه، و در واقع تنها دانشجوي ايران هستم كه در دوره كارشناسي از بورسيه 50 درصد علمي استفاده مي كند. همچنين اين دانشگاه از نظر سطح علمي به دليل ارائه مقالات و انجام كارهاي پژوهشي جزو 5000 دانشگاه برتر جهان است.

آيا ارائه مقالات در مجلات مختلف مي تواند به عنوان معياري براي سنجش سطح علمي در نظر گرفته شود؟

چاپ مقالات در نشريات معتبر بين المللي مي تواند به عنوان معيار در نظر گرفته شود؛ چرا كه وقتي مقاله اي در يكي از مجلات معتبر بين المللي به چاپ مي رسد، يعني مرجع هاي مختلفي مانند 30 هيئت علمي بين المللي آن طرح و مقاله را تاييد كرده اند.

وقتي مقاله اي براي چاپ در چنين مجلاتي ارائه مي شود، پس از گذشت داوري حدودا شش ماهه، از حدود 10 هزار مقاله شايد تنها 100 مقاله انتخاب شود، لذا اين امر مي تواند به عنوان يكي از معيارهاي سنجش در نظر گرفته شود.

در ارزيابي مقالات خارجي به سطح سواد شخص توجه نمي شود، بلكه محتوا و سطح علمي آن مورد توجه قرار مي گيرد.

جايگاه امروز خود را مديون حمايت هاي چه كساني هستيد؟

خانواده به عنوان يك جامعه كوچك تاثير بسزايي در رشد و شكوفايي افراد دارد و من نيز جايگاه امروز خود را بيش از همه مديون پدر و مادرم هستم؛ البته جناب آقاي رستمي صفا، مسئول گروه صنعتي صفا نيز نقش بسزايي در پيشرفت من داشته است و نكته مهم ديگر در پيشرفت هر فردي، انگيزه و اراده بوده و كسي كه باور كند كه خواستن توانستن است، تمامي مرزهاي دانش را بدون هيچ محدوديت زماني و مكاني طي خواهد كرد؛ چرا كه خلقت انسان به گونه اي است كه هر زمان كه بخواهد مي تواند انگيزه و توان خود را به نمايش گذارد.

چه قشري از مردم مخترع مي شوند؟

مخترع و نخبه بودن مربوط به قشر خاصي مانند قشر ثروتمند نيست و هر كس از هر قشري كه باشد، مي تواند اين انگيزه را در خود ايجاد كند و فعل خواستن را در خود فعال كرده و طرح ها و ايده هاي خود را به ثمر نشاند.

طبق معيارهاي جهاني ايرانيان جزو افراد تيزهوش بوده و در برآوردهاي صورت گرفته، ايران يكي از كشورهاي برتر علمي محسوب مي شود و تعداد افراد نخبه در آن بيش از ساير كشورهاست، لذا بايد به بهترين نحو از اين فرصت استفاده كرد.

چه برنامه اي براي آينده داريد؟

پيش از هر چيز مانند گذشته توكل به خداوند را در صدر برنامه هاي خود دارم و پس از آن در صورتي كه حمايت هاي لازم صورت گيرد، در ايران در زمينه ارائه طرح هاي جديد و همچنين توليد انبوه اختراعات خود تلاش خواهم كرد. در ضمن در حال حاضر سه طرح جديد در دست انجام دارم كه براي اولين بار در جهان ارائه شده است.

ايده اين طرح ها چگونه به ذهن شما مي رسد؟

من از زماني كه فعاليت در حوزه اختراعات را آغاز كردم، به اين نتيجه رسيدم كه اگر كار به صورت گروهي انجام گيرد، علاوه بر سرعت بيشتر روند كار، شاهد نتيجه بهتري خواهم بود؛ لذا در اين زمينه به تاكيد پيامبر اعظم (ص) بر لزوم انجام كارها به صورت گروهي ايمان دارم و با تشكيل گروهي شامل افراد متخصص در رشته هاي پزشكي، شيمي، مكانيك و الكترونيك به ارائه طرح هاي جديد مي پردازم و وقتي طرحي در يك حوزه مانند مكانيك مطرح مي شود از دانش ساير حوزه ها نيز براي پخته تر و كامل تر شدن طرح ها استفاده مي كنيم و پس از نتيجه گيري درست، اقدامات لازم براي پياده سازي و اجراي طرح انجام مي گيرد.

ممكن است يك طرح بر اساس احساس نياز جامعه به ذهن خطور كند يا طي سفر هاي داخلي و خارجي ضمن آشنايي با طرح هاي ديگران، فكر كار كردن روي نقص هاي آن طرح به ذهن برسد و يا به صورت ايده از طرف فردي مطرح مي شود.

و اما حرف آخر ...

در پايان ضمن تقاضاي افزايش حمايت هاي دولت و مسئولان، از تمامي کساني که مرا در اين مسير ياري کردند، از جمله پدر و مادر و  جناب آقاي رستمي صفا، قدرداني کرده و آرزوي سربلندي بيش از پيش ايران اسلامي را از خداوند خواهانم./انتهاي پيام/