از اداره جلب سياحان تا سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ امروزه صنعت گردشگري بزرگترين و بالاترين فعاليت اجتماعي – فرهنگي است كه زمينه آشنايي جهانگردان را با تجارب فرهنگي ديگر ملل فراهم مي‌سازد.

به عبارتي گردشگري تلفيقي از فعاليت‌ها و خدمات مختلف است كه توسط بخش‌هاي مرتبط با صنعت گردشگري و به منظور پاسخ به نياز‌هاي گردشگران و با هدف تأمين رضايت آنان انجام مي‌گيرد كه اين فعاليت‌ها و خدمات با مقصد گردشگري ارتباط نزديكي دارد.

مقصد گردشگري در واقع يك منطقه جغرافيايي خاص است كه مورد بازديد گردشگران قرار مي‌گيرد و مي‌تواند شهري، روستايي، منطقه‌اي، جزيره‌اي و غيره باشد.

اداره جلب سیاحان خارجی و تبلیغات 
 

در سال 1314 شمسي، دولت وقت با هدف جلب سياحان و شناساندن مفاخر و  تمدن كهن سرزمين باستاني ايران به خارجيان، اقدام به تأسيس يك اداره با عنوان «اداره جلب سياحان خارجي و تبليغات» در بدنه وزارت داخله (كشور) كرد؛ سپس در سال 1320 شمسي شورايي با عنوان «شوراي جهانگردي» در داخل وزارت كشور توسط اداره سياسي اين وزارتخانه تأسيس شد و هفته‌اي يك بار تشكيل جلسه داد.

اداره امور جهانگردی

پس از مدتي با توجه به اهميت روزافزون جنبه‌هاي اقتصادي و تحكيم مباني حسن تفاهم ميان افراد كشورهاي مختلف كه مورد توجه دولت وقت قرار گرفت، در سال 1333 شمسييك اداره با عنوان «اداره امور جهانگردي» در وزارت كشور تأسيس شد.

از جمله اقدامات اين اداره مي‌توان به «تدوين قوانين و مقررات ورود و اقامت اتباع بيگانه» اشاره كرد؛ به دنبال آن در سال 1340 شمسي شورايي با عنوان «شوراي جهانگردي» در اداره امور جهانگردي وزارت كشور با تركيب 12 نفر از نمايندگان وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتي به علاوه سه نفر از افراد صاحب‌نظر و مطلع در امر جهانگردي تأسيس شد.

حسب تصويب‌نامه هيئت وزيران وقت، اين شورا وظيفه تعيين خط و مشي و برنامه‌هاي اجرايي اداره امور جهانگردي وزارت كشور را در سطح عالي نظارت بر عهده گرفت.

ب) ارتقاي ادارات به سازمان    
 

سازمان جلب سیاحان    

صنعت گردشگري رفته رفته جاي خود را ميان ساير صنايع كشور باز كرد؛ به طوري كه سازماني با عنوان «سازمان جلب سياحان» در سال 1342 به دليل سرعت رو به افزايش صنعت گردشگري و اقبال گردشگران خارجي براي مسافرت به كشور ايران و توسعه مواصلات و ارتباطات كشور جهت هماهنگي و نظارت بر كليه فعاليت‌هاي جهانگردي كشور تأسيس شد.

اين سازمان داراي يك شورا با تركيب وزارتخانه‌هاي اقتصاد، كشور، فرهنگ و هنر، سازمان برنامه و بودجه، كانون جهانگردي ايران و سه نفر صاحب‌نظر و مطلع به پيشنهاد سرپرست سازمان و تصويب نخست وزير بود.

اعضاي اين شورا به مدت دو سال انتخاب مي شدند و به صورت افتخاري انجام وظيفه مي كردند و انتخاب مجدد آنها بلامانع بود؛ همچنين جلسات آن هر دو ماه يك بار تشكيل مي‌شد.
 

ج) ارتقاي سازمان به وزارت   
 
در سال 1353 شمسي با الحاق سازمان جلب سياحان در وزارت اطلاعات، اين وزارتخانه به عنوان «وزارت اطلاعات و جهانگردي» تغيير نام يافت.

بر اين اساس سياستگذاري و هماهنگي امور جهانگردي كشور به يكي از معاونت‌ها و چند شركت وابسته به اين وزارتخانه واگذار شد.

د) تنزل از وزارت به سازمان؛ تشکیل سازمان ایرانگردی و جهانگردی    
 

با پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي ايران كه در 22 بهمن 1357 به فتح اول خويش نايل شد، ابتدا وزارتخانه‌اي با عنوان «وزارت ارشاد ملي» و سپس «وزارت ارشاد اسلامي» با ادغام وزارتين اطلاعات و جهانگردي و فرهنگ و هنر تشكيل، و نهايتاً  «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي» تسجيل شد.

سپس به موجب مصوبه شوراي عالي اداري، كليه وظايف و ماموريت‌هاي مربوط به امور سياحتي، زيارتي، ايرانگردي و جهانگردي كه در قالب «معاونت امور سياحتي و زيارتي» در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي سازمان دهي شده بود به «سازمان ايرانگردي و جهانگردي» منتقل شد تا در قالب اين سازمان فعاليت خود را ادامه دهد.

به موجب ماده 2 قانون توسعه صنعت ايرانگردي و جهانگردي مصوب 1370 مجلس شوراي اسلامي، اين سازمان داراي يك شوراي عالي با عنوان «شوراي عالي ايرانگردي و جهانگردي» بود.

اين شورا با تركيب هفت وزير به رياست معاون اول رئيس جمهور و تعدادي افراد صاحب‌نظر و مطلع بدون حق رأي فعاليت خود را تا پايان سال 82 با تشكيل 13 جلسه (ميانگين هر سال يك بار) ادامه داد و در اين مدت حدود 67 موضوع در اين شورا طرح و مورد تصويب قرار گرفت.
 

نهاد ریاست جمهوری، تشکیل سازمان میراث فرهنگی و گردشگري

در سال 1382 براساس تصويب قانون تشكيل سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري توسط نمايندگان مجلس شوراي اسلامي، سازمان ايرانگردي و جهانگردي و سازمان ميراث فرهنگي سابق با كليه اختيارات، تعهدات، امكانات، نيروي انساني و غيره از بدنه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي منتزع و زير نظر رياست جمهوري تحت عنوان «سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري» فعاليت خود را آغاز كرد؛ همچنين حسب ماده 3 قانون تشكيل سازمان، شورايي با عنوان «شوراي عالي ميراث فرهنگي و گردشگري» شكل گرفت.

حذف سازمان موازی؛ تشکیل سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگري

در 16 فروردين ماه 85 شوراي عالي اداري كشور در يكصدمين جلسه خود، سازمان صنايع دستي كشور را از وزارت صنايع و معادن با كليه اختيارات، تعهدات، امكانات، نيروي انساني و غيره منتزع و به سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري الحاق كرد تا اين سازمان با عنوان «سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري» به فعاليت خود ادامه بدهد.

عواملي چون جنگ ايران و عراق، تبليغات منفي رسانه‌هاي بيگانه، نداشتن برنامه جامع گردشگري، عدم همكاري مناسب دستگاه هاي دولتي به صورت فرابخش با سازمان متولي، عدم به كارگيري نيروهاي متخصص، بي‌توجهي به امر آموزش در ارائه خدمات و محصولات جهانگردي و بسياري موارد ديگر، موجي بازدارنده را در توسعه صنعت گردشگري كشورمان بوجود آورده است./انتهاي پيام/