وقتی ره صدروزه یک‌شبه طی می‌شود/ چالش‌های شب امتحانی بودن

به گزارش خبرنگار گروه دانشگاه خبرگزاری دانشجو، «دانشجوی شب امتحانی» یک اصطلاح نیست بلکه یک روش آموزشی است که توانسته در آموزش عالی جای خوبی را متاسفانه به خود اختصاص دهد. از اوایل تا اواسط تیرماه تمام معابری که به دانشگاه‌ها ختم می‌شود، مملو از دانشجویانی است که جزوه به دست به سمت دانشگاه می‌روند، قبل از فصل امتحانات معدود زمان‌هایی دانشجویان را با جزوه و کتاب در معابر می‌بینیم.

شب امتحان برای بسیاری از دانشجویان لحظه‌ای پر از استرس و اضطراب است؛ این پدیده که به طور عمومی به «شب امتحانی بودن» معروف است، به وضعیتی اشاره دارد که دانشجو تا لحظات آخر مطالعه نکرده و ناگهان در ساعات پایانی قبل از امتحان تلاش می‌کند تمامی مطالب را یاد بگیرد. از ویژگی این روش آموزشی این است که دانشجو فردای روز امتحان، تمام اندوخته یک شب را به‌کلی از فراموش می‌کند، به‌طوری که بعد از فارغ‌التحصیلی حتی نام درس را هم به‌خاطر نمی‌آورد.

یکی از دانشجویان دانشگاه تهران با بیان اینکه خودش هم شب امتحانی است، می‌گوید: بنده شاغلم و چاره‌ای جز اینکه در شب امتحان درس بخوانم ندارم. در طول ترم تحصیلی نمی‌توانم مطالعه کنم و مجبورم که یک‌شبه تمام آنچه که استاد به من آموخته است را یاد بگیرم و متأسفانه این کار بسیار سخت است؛ گاهی نمره قبولی را هم کسب نمی‌کنم.

یکی از دانشجویان در فضای مجازی نوشته بود، «من ره صدسال استاد را در یک شب خلاصه کردم، من استاد هستم یا شما؟» از روش‌هایی که دانشجویان به آن توجه نمی‌کنند و باعث افت تحصیلی بسیار می‌شود، خواندن درس یک ترم در شب امتحان است.اصطلاح «دانشجوی شب امتحانی» یک مهارت و افتخار بین دانشجویان شده است و متأسفانه این مهارت از دوره دانش‌آموزی آغاز و در دوره دانشجویی در دانشگاه‌ها تقویت می‌شود.از ویژگی این روش آموزشی این است که دانشجو فردای روز امتحان، تمام اندوخته یک شب را به‌کلی از فراموش می‌کند، به‌طوری که بعد از فارغ‌التحصیلی حتی نام درس را هم به‌خاطر نمی‌آورد.

بی اشتیاقی دانشجویان در طول ترم تحصیلی

سایان طاهری یکی از دانشجویان مهندسی با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین عوامل شب امتحانی بودن دانشجویان بی اشتیاقی آنها به درس است، می‌گوید: عوامل زیادی باعث شده اشتیاق به درس‌خواندن کم شود؛ امروزه درصد کسانی که تدریجی درس می‌خوانند کم شده و دانشجویان آن‌قدر خود را مشغول مسائل دیگر کرده‌اند که درس‌خواندن از اصل به فرع تبدیل شده است.

وی در ادامه می‌افزاید: بعضی از افراد هم که تصمیم می‌گیرند از اول‌ترم درس بخوانند، آنقدر امروز و فردا می‌کنند که متوجه می‌شوند یک هفته بیشتر تا امتحانات فاصله ندارند و همچون ترم‌های گذشته با حجم سنگینی از درس‌ها مواجه می‌شوند که باید شب امتحان مطالعه کنند.

شب امتحان سبک جدید دانشجویی

زهرا سلطانی دانشجوی یکی از دانشگاه‌های مشهد با بیان اینکه شب امتحان برای دانشجویان یک سبک شده است، می‌گوید: دانشجویان به‌جای آنکه در طول ترم درس را مطالعه کنند آن را به شب امتحان معطوف می‌کنند و درس‌خواندن در شب امتحان را یک سبک و روش مطالعاتی می‌دانند. دانشجویان با مطالعه‌نکردن دروس در طول ترم تحصیلی اساتید را نسبت به تدریس بی‌رغبت می‌کنند و بسیاری از اساتید کشور هم بی‌انگیزه می‌شوند.

دلایل دانشجویی شب امتحانی شدن

عدم برنامه‌ریزی مناسب است چرا که بسیاری از دانشجویان برنامه‌ریزی منظمی برای مطالعه ندارند و وظایف خود را به تعویق می‌اندازند و همچنین حجم بالای مطالب،  گاهی اوقات حجم مطالب درسی بسیار زیاد است و دانشجو نمی‌تواند در طول ترم آنها را به صورت تدریجی مطالعه کند.

از طرفی؛  تنبلی و اهمال‌کاری، برخی دانشجویان به دلیل اهمال‌کاری مطالعه را به آخرین لحظات موکول می‌کنند و اعتماد به حافظه کوتاه‌مدت که در برخی بر این باورند که یادگیری مطالب در ساعات پایانی می‌تواند به خاطر سپردن اطلاعات کمک کند و فعالیت‌های جانبی مانند کار پاره‌وقت، مسئولیت‌های خانوادگی یا اجتماعی نیز می‌توانند فرصت مطالعه را محدود کنند.

چالش‌های شب امتحانی بودن

استرس و اضطراب بالا یکی از چالش‌های شب امتحانی بودن است چرا که فشار زمانی می‌تواند سطح اضطراب دانشجو را افزایش دهد و باعث کاهش کارایی مغز شود همچنین، مطالعه سریع و فشرده ممکن است به جای یادگیری عمیق، تنها به حفظ موقت اطلاعات منجر شود و در نهایت، خواب ناکافی و تلاش برای مطالعه طولانی‌مدت می‌تواند باعث خستگی مفرط و کاهش تمرکز شود.

یکی از دانشجویان دانشگاه تهران با بیان اینکه خودش هم شب امتحانی است، می‌گوید: شاغلم و چاره‌ای جز اینکه در شب امتحان درس بخوانم ندارم.

وی می‌افزاید: در طول ترم تحصیلی نمی‌توانم مطالعه کنم و مجبورم که یک‌شبه تمام آنچه که استاد به من آموخته است را یاد بگیرم و متأسفانه این کار بسیار سخت است؛ گاهی نمره قبولی را هم کسب نمی‌کنم.

چگونه از شب امتحانی شدن جلوگیری کنیم؟

دانشجویان می توانند برنامه‌ریزی منظم در طول ترم و یک برنامه مطالعه روزانه تنظیم کنند و به آن پایبند باشند و مطالب هر جلسه را همان روز مرور کنند،  به جای مطالعه حجم زیادی از مطالب در یک روز، آنها را به بخش‌های کوچک‌تر تقسیم کرده و روزانه مطالعه کنند و برای خود انگیره ایجاد کنید؛ به خودتان استراحت دهید یا خوراکی مورد علاقه‌تان را بخورید.

مریم ایپکچی، دانشجوی مهندسی برق دانشگاه تبریز‌می‌گوید: تصمیم گرفتم مطالب درسی و مدار‌های الکتریکی را در شب امتحان یاد بگیرم، اما به دلیل حجم بالای فرمول‌ها و مفاهیم پیچیده، نتوانستم مطالب را به درستی درک کنم و در امتحان نمره پایینی گرفتم و دلیل اصلی کم شدن نمره‌ام نداشتن پیش‌زمینه کافی برای درک مطالب فشرده‌ شده است.

مرضیه احمدی می‌گوید: یکی از دانشجویان دکتری معتقد است که در طول ترم باید برای مطالعه هر درس تخصصی، حدود ۳۰۰ساعت زمان قرارداد، اگر دانشجویان به این اندازه برای درس وقت بگذارند و تلاش کنند، جامعه ما از همه لحاظ می‌تواند رشد کند و پیشرفت چشمگیری داشته باشد.

اگرچه شب امتحان می‌تواند فرصتی برای جبران کم‌کاری‌های طول ترم باشد، اما بهترین راه موفقیت، مطالعه تدریجی و پیوسته است. با برنامه‌ریزی مناسب، استفاده از تکنیک‌های مطالعه مؤثر و مدیریت استرس، می‌توانید از فشار شب امتحان کاسته و به نتایج بهتری دست پیدا کنید. به یاد داشته باشید که سلامتی جسم و ذهن شما مهم‌تر از هر چیز دیگری است، بنابراین به نیازهای بدن خود توجه کنید و همواره تلاش کنید تعادل را حفظ کنید.