ظروف يك بار مصرف پلاستيكي؛ عامل نابودي انسان و محيط زيست

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»، حسين عبيري گلپايگاني؛ شاید کمتر از نیم قرن باشد که ظروف يك بار مصرف به عنوان میهمانان خواسته یا ناخواسته وارد زندگی مردم شده اند و هر روز که می گذرد این میهمانان به همه روزنه های زندگی مردم سرک می کشند و اگر در این روزنه ها جایي برای ماندگاری پیدا کنند حتماً با اجازه یا بدون اجازه شما همان جا ماندگار مي شوند.

از ابتدا قرار بود این میهمانان برای جلوگیری از مریضی های واگیردار و مشکلات بهداشتی به کمک مردم بیایند و برای مردم جامعه سلامتی به ارمغان آورند، ولی انگار همه چیز برعکس شد و امروزه وجود این میهمانان باعث به خطر افتادن و نابودی محیط زیست و سلامت همه مردم شده است؛ گویا طراحان و پیشنهاد دهندگان اولیه این ظروف پیش بینی نمی کردند که روزی استفاده بیش از حد و خارج استاندارد این ظروف باعث شود که سلامتی محیط زیست که سلامتی مردم جامعه می باشد این چنين جدی تهدید شود.

از طرفی همه گیر شدن استفاده از ظروف پلاستیکی که یکی از دشمنان اصلی محیط زیست هستند دوستداران و فعالان محیط زیست را نگران سالم ماندن محيط زيست كرده است.

همچنین با توجه به آمار، تولید ظروف یک بار مصرف پلاستیکی در کشور ایران فقط از سال های ۱۳۸۵به بعد سالانه بیش از 570 هزار تن بوده است، در حالي كه امکاناتی براي جمع آوری و بازیافت دوباره این ظروف در کل کشور وجود ندارد.

هر سال مقدار 570 هزار تن مواد پلاستیکی در طبیعت رها می شود که به علت عدم تجزیه پذیری، این مواد می توانند باعث نابودی طبیعت و محیط زیست شوند.

کمیسیون فرهنگی هیئت دولت در شهریور ماه سال گذشته (1389) تصویب کرد كه تمامی دستگاه‌های اجرایی موظف به جایگزینی ظرف یک بار مصرف بر پایه گیاهی به جای ظروف یک بار مصرف پلاستیکی شوند.

بر اساس این مصوبه معاونت برنامه ‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور موظف است که اعتبارات لازم برای اجرای این تصمیم را در ردیف بودجه دستگاه‌ها پیش‌بینی کند.

این مصوبه تمامی دستگاه های اجرایی را موظف کرده است ظرف شش ماه بعد از ابلاغ مصوبه، ظروف یک بار مصرف بر پایه گیاهی (زیست تجزیه‌پذیر) را جایگزین ظروف یک بار مصرف پلاستیکی در تمامی واحدهای تهیه، طبخ و عرضه مواد غذایی كنند.

متاسفانه استفاده از ظروف پلاستیکی در ایران طي چند سال اخیر چنان افزایش یافته است که بیش از 90 درصد ظروف یک بار مصرف تولید در کشور از جنس پلاستیکی است؛ با توجه به بعضی از مشکلات اقتصادی از جمله قیمت بالای ظروف گیاهی که نسبت به ظروف پلاستیکی حدود دو تا سه برابر بیشتر است و همچنین کم بودن کارخانجات تولید ظروف گیاهی، دوستداران و فعالان محیط زیست امیدوارند که این مصوبه بسرعت اجرايی شود.

همچنین طبق مصوبه کمیسیون فرهنگی هیئت دولت، وزارت صنایع و معادن موظف شده است که با همکاری بانک ها و به منظور توسعه تولید بیوپلیمر، نسبت به پرداخت تسهیلات بانکی کم بهره به متقاضیان اقدام کنند و سازمان صدا و سیما نیز موظف است همکاری لازم را با وزارت بهداشت در راستای اطلاع رسانی به مردم در خصوص مزایای ظروف یک بار مصرف گياهي داشته باشد.  

وزارت بهداشت نيز نسبت به نظارت بر استفاده از ظروف یک بار مصرف بر پایه گیاهی (زیست تجزیه‌پذیر) در تمامی دستگاه های اجرایی و واحدهای صنفی و صنعتی تحت پوشش نظارتی خود اقدام خواهد کرد.

دولت مي تواند با بالا بردن هزینه های تولید ظروف پلاستیکی یک بار مصرف از قبیل افزایش قیمت مواد اولیه و دریافت عوارض های زیست محیطی از تولیدکنندگان این ظروف براي کارهای فرهنگی باعث کاهش تولید و پایین آوردن مصرف این ظروف در جامعه شود.

با توجه به اینکه ایام ماه مبارک رمضان در چندين سال در فصل تابستان می باشد و با توجه طولانی بودن روزها و همچنین گرمی هوا که روزه داری را مقداری مشکل کرده، شايد خانم های خانه دار و بخصوص خانم هایي که بیرون از خانه شاغل هستند، به دلیل راحتی و ارزان بودن ظروف یک بار مصرف پلاستیکی استفاده از این ظروف را براي تهيه افطار و سحري ترجيح دهند، ولي بايد به خاطر سلامت خود و خانواده و همچنین کمک به اقتصاد خانواده، از استفاده ظروف یک بار مصرف پلاستیکی خودداري كنند.

ظروف پلاستیکی از مشتقات مواد نفتی بوده و ساختار مولکولی آنها طوري است که در دماهای پایین - حتی زیر 30 درجه - نیز می توانند وارد مواد غذايی شوند كه این مواد شیمیايی در درازمدت باعث کاهش مصونیت بدن در برابر انواع میکروب ها و بیماری ها می شود.

در مناسبت هاي ماه رمضان انند ولادت امام حسن مجتبی (ع) یا شهادت حضرت علی (ع) و همچنین برگزاری جشن عید سعید فطر  حتماً استفاده ظروف یک بار مصرف پلاستیکی زیاد است، لذا باید مردم براي حفظ سلامت محیط زیست از به كار بردن این ظروف خودداري کنند و به جای آن از ظروف پایه گیاهی و یا ظروف استیل و ملامین استفاده شود.

اگر مصرف ظروف یک بار مصرف پلاستیکی همچنان ادامه داشته باشد و مردم و دولت براي جایگزینی این مواد اقدامی نکنند طي سال های آینده مشکلات و معضلات شدید زیست محیطی گریبان‌گیرمان خواهد شد که رفع آن به این راحتی ها نخواهد بود؛ اين در حالي است كه همیشه هزینه پیشگیری خیلی کمتر از درمان می باشد.