بررسي برنامه‌هاي پیشنهادی وزیر جديد نفت

گروه اقتصادی «خبرگزاری دانشجو»؛ با گذشت تقریبا 2 سال از دور دوم ریاست جمهوری دکتر احمدی نژاد تغییرات کابینه همچنان ادامه دارد، وزارت نفت که مهمترین وزارتخانه اقتصادی کشور است، مدتی بود که با سرپرستی علی آبادی، رئیس سابق سازمان تربیت بدنی اداره می شد.

بالاخره رئیس جمهور هفته گذشته مهندس رستم قاسمی، فرمانده سابق قرارگاه خاتم الانبيا را برای تصدی وزارت نفت معرفی کرد و مجلس نیز در جلسه ديروز خود با 216 رای مثبت و 22 رای منفی و 7 رای ممتنع اعتماد خود نسبت به وزارت مهندس رستم قاسمی را اعلام کرد.
 

ارائه برنامه از سوی قاسمی باعث شد بسیاری از کارشناسان نظر مثبتی به وی برای تصدی گری وزارت نفت پیدا کنند و احتمال کسب رای اعتماد وی از سوی نمایندگان مجلس را افزایش داد.

پس از ارائه برنامه از سوی وزیر پیشنهادی دولت کارشناسان بسیاری در این خصوص اظهار نظر کردند و اغلب جدا از جهت گیری های سیاسی با اشاره به محور های 16 گانه برنامه قاسمی ارائه این برنامه را نشان از آگاه بودن به مسائل و مشکلات وزارت نفت دانستند.

یکی از مهمترین محورهای برنامه مهندس قاسمی، گسترش ميادين مشترك نفتي است که بسیار جای کار دارد و متاسفانه ایران در تمامی میادین نفت و گاز مشترک از رقبای خود عقب است و این نه تنها به اقتصاد ایران لطمه می زند، بلکه می تواند از عزت و احترام جمهوری اسلامی ایران در احقاق حقوق خود بکاهد.

 

ایران 28 میدان مشترک نفت و گاز با کشورهای همسایه خود دارد که از این تعداد 18 میدان نفتی و چهار میدان گاز و شش میدان نفت و گاز هستند که متاسفانه هنوز بهره برداری از 18 میدان آغاز نشده است.

 

عراق با 12 حوزه مشترک بیشترین تعداد میدان مشترک با ایران را دارد و پس ازعراق، کشور امارات با هفت مخزن، عربستان سعودی با چهار و قطر با دو مخزن مشترک در رده های بعدی قرار دارند، ایران همچنین با هر یک از کشورهای عمان، کویت و ترکمنستان یک میدان مشترک دارد.

بر اساس گزارش های شرکت ملی نفت ایران، ظرفیت تولید نفت خام ایران از میادین مشترک 1.1 میلیون بشکه در روز است که در حال حاضر در روز 240 هزار بشکه نفت خام از میادین مشترک نفتی استخراج می شود و میزان برداشت نفت ایران از ذخایر مشترک با توجه به برداشت کشورهای همسایه بسیار پایین است؛ به گونه ای که ایران در همه میادین نفت و گازی مشترک خود عقب افتاده است.

ایران حدود 255 میلیون متر مکعب گاز از میادین مشترک خود استخراج می کند که 210 میلیون متر مکعب آن از میدان پارس جنوبی که با کشور قطر مشترک است، استهصال می شود.

بر اساس برنامه پنجم توسعه ظرفیت تولید گاز ترش از پارس جنوبی تا سال 1394 باید به 775 میلیون متر مکعب برسد، این در حالی است که قطر در حال حاظر روزانه 360 میلیون متر مکعب گاز ترش استخراج می کند و بزوردی ظرفیت تولید خود را به 452 میلیون متر مکعب خواهد رساند.

از دیگر برنامه های قطر برای تخلیه کامل مخزن پارس جنوبی می توان به دو طرح ایجاد مخازن ذخیره سازی مستقل گاز برای انتقال گاز پارس جنوبی به مخازن مستقل و انجام حفاری های هوشمند افقی اشاره کرد که موجب افت فشار و افزایش برداشت آب نمک در چاه های بخش ایرانی پارس جنوبی شده است.

ایران در توسعه میادین نفتی مشترک با کشور عراق نیز عقب تر است؛ به گونه ای که برداشت ما از این میادین 130 هزار بشکه نفت در روز است، اما در شرایط فعلی سهم برداشت نفت عراق از میادین مشترک با ایران حدود 295 هزار بشکه در روز است.

ایران در برداشت از میادین مشترک خود با امارات و عربستان نیز عقب مانده است؛ به طوری که در حال حاضر ایران از میادین مشترک خود با کشور عربستان تنها 42 هزار بشکه برداشت می کند، در حالی که عربستانی ها بدون توجه به دو میدان حصبه و لولو 450 هزار بشکه استخراج می کنند و امارات نیز با برداشت 136 هزار بشکه در روز تقریبا سه برابر ایران از هفت میدان مشترک بین دو کشور استخراج می کنند.

سهم ایران در توسعه میدان نفتی مشترک با قطر نیز بسیار جای تامل و تاسف دارد، در حالی که قطر روزانه 450 هزار بشکه نفت خام از لایه های مشترک نفتی پارس جنوبی استخراج می کند، چند طرح توسعه ای برای افزایش تولید خود تا سقف 500 هزار بشکه را در دست اجرا دارد كه برداشت ایران از لایه های مشترک نفتی پارس جنوبی صفر است.

پیرو این موضوع در سال های اخیر شرکت ملی نفت با اعلام اینکه لایه نفتی پارس جنوبی به هیچ وجه با کشور قطر مشترک نبوده، به نوعی تاخیرهای چندین ساله در این حوزه مشترک نفتی را توجیه کرده است.

 

ذخایر نفت ایران در حوزه دریای خزر همچنان دست نخورده باقی مانده است و با ابهام های فراوانی روبرو است؛ به گونه ای که هنوز مسئولان در خصوص مشترک یا غیر مشترک بودن این میادین به توافق نرسیده اند.

 

در این زمینه سید‌عماد حسینی، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس با اشاره به اینکه هنوز استخراجی از میادین مشترک نفتی و گازی موجود در دریای خزر صورت نگرفته است، اقدامات ایران برای استخراج نفت و گاز از دریای خزر را کند و ناکافی دانست، این در حالی است که مهندس اصولي، مديرعامل شركت نفت خزر مدعی است ايران در منابع هيدروكربوري خود در درياي خزر، ميدان و حوزه ي مشتركي با هيچ يك از كشورهاي هم جوار ندارد.

یکی دیگر از محور های برنامه پیشنهادی مهندس قاسمی موضوع جذب و حفظ نیروهای متخصص و کارآمد است. بسیاری از کارشناسان و فعالان صنعت نفت از عملکرد میر کاظمی، وزیر سابق نفت به علت کنار گذاشتن نیروهای متخصص و کار آزموده صنعت نفت گلایه مند بودند و مدعی بودند میرکاظمی بسیاری از مدیران با تجربه این بخش را از کار برکنار کرده است و برخی اطلاعات حاکی از آن است که میر کاظمی در دوره وزارت خود بیش از 120 مدیر رده بالا را از صنعت نفت برکنار کرده است.

مهندس قاسمی در برنامه پیشنهادی خود یکی از اهداف خود را استفاده از نيروي انساني متعهد، توانمند و متخصص در بدنه صنعت نفت اعلام کرده است و در چهار زیر بخش به شرح زیر چگونگی نیل به این هدف را مشخص كرده است.

 

- عدالت‌محوري در جذب، تداوم خدمت و ارتقاء منابع انساني
- دانش‌گرايي و شايسته‌سالاري مبتني بر اخلاق اسلامي در انتصاب و ارتقای مديران
- ارزيابي عملكرد شاغلين بر مبناي استانداردهاي حرفه‌اي
- ايجاد زمينه رشد معنوي نيروي انساني و بالا بردن سطح دانش و تخصص مهارت‌هاي آنها

 

از دیگر محورهای برنامه مهندس قاسمی افزایش توان حفاری نفتی ایران است که باید دید با توجه به تحریم های غربی ها علیه ایران، وزیر پیشنهادی نفت چه برنامه ای برای افزایش توان حفاری کشور دارد؛ ضعف در این بخش باعث شده است ایران نتواند از بسیاری از میادین نفت و گاز خود استفاده کند.

 

اما ابهامی که در این برنامه وجود دارد، این است که تأمين مالي پروژه ها با توجه به تحريم و محدوديت جذب سرمايه خارجي و ناكافي بودن منابع داخلي چگونه تامین خواهد شد؛ بعنوان مثال فقط برای توسعه میادین مشترک گاز ایران 67 میلیارد دلار اعتبار نیاز است، در حالی که در سال گذشته فقط 12 میلیارد دلار سرمایه خارجی در تمامی بخش های اقتصاد ایران جذب شده است.