غفلت رسانه‌‌ای از مفهوم «جهاد اقتصادی»

گروه اقتصادی «خبرگزاری دانشجو»؛ روشن است برای تحقق اهداف سال جهاد اقتصادی، لازم است تا اراده‌ای همگانی در تمام اقشار جامعه شکل گیرد و همه مسئولان و مردم با احساس مسئولیت و با تلاش و پشتکار در جهت این اهداف حرکت کنند؛ از این رو برآن شدیم تا در اولین گام عملکرد رسانه های مکتوب اعم از خبرگزاری ها، سایت های خبری، روزنامه‌ها و وبلاگ‌ها را مورد بررسی قرار دهیم.

با بررسی اجمالی رسانه‌های فوق، به راحتی می توان به ضعف عملکرد آنها در این مدت پی برد كه این ضعف در دو سطح قابل بررسی است.

در سطح اول، باید به ضعف کلی و بنیادین اصحاب رسانه در حوزه اقتصاد اشاره کرد. به طور کلی باید اذعان داشت که ادبیات رسانه‌ای کشور در حوزه اقتصاد، ادبیاتی همه فهم نیست. صفحات سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و ورزشی مطبوعات، ظرفیت بیشتری برای ارتباط با مخاطب عام دارند، اما در صفحات اقتصادی، این قابلیت کمتر دیده می‌شود، در حالی که از آغاز برنامه پنجم توسعه به این سو و بخصوص با اجرای طرح هدفمندسازی یارانه‌ها، جایگاه اقتصاد مردمی ارتقا یافته و نقش مردم در معادلات اقتصادی کشور، افزایشی چشمگیر پیدا کرده است.

به سه دلیل برای اثبات این مسئله می توان اشاره کرد؛ بخشی از این مسئله ناشی از تخصصی بودن حوزه اقتصاد و علمی بودن مفاهیم آن است، بخشی هم به نگاه اصحاب رسانه باز می‌گردد که مخاطبان خود را صرفاً از میان نخبگان و مدیران اقتصادی برگزیده‌اند و دلیل سوم بروز این مشکل، نبود روزنامه نگاران و نویسندگان متخصص در زمینه اقتصاد است؛ نویسندگانی که با داشتن دو ویژگی تخصص در اقتصاد و داشتن قلم رسا و شیوا بتوانند رضایت عموم مخاطبان را جلب کنند.

برای برطرف شدن این مشکل باید راهبردی تعریف کرد تا مطابق آن، رسانه‌ها، منادی خیزش و همراهی توده‌های مردم برای اصلاح ساختار اقتصادی کشور باشند. رسانه‌ها یابد بتوانند با عموم مخاطبان، در حوزه اقتصاد ارتباط برقرار کنند و با جذب آحاد مردم تعاملی دو‌طرفه با آنها داشته باشند.

در سطح دوم، باید به ضعف محتوایی در مطالب رسانه ها اشاره کرد. با یک جستجوی ساده در فضای اینترنت، در ابتدا با نتایج متعددی در موضوع «جهاد اقتصادی» مواجه می‌شویم؛ بطوری که بالغ بر 8.5 میلیون صفحه با موضوع فوق در خبرگزاری‌ها، سایت های خبری، روزنامه ها و وبلاگ‌ها دیده می‌شود، اما با نگاهی دقیق‌تر به محتوا و عناوین بدست آمده به ضعف اساسی مطالب پی می بریم، بیشتر مطالب اصحاب رسانه‌ حول دو محور زیر نگاشته شده اند:

1- مصاحبه با مسئولان دولتی و به ندرت با کارشناسان حول موضوع جهاد اقتصادی

2- تاکید بر ضرورت جهاد اقتصادی و لزوم انجام آن

در توضیح مورد اول باید به نکاتی اشاره کرد، از جمله اینکه در رسانه های مختلف به وفور مصاحبه با مسئولان یافت می‌شود؛ مسئولینی که بعضاً حتی در زمینه اقتصاد تخصص لازم را هم ندارند و فقط به بیان کلیاتی پیرامون موضوع اکتفا می‌کنند و صرفا به تعریف و تمجید این نام گذاری می پردازند.

مصاحبه با کارشناسان اقتصادی هم به ندرت در رسانه ها دیده می‌شود که متاسفانه اکثر این کارشناسان هم جزو کارشناسان متخصص و اقتصاددانان با دانش و تراز اول کشور نیستند؛ بدیهی است چنین مطالبی هیچ تاثیری در روند جهاد اقتصادی ندارند، بلکه فقط برای رفع تکلیف نگاشته شده‌اند. رسانه‌های مختلف برای اینکه بار مسئولیت را در این حوزه از دوش خود بردارند، به نگاشتن چنین مطالبی می پردازند.

مطالبی که حول محور دوم یعنی پیرامون تاکید بر ضرورت «جهاد اقتصادی» نگاشته شده‌اند، مطالب مفیدی و قابل توجهی هستند، اما مشکل اینجاست که رسانه‌ها به همین سطح اکتفا کرده‌اند.

 

گام اول در هر بحثی اثبات ضرورت و لزوم آن است، ولی این تنها آغاز راه است و نباید در پله اول متوقف شد و به بحث‌های بعدی نپرداخت، بلكه باید رسانه‌ها از این مباحث مقدماتی بگذرند و به تحلیل و تبیین مباحث سطح بالاتر بپردازند؛ چرا كه تکرار این بحث مقدماتی در رسانه‌های محتلف به قدری زیاد است که مخاطب را از مطالعه پیرامون این موضوع خسته و ملول می‌کند.

ضعف دیگر رسانه‌ها در این زمینه، همانند بسیاری از دیگر زمینه ها تکرار است؛ سایت‌ها با کپی‌برداری از مطالب یکدیگر مقالات و یادداشت‌های یکسان را تکرار می کنند و با نگاه سطحی به چند خبرگزاری و سایت تحلیلی-خبری به راحتی به تکرار زیاد مطالب می‌توان پی برد تکراری ملال‌انگیز که فقط سبب بالا رفتن کمیت مطالب شده است.

روند موجود در رسانه های دیداری و مکتوب کشور حکایت از آن دارد که مفهوم جهاد اقتصادی جزو آن دسته از مفاهیمی است که این رسانه ها نتوانسته اند وظیفه خود در تفهیم این موضوع برای آحاد مردم را بدرستی به انجام برسانند، در صورتی که یک باز بینی اساسی در خصوص عملکرد رسانه ها صورت نگیرد، امکان کج فهمی و بد فهمی این مفهوم بسیار تاثیرگذار وجود دارد.

در پایان این بخش بعنوان یک راهکار می توان به باز خوانی اندیشه ها و عملکرد جهادگران سازندگی در سطح رسانه های دیداری و مکتوب اشاره کرد و در ادامه با فراخوان مقاله در خصوص جهاد اقتصادی و حوزه های تاثیرگذاری جهاد اقتصادی در سطح دانشگاه ها و حوزه های علمیه می توان به تبیین مفهوم، ضرورت، شاخص و الزامات پرداخت.