ذوالفقاری: سهم زنان معتاد در ایران کمتر از میانگین جهانی است
به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری دانشجو، نشست خبری حسین ذوالفقاری، دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، با اصحاب رسانه به مناسبت پنجم تیرماه، روز جهانی مبارزه با مواد مخدر برگزار شد.
وی افزود: زنان و مردان ایران در این مدت سندی ماندگار از افتخار و مقاومت را به نام خود ثبت کردند.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با بیان اینکه ملت ایران در برابر فشارها و تهدیدهای گسترده ایستادگی کرده است، تصریح کرد: مردم ایران در شرایط سخت اخیر نقشآفرینی کرده و با صبوری و مقاومت خود مورد احترام بسیاری از ملتهای جهان قرار گرفتهاند.
وی ادامه داد: همه قشرهای جامعه، از نیروهای حاضر در خطوط مقدم تا مردم عادی، در این مقاومت سهم داشتهاند و این انسجام ملی سرمایهای ارزشمند برای کشور محسوب میشود.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به اقدامات این ستاد در شرایط جنگی تصریح کرد: علاوه بر انجام وظایف روزمره، تلاش شد امکاناتی در اختیار نیروهای مسلح و دستگاههای کاشف از جمله فراجا، سپاه، ارتش، وزارت اطلاعات و قوه قضائیه قرار گیرد.
وی افزود: در طول ایام جنگ، یک هزار و ۹۵۱ دستگاه خودرو از طریق دبیرخانه ستاد در اختیار بخشهای مختلف قرار گرفت. همچنین ۶۷ ساختمان در نقاط مختلف کشور برای رفع نیازهای ضروری دستگاهها اختصاص یافت.
ذوالفقاری با اشاره به تهدیدات متوجه مراکز نگهداری معتادان متجاهر گفت: پس از حمله به منطقهای در نزدیکی یکی از مراکز ماده ۱۶، با هماهنگی دادستانی استان، مددجویان این مرکز به سرعت جابهجا شدند.
وی ادامه داد: یکی از مراکز ماده ۱۶ که مستندات آن نیز به مراجع بینالمللی ارائه شده، به طور کامل مورد هدف قرار گرفت، اما خوشبختانه هیچگونه تلفات جانی در میان مددجویان و کارکنان این مراکز گزارش نشد.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر از همکاری سازمانهای مردمنهاد در دوران جنگ خبر داد و گفت: با هماهنگی انجام شده، سمنهای فعال در حوزه مبارزه با مواد مخدر خدمات مختلفی ارائه کردند.
وی افزود: از جمله این اقدامات، تهیه و توزیع روزانه حدود هفت هزار وعده غذا برای نیروهای پلیس و افرادی بود که در تهران و برخی شهرهای دیگر در حال خدمترسانی بودند. همچنین بخشی از تجهیزات و اقلام مورد نیاز نیز تأمین و توزیع شد.
ذوالفقاری با اشاره به آخرین آمارهای جهانی اعتیاد تصریح کرد: بر اساس بررسیهای انجام شده، حدود ۶.۲ درصد از جمعیت ۱۵ تا ۶۵ سال جهان درگیر مصرف مواد مخدر هستند و تعداد مصرفکنندگان مواد مخدر در دنیا بیش از ۳۳۰ میلیون نفر برآورد میشود.
وی افزود: در قاره آمریکا حدود ۱۰۵ میلیون نفر، در آسیا ۱۰۵ میلیون نفر و در آفریقا ۷۴ میلیون نفر مصرفکننده مواد مخدر هستند که بیشترین سهم را در میان مناطق جهان به خود اختصاص دادهاند.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر درباره وضع اعتیاد زنان گفت: در سطح جهانی حدود یکچهارم مصرفکنندگان مواد مخدر را زنان تشکیل میدهند، اما این رقم در ایران حدود ۹ درصد است.
وی با بیان اینکه روند اعتیاد زنان در کشور افزایشی است، تصریح کرد: با این حال، ایران همچنان در مقایسه با میانگین جهانی وضعیت بهتری در این حوزه دارد.
ذوالفقاری ادامه داد: میزان کشفیات مواد مخدر در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۳ درصد افزایش داشته است.
وی افزود: با وجود این افزایش، روند کلی کشفیات مواد مخدر در سالهای اخیر کاهشی بوده و به حدود یکسوم سالهای گذشته رسیده است. این موضوع عمدتاً ناشی از تغییر الگوی تولید مواد مخدر، بهویژه در افغانستان و کاهش تولید تریاک است.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: میزان کشفیات تریاک در سال گذشته حدود ۱۲۰ تن بوده است، در حالی که در برخی سالها این رقم به حدود ۷۰۰ تن میرسید.
وی کاهش تولید و عرضه تریاک در منطقه را مهمترین علت این کاهش عنوان کرد.
ذوالفقاری با اشاره به برخورد با شبکههای قاچاق و تولید مواد مخدر صنعتی تصریح کرد: در سال گذشته ۶۱ باند و کارگاه تولید مواد مخدر و روانگردان شناسایی و منهدم شدند.
وی افزود: همچنین بیش از ۵۰۰ هزار نفر در ارتباط با جرائم مواد مخدر دستگیر شدند و نزدیک به ۲۰ میلیون عدد انواع قرص و آمپول روانگردان نیز کشف و ضبط شد.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: در سال گذشته نزدیک به ۵۰ هزار لیتر انواع مواد پیشساز تولید مواد مخدر نیز توسط دستگاههای مسئول کشف و ضبط شده است.
وی افزود: ستاد مبارزه با مواد مخدر برنامههای جدیدی را برای مقابله با آسیبهای ناشی از اعتیاد و تقویت اقدامات پیشگیرانه در دستور کار دارد.
ذوالفقاری با اشاره به اقدامات تحولی ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: طرح ملی مبارزه با مواد مخدر تدوین شده و در آن وظایف، مسئولیتها و سهم هر یک از دستگاهها و نهادهای مرتبط به صورت دقیق مشخص شده است.
وی افزود: این طرح پس از بررسیهای کارشناسی در ستاد مبارزه با مواد مخدر به تصویب رسید و در کنار آن، طرح تحول درمان، طرح تحول پیشگیری از اعتیاد، ساماندهی مشارکتهای مردمی، تأمین نیازهای دارویی کشور، پیشگیری از کشت غیرمجاز مواد مخدر و اصلاح قانون نیز در دستور کار قرار گرفت
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر ادامه داد: برای نخستین بار برنامه جامع سالانه کشور در حوزه مبارزه با مواد مخدر تدوین شده است.
وی افزود: در این برنامه، تمامی فعالیتهای دستگاههای اجرایی در حوزههای مقابله، درمان، پیشگیری و کاهش آسیب با شاخصهای مشخص تجمیع شده تا امکان ارزیابی عملکرد و ارائه گزارشهای دقیق در سطح ملی و بینالمللی فراهم شود.
ذوالفقاری با اشاره به اصلاحات ساختاری در ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: یکی از اقدامات مهم، ایجاد ساختارهای جدید در حوزه فناوری اطلاعات و آغاز طراحی سامانه ملی اطلاعات مبارزه با مواد مخدر بوده است.
وی افزود: هدف از راهاندازی این سامانه، تجمیع اطلاعات مرتبط با حوزه مواد مخدر و استفاده از دادههای حاصل در فرآیند سیاستگذاری، برنامهریزی و تصمیمگیری است.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با رد برخی ادعاها درباره مجاز شدن کشت مواد مخدر در کشور تصریح کرد: بر اساس ماده ۴۱ قانون مبارزه با مواد مخدر، هرگونه کشت مواد مخدر در کشور ممنوع است و تاکنون هیچ مجوزی در این زمینه صادر نشده است.
وی افزود: تنها موارد استثنایی که در قانون پیشبینی شده، مربوط به برخی فعالیتهای تحقیقاتی و دارویی با مجوزهای مشخص قانونی است و هیچگونه مجوزی برای کشت گسترده مواد مخدر در کشور وجود ندارد.
آلودگی به کشت مواد مخدر محدود به چند استان است
ذوالفقاری با اشاره به اجرای طرح جامع پیشگیری و مقابله با کشت غیرمجاز مواد مخدر گفت: برای تمامی دستگاهها از جمله وزارت جهاد کشاورزی، دستگاههای قضایی، انتظامی، اطلاعاتی، استانداریها، فرمانداریها، بخشداریها و دهیاریها وظایف مشخصی تعیین شده است.
وی افزود: برخلاف برخی ادعاها، موضوع کشت مواد مخدر در کشور فراگیر نیست و تنها در تعداد محدودی از استانها با این پدیده مواجه هستیم که برای مقابله با آن برنامهریزیهای لازم انجام شده است.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: در موارد متعدد با افراد و مجموعههایی که در فضای مجازی یا سایر بسترها اقدام به تبلیغ یا تخلف در حوزه مواد مخدر کردهاند برخورد شده است.
وی افزود: در برخی پروندهها حتی دستور انسداد حسابهای بانکی متخلفان صادر شده و در لایحه اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر نیز تشدید مجازات این افراد پیشبینی شده است.
ذوالفقاری با اشاره به تأمین مواد اولیه داروهای مورد نیاز بیماران تصریح کرد: در سالهای گذشته بخش مهمی از نیاز صنایع دارویی از محل کشفیات مواد مخدر تأمین میشد، اما کاهش شدید ورود مواد مخدر به کشور و افت خلوص محمولههای کشفشده، کشور را با چالش تأمین مواد اولیه دارویی مواجه کرد.
وی افزود: راهکارهای مختلفی از جمله واردات مواد اولیه مورد نیاز و همچنین استفاده از ظرفیتهای قانونی برای تولید داخلی مورد بررسی قرار گرفت.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به پروژه تولید مواد اولیه دارویی از شقایق ایرانی گفت: این طرح با همکاری وزارت بهداشت و وزارت جهاد کشاورزی پس از بررسیهای گسترده کارشناسی به تصویب رسیده است.
وی ادامه داد: شقایق ایرانی قابلیت مصرف مستقیم به عنوان ماده مخدر را ندارد و پس از طی فرآیندهای تخصصی در کارخانههای داروسازی، تنها بخشی از مواد مؤثره دارویی از آن استخراج میشود.
ذوالفقاری افزود: این طرح علاوه بر کمک به تأمین نیازهای دارویی کشور، میتواند از خروج ارز جلوگیری کرده و موجب ارتقای کیفیت برخی داروهای تولید داخل شود.
وی گفت: مطالعات و اقدامات اولیه این طرح از سال گذشته آغاز شده و اکنون پروژه وارد مرحله استحصال شده است.
ذوالفقاری ادامه داد: در صورت موفقیت مراحل آزمایشی و اخذ تأییدیههای لازم، این طرح میتواند به عنوان یکی از اقدامات مهم و تحولآفرین در حوزه تأمین مواد اولیه دارویی کشور به مرحله اجرا برسد.
وی با اشاره به برنامه تولید داخلی مواد اولیه دارویی گفت: واردات این مواد هزینههای بالایی دارد و به دلیل ماهیت خاص آنها، تحت نظارتهای سختگیرانه بینالمللی انجام میشود.
وی افزود: به همین دلیل تولید داخلی در دستور کار قرار گرفت و در حال حاضر برداشت آزمایشی شقایق ایرانی در چند نقطه کشور انجام شده است. امیدواریم نتایج این طرح بتواند بخشی از نیازهای داخلی کشور را تأمین کند.
وی ادامه داد: در عین حال آمادگی داریم در صورت اعلام نیاز از سوی وزارت بهداشت و تأیید صرفه اقتصادی، با هماهنگی نهادهای بینالمللی نسبت به افزایش سهمیه واردات مواد اولیه دارویی اقدام کنیم.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر افزود: در سال ۱۴۰۴ بیش از ۵ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر از افراد درگیر اعتیاد در مراکز مختلف درمانی، مراکز درمان داوطلبانه و مراکز ماده ۱۶ خدمات دریافت کردند.
وی گفت: حدود ۱۱ هزار مرکز درمانی در سراسر کشور در حوزه درمان اعتیاد فعالیت میکنند و برنامه تحول درمان با هدف ارتقای اثربخشی این مراکز در حال اجرا است.
ذوالفقاری با اشاره به اصلاح رویکردهای درمانی تصریح کرد: در طرح تحول درمان، افراد دارای اعتیاد در چهار گروه مختلف طبقهبندی شدهاند تا خدمات متناسب با وضعیت هر فرد ارائه شود.
وی ادامه داد: افراد دارای اعتیاد متوسط و شدید در اولویت درمان قرار میگیرند و تمرکز اصلی بر درمان دارویی، مشاوره و بازتوانی آنها خواهد بود.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به برخی چالشهای موجود در مراکز درمانی گفت: نباید صرفاً به مدیریت مصرف مواد اکتفا کرد؛ بلکه باید خروجی مراکز درمانی به سمت درمان پایدار و بازگشت افراد به زندگی عادی سوق پیدا کند.
وی افزود: در مواردی مشاهده میشود افراد سالها در چرخه دریافت دارو باقی میمانند، در حالی که هدف اصلی باید کاهش وابستگی و ترک پایدار اعتیاد باشد.
ذوالفقاری از نهایی شدن آییننامه جدید درمان اعتیاد خبر داد و گفت: این آییننامه پس از بررسیهای کارشناسی آماده طرح در ستاد مبارزه با مواد مخدر شده است.
وی افزود: در این آییننامه نحوه فعالیت کلینیکها، ضوابط صدور مجوزها، نحوه ارائه خدمات و نظام نظارتی مورد بازنگری قرار گرفته است.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به وضعیت مراکز نگهداری معتادان متجاهر تصریح کرد: اکنون ۹۱ مرکز ماده ۱۶ در کشور فعال است.
وی افزود: این مراکز با همکاری استانداریها، بهزیستی، شهرداریها، فراجا، سپاه و بخش خصوصی اداره میشوند و نقش مهمی در ساماندهی معتادان متجاهر دارند.
ذوالفقاری گفت: بررسیهای انجام شده نشان میدهد برای ارتقای کارآمدی مراکز ماده ۱۶، لازم است مدیریت واحدی بر این مراکز حاکم شود.
وی افزود: پیشنهاد شده است در بلندمدت مسئولیت مدیریت این مراکز به شهرداریها واگذار شود، اما تأمین منابع مالی از محل اعتبارات ملی، استانی و مشارکت خیرین انجام خواهد شد تا بار مالی جدیدی بر دوش شهرداریها قرار نگیرد.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: الگوی جدید مراکز ماده ۱۶ طراحی شده و تعدادی از استانها برای اجرای آن اعلام آمادگی کردهاند.
وی ادامه داد: امیدواریم امسال حداقل در چهار استان کشور مراحل تأمین زمین، طراحی، احداث و بهرهبرداری از این مراکز بر اساس الگوی جدید آغاز شود تا خدمات مؤثرتری به معتادان متجاهر ارائه شود.
ذوالفقاری با اشاره به الگوی جدید مراکز نگهداری معتادان متجاهر گفت: این مراکز به گونهای طراحی میشوند که در آینده نیز قابلیت بهرهبرداری در حوزههای مختلف اجتماعی را داشته باشند.
وی افزود: در این مراکز علاوه بر غربالگری، سمزدایی و درمان، بخشهای مهارتآموزی، اشتغالزایی، بازتوانی اجتماعی و بازگشت به زندگی عادی نیز پیشبینی شده است.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر ادامه داد: بخشی از این برنامهها با مشارکت بخش خصوصی و واحدهای تولیدی اجرا خواهد شد و استقبال مناسبی نیز از این طرح صورت گرفته است.
وی با اشاره به روند اجرایی این طرح تصریح کرد: امیدواریم امسال عملیات احداث مراکز جدید در استانهای کرمان، مرکزی و البرز آغاز شود.
ذوالفقاری افزود: زیرساختهای اولیه این طرح در حال فراهم شدن است و در صورت موفقیت، میتواند به عنوان الگویی ملی در سایر استانها نیز اجرا شود.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با تأکید بر اهمیت پیشگیری گفت: هرچند در حوزه مقابله و درمان اقدامات گستردهای انجام شده، اما اگر کشوری در پیشگیری موفق نباشد، هزینههای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ناشی از اعتیاد به مراتب سنگینتر خواهد بود.
وی افزود: بر اساس آمار موجود، سال گذشته حدود ۱۸ میلیون و ۶۹۰ هزار نفر در محیطهای آموزشی، خانوادگی و کاری تحت پوشش برنامههای پیشگیرانه قرار گرفتند.
ذوالفقاری ادامه داد: پیشگیری از اعتیاد تنها با اجرای چند برنامه آموزشی محدود محقق نمیشود و نیازمند یک عزم و حرکت عمومی در سطح جامعه است.
وی افزود: همه قشرهای جامعه از خانوادهها، معلمان، استادان دانشگاه، مشاوران، مربیان، کارفرمایان و رسانهها باید در این حوزه نقشآفرینی کنند.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر با اشاره به آثار اجتماعی اعتیاد گفت: گاهی تنها یک فرد در خانواده دچار اعتیاد میشود، اما پیامدهای آن تمام اعضای خانواده را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی افزود: در بسیاری از موارد خانوادهها با وجود برخورداری از شرایط مناسب اقتصادی و اجتماعی، در مواجهه با اعتیاد یکی از اعضای خود دچار مشکلات جدی و احساس درماندگی میشوند.
ذوالفقاری با اشاره به تغییر الگوهای مصرف مواد مخدر تصریح کرد: بسیاری از مواد مخدر و روانگردان جدید هنوز برای خانوادهها و حتی برخی متخصصان ناشناخته هستند.
وی افزود: سوداگران مرگ با عناوینی مانند کاهش استرس، افزایش تمرکز یا صرفاً «یک بار امتحان کردن» نوجوانان و جوانان را به مصرف مواد ترغیب میکنند؛ در حالی که همین تجربه نخست میتواند آغاز یک مسیر پرخطر باشد.
وی از برنامهریزی برای توسعه آموزشهای عمومی خبر داد و گفت: تولید محتوای آموزشی، استفاده از رسانههای نوین، تلویزیونهای اینترنتی و طراحی اپلیکیشنهای تخصصی از جمله برنامههایی است که برای افزایش آگاهی عمومی دنبال میشود.
ذوالفقاری افزود: خانوادهها باید بتوانند به اطلاعات بهروز درباره انواع مواد مخدر، نشانههای مصرف و راههای پیشگیری دسترسی داشته باشند.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر افزود: اعتیاد به مواد مخدر یکی از چهار تهدید بزرگ جهان به شمار میرود و آثار آن تنها متوجه فرد مصرفکننده نیست.
وی گفت: هنگامی که یک نفر گرفتار اعتیاد میشود، خانواده، اطرافیان و جامعه نیز از پیامدهای آن آسیب میبینند؛ از این رو مقابله با اعتیاد نیازمند مشارکت همگانی و احساس مسئولیت جمعی در سطح جامعه است.
ذوالفقاری با تأکید بر ضرورت سرمایهگذاری گسترده در حوزه پیشگیری از اعتیاد گفت: اگر در این حوزه باور و سرمایهگذاری جدی شکل نگیرد، آسیبهای اجتماعی کشور افزایش خواهد یافت. وی افزود: مشارکت دستگاههایی مانند ستاد مبارزه با مواد مخدر، وزارت بهداشت، وزارت ارشاد و سایر نهادهای مرتبط باید بهصورت هدفمند بر پیشگیری متمرکز شود.
وی با اشاره به ظرفیتهای اجتماعی در این حوزه تصریح کرد: بیش از ۲۵۱۹ سازمان مردمنهاد در حوزههای مختلف مبارزه با مواد مخدر، شامل پیشگیری، درمان و حمایت از بهبودیافتگان فعالیت دارند. به گفته او، این ظرفیتها از طریق «ستاد مشارکتهای مردمی» ساماندهی شدهاند.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: کمیتههای تخصصی در سطح ملی و استانی با ریاست استانداران تشکیل شدهاند تا از پراکندگی و موازیکاری جلوگیری شود و اقدامات در حوزههای آموزش، تحقیقات و حمایتهای اجتماعی بهصورت منسجم پیش برود.
ذوالفقاری با اشاره به لایحه اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر تصریح کرد: این اصلاحیه با همکاری دستگاههای قضایی، انتظامی و اطلاعاتی تدوین شده و چند محور اساسی دارد.
وی افزود: یکی از مشکلات موجود، ظهور مواد مخدر جدید است که هنوز در قانون بهطور مشخص جرمانگاری نشدهاند. در این طرح تلاش شده سازوکاری پیشبینی شود تا مواد جدید سریعتر تحت پوشش قانونی قرار گیرند و روند رسیدگی قضایی تسهیل شود.
به گفته وی، هدف این اصلاحیه آن است که در صورت ظهور مواد جدید، قضات بتوانند بر اساس شباهت اثر و ماهیت مواد، تصمیمگیری کنند و نیاز به طی فرآیند طولانی تصویب قانونی برای هر ماده جدید کاهش یابد.
ذوالفقاری با اشاره به ضرورت ضربه به بنیانهای اقتصادی قاچاق مواد مخدر گفت: در این طرح، تمرکز ویژهای بر شناسایی و مسدودسازی اموال قاچاقچیان و جلوگیری از جابهجایی داراییها پیش از دستگیری آنان وجود دارد.
وی درباره حوزه درمان افزود: در قانون جدید، موضوع مدیریت مصرف، درمان دارویی و توسعه درمانهای نوین مورد توجه قرار گرفته است تا رویکردها از صرفاً کنترل مصرف به سمت درمان پایدار حرکت کند.
دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر گفت: در اصلاحیه پیشنهادی، کاهش برخی مصادیق مجازات اعدام در جرائم مواد مخدر مطرح شده، اما این موضوع مشروط به جایگزینی مجازاتهای سنگین و بازدارنده است.
وی ادامه داد: کاهش مجازات بدون ایجاد ضمانت اجرایی جایگزین میتواند اثر بازدارندگی قوانین را تضعیف کند.
ذوالفقاری با اشاره به مشکلات موجود در توزیع مراکز درمانی گفت: یکی از چالشها، تمرکز نامتوازن مراکز درمانی و نبود دسترسی کافی در مناطق حاشیهای و آلوده است.
وی افزود: توسعه مراکز درمانی، مراکز اقامتی و مراکز کاهش آسیب در دستور کار قرار دارد تا خدمات بهصورت عادلانهتر در سراسر کشور توزیع شود.
وی افزود: در طراحی سامانههای درمانی جدید، محرمانگی اطلاعات بیماران بهطور کامل لحاظ شده تا افراد بدون نگرانی از افشای اطلاعات، بهصورت داوطلبانه به مراکز درمانی مراجعه کنند.
ذوالفقاری گفت: اطلاعات ثبتشده صرفاً برای اهداف درمانی استفاده خواهد شد و در اختیار سایر دستگاهها قرار نخواهد گرفت.