کهنترین مسجد ایران در مسیر جهانی شدن؛ تاریخانه دامغان به یونسکو میرود
فرماندار دامغان از برنامهریزی برای رفع موانع ثبت جهانی مسجد تاریخانه و تلاش برای ثبت این بنای تاریخی در یونسکو تا پایان سال خبر داد.
به گزارش گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، ایران با ثبت ۲۹ اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو، در زمره ده کشور برتر جهان از نظر تعداد آثار ثبتشده قرار دارد. با این حال، بسیاری از گنجینههای ارزشمند تاریخی کشور همچنان در انتظار ثبت جهانی هستند تا از این طریق ضمن معرفی بیشتر ظرفیتهای تمدنی ایران به جهانیان، زمینههای حفاظت و مرمت آنها نیز فراهم شود.
یکی از مهمترین این آثار، مسجد تاریخانه دامغان است که به عنوان کهنترین مسجد ایران و از قدیمیترین بناهای بازمانده از قرون اولیه اسلامی، شایستگی حضور در فهرست میراث جهانی را دارد.
علیرضا نوچناسار، فرماندار دامغان با اشاره به اهمیت این بنای تاریخی اظهار کرد: مهمترین مانع بر سر راه ثبت جهانی این مسجد هزار و ۲۰۰ ساله، وجود طبقات ساختمانی در حریم اطراف آن است که باید زمینهای مربوطه آزادسازی شود و شهرداری نسبت به تخریب این بناها اقدام کند.
وی افزود: با ثبت جهانی این مسجد در یونسکو، ظرفیت گردشگری جهانی تاریخانه به طور چشمگیری افزایش مییابد و اعتبارات حفاظتی و مرمتی آن نیز رشد قابل توجهی خواهد داشت.
فرماندار دامغان گفت: مسجد تاریخانه که در جنوب شرقی شهر دامغان واقع شده، یکی از مهمترین بناهای بازمانده از قرون اولیه اسلامی در ایران به شمار میرود.
نام این مسجد از دو واژه «تاری» به معنای خدا در زبان ترکی و «خانه» تشکیل شده است. این مسجد که به دلیل داشتن ستونهای متعدد و مدور به سبک دوران ساسانی، به «چهلستون» نیز معروف است، نمونهای شاخص از مساجد قرون اولیه اسلامی و مرجعی برای تاریخگذاری بناهای اسلامی محسوب میشود.
بر اساس اسناد تاریخی، بنای اولیه مسجد تاریخانه در زمان حکومت هارونالرشید و در حدود اواسط قرن دوم هجری قمری ساخته شده است. این مسجد دارای ۳۳ ستون با قطر یک و نیم متر، یک تالار ستوندار و محراب است که سبک معماری آن الهامگرفته از معماری دوران ساسانی بوده و شکل ظاهری آن شباهت زیادی به مسجد النبی در مدینه دارد. یکی از شاخصترین اجزای این مجموعه، منارهای با ۲۶ متر ارتفاع و ۸۶ پله است که به صورت استوانهای در ضلع شمالی مسجد قرار دارد. این مناره به دستور ابوحرب بختیار بن محمد، حاکم ایالت قمس در عصر غزنویان ساخته شده است. بر روی این مناره، کتیبهای به خط کوفی نقش بسته که نام بانی آن را بر خود دارد.
اقدامات اولیه برای ثبت این بنای ارزشمند در فهرست آثار جهان اسلام انجام شده است و مسجد تاریخانه در پانزدهم دیماه سال ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۸۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مسجد که سالانه پذیرای هزاران گردشگر داخلی و خارجی است، از ظرفیت بالایی برای جذب مخاطبان بینالمللی برخوردار بوده و ثبت جهانی آن میتواند نقش مهمی در رونق گردشگری استان سمنان ایفا کند.
گفتنی است نشستهای متعددی برای بررسی و تسریع روند ثبت جهانی مسجد تاریخانه با حضور مسئولان استانی و شهرستانی برگزار شده است. در این نشستها، چالشها و موانع پیشرو به ویژه در زمینه حریم بصری و ساختوسازهای غیرمجاز در اطراف بنا مورد بحث و بررسی قرار گرفته و بر لزوم همسویی و عزم جدی تمامی دستگاهها و نهادهای مربوطه برای رفع این موانع تأکید شده است. اهمیت تشکیل و تکمیل مدارک لازم برای پرونده ثبت جهانی و انجام مرمتهای ضروری برای حفظ اصالت بنا نیز از دیگر موضوعات مطرحشده در این جلسات بوده است.
ثبت جهانی آثار تاریخی، علاوه بر اعتبار بینالمللی، مزایای متعددی از جمله جذب اعتبارات حفاظتی، توسعه گردشگری پایدار، ایجاد اشتغال و معرفی هویت فرهنگی کشور را به همراه دارد. با توجه به اینکه ایران در سالهای اخیر با فراز و نشیبهایی در فرآیند ثبت جهانی آثار خود مواجه بوده است، تلاش برای ثبت مسجد تاریخانه میتواند گامی مؤثر در جهت تقویت جایگاه ایران در عرصه میراث جهانی باشد. ثبت این مسجد هزار و ۲۰۰ ساله در یونسکو، نه تنها به عنوان یک دستاورد ملی، بلکه به عنوان میراثی برای تمام بشریت، حایز اهمیت است.
به هر روی مسجد تاریخانه دامغان به عنوان یکی از گنجینههای ارزشمند معماری اسلامی، شایسته حضور در جمع آثار جهانی است و همت و همکاری تمامی دستگاههای اجرایی، نهادهای فرهنگی و مردم را برای تحقق این هدف میطلبد. امید میرود با رفع موانع موجود، شاهد ثبت این بنای تاریخی در فهرست میراث جهانی یونسکو باشیم و گامی دیگر در مسیر صیانت از میراث گرانبهای تمدن اسلامی برداریم.
خبرنگار: آذر پژمان
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
