کد خبر:۱۴۲۲۱۴۱
گزارش|
نبود صنایع تبدیلی یاقوت سرخ کویر را به حاشیه راند / از ۹۸ درصد تولید جهانی تا بازار بیرونق زرشک
خراسان جنوبی، قطب انحصاری تولید زرشک بیدانه جهان با تولید ۹۸ درصد این محصول، این روزها با رکودی کم سابقه در بازار زرشک مواجه است، کشاورزان از نبود خریدار، کاهش چشمگیر قیمت ها و عدم بازگشت هزینه های تولید گلایه دارند، موضوعی که ریشه در حلقه مفقوده صنایع تبدیلی و تکمیلی در این استان دارد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجو از بیرجند، شاید باورش سخت باشد، اما هر قاشق زرشکی که روی پلو یا زرشکپلو میپاشید، به احتمال قریب به یقین از دل کویر خراسان جنوبی آمده است؛ جایی که ۹۸ درصد زرشک بیدانه جهان در آن میروید و با ۱۹ هزار و ۷۰۰ هکتار سطح زیر کشت و پیشبینی برداشت بیش از ۷۰ هزار تن زرشک تازه در سال، این استان نه فقط قطب تولید ایران، بلکه پایتخت انحصاری این یاقوت سرخ در جهان است. با این همه، این روزها این محصول در وضعیت ناخوشایندی قرار دارد و گرفتار رکود شدید در بازار تورمی کشور شده است.
زرشکی که طبیعتش در طب سنتی برای کاهش فشار خون، کنترل قند و کلسترول و حتی درمان عفونتها ذکر شده است، این روزها خود نیازمند درمان بحرانهای پیشِ روست؛ بحران نبود خریدار و قیمت پایین باعث شده است تا عروس کویر ایران این روزها مشتری چندانی نداشته باشد.
خراسان جنوبی در حوزه محصولات کشاورزی سه محصول کمآببر و استراتژیک دارد: عناب، زعفران و زرشک؛ که برخی از این محصولات مانند زرشک بیدانه فقط در این استان کشت میشوند و سایر استانها به دلیل شرایط خاص آب و خاک، امکان کشت آن را ندارند.
کشاورزی غالب استان و شغل اصلی روستاییان در شهرستانهای بیرجند، قاینات، زیرکوه و درمیان و حتی بخشهایی از سربیشه، کشت زرشک است و بیش از ۳۸ هزار خانوار بهطور مستقیم از این محصول ارتزاق میکنند.
اما کشاورزان این روزها، به جای شور و حال برداشت، با نگرانی از کاهش قیمت و نبود خریدار مواجه هستند؛ خامفروشی و نبود صنایع تبدیلی کافی باعث شده است با وجود افزایش قیمت نسبتاً رضایتبخش برای کشاورزان در آبان سال گذشته، این روزها شاهد کاهش چشمگیر قیمت این محصول باشیم. این پایان ماجرا نیست و اصلیترین مشکل، نبود خریدار به دلیل رکود بازار است.
با وجود تنها ۸ کارخانه فرآوری با ظرفیت ۴ هزار و ۴۶۰ تن، بخش عظیمی از این محصول استراتژیک به صورت خام و با قیمتهای ناچیز به دلالان فروخته میشود؛ سودی که نصیب زرشککاران نمیشود و دسترنج یک سالشان را به کام دلالان میریزد. اکنون با کاهش قیمت بازار، این زخم کهنه عمیقتر شده و معیشت قشر عظیمی از کشاورزان استان را تهدید میکند.
رکود در بازار یاقوت سرخ کویر
بررسیها نشان میدهد که بازار زرشک خراسان جنوبی در ماههای اخیر با رکود شدیدی مواجه شده است. کشاورزان از عدم خرید محصول خود و کاهش چشمگیر قیمتها نسبت به سال گذشته گلایه دارند. ملایی، یکی از کشاورزان زرشککار استان، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجو میگوید: «قیمتها به گونهای است که حتی جوابگوی هزینههای انجامشده در طول سال، از جمله هزینه کارگر، آبرسانی و بیمه نیست.»
کمبود بارگاههای زرشک خشککنی باعث شده است کشاورزان مجبور به فروش محصول خود به صورت خام و با قیمت پایین به دلالان شوند؛ چراکه در صورت عدم فروش، شاهد خراب شدن زرشک خواهند بود و از طرفی باید فضای بارگاه را برای زرشک سال جدید آماده کنند.
صنایع تبدیلی؛ حلقه مفقوده کشاورزی در خراسان جنوبی
به گفته کارشناسان، نبود صنایع تبدیلی و تکمیلی، بزرگترین چالش پیش روی محصولات استراتژیک خراسان جنوبی است. بر اساس گزارشها، خامفروشی مهمترین مشکل زرشککاران این استان است. یکی از کشاورزان در این باره میگوید: «متأسفانه چون در استان صنایع تبدیلی نداریم، نمیتوانیم زرشک را به فرآورده تبدیل کنیم؛ باید به صورت فلهای و خام یا با شاخه روی درخت بفروشیم، در نتیجه سود آنچنانی نصیب ما نمیشود.»
این زرشککار با اشاره به اینکه ۹۸ درصد زرشک تولیدی استان قابلیت صادرات ندارد، میگوید: «نبود صنایع تبدیلی باعث شده است محصول با کیفیت پایین به بازار عرضه شود و کشاورز نتواند از مزایای صادرات بهرهمند شود.»
کشاورزان خراسان جنوبی با وجود تمام مشکلات، همچنان امیدوار به حمایت مسئولان هستند. آنها خواستار اعطای تسهیلات برای ساخت بارگاه زرشک، راهاندازی صنایع تبدیلی و تکمیلی، ایجاد بازارچههای شبانهروزی فروش محصولات کشاورزی و برندسازی برای محصولات استان هستند.
وضعیت فعلی نشان میدهد که اگرچه مسئولان وعدههایی برای رفع مشکلات دادهاند، اما این وعدهها مانند وعده راهاندازی بورس زرشک تاکنون عملی نشده است.
نماینده مجلس: قیمت زرشک باید بر اساس نرخ تورم تعیین شود
سلمان اسحاقی، نماینده مردم شهرستانهای قاینات و زیرکوه، در مراسمی با حضور مسئولان و بخش خصوصی با تأکید بر اینکه باید در خصوص محصول زرشک و زعفران در کتابهای درسی دانشآموزان اطلاعاتی گنجانده شود، گفته است: زرشک و زعفران در بروشورهای هواپیمایی کشور همراه با دمنوش و آبمیوه برای شناساندن این محصولات و حمایت از کشاورزان اضافه شود.
وی همچنین اخیراً در جلسهای با تشکلهای بخش کشاورزی قاینات گفته است: پیگیر افزایش قیمت زرشک و زعفران هستم و کشاورزان نگران نباشند.
اسحاقی افزوده است: موضوع زرشک و زعفران در اولویت ماست و همانند سال گذشته، برای دفاع از حقوق تولیدکنندگان این محصولات پای کار خواهیم بود. قیمتگذاری این محصولات با توجه به نرخ تورم در دستور کار قرار دارد و کشاورزان نگران نباشند.
بررسی وضعیت زرشک خراسان جنوبی نشان میدهد که این محصول استراتژیک با وجود جایگاه ویژه در تولید جهانی و نقش مهم در معیشت هزاران خانوار روستایی، با مجموعهای از چالشهای ساختاری و اقتصادی روبهرو است که مهمترین آنها نبود خریدار، رکود بازار، خامفروشی و کمبود صنایع تبدیلی و تکمیلی است.
این عوامل در کنار هم موجب شدهاند تا کشاورزان نهتنها از سود واقعی محصول خود بهرهمند نشوند، بلکه در بسیاری از موارد حتی هزینههای تولید نیز برای آنها جبران نشود. از سوی دیگر، ظرفیتهای مغفولمانده در فرآوری، بستهبندی و برندسازی باعث شده ارزش افزوده زرشک در خارج از استان یا در دست واسطهها شکل بگیرد.
در چنین شرایطی، تداوم وضعیت فعلی میتواند به تضعیف انگیزه تولید و تهدید معیشت بخش قابل توجهی از کشاورزان منجر شود. بنابراین، خروج از این وضعیت نیازمند یک نگاه جامع شامل توسعه صنایع تبدیلی، تقویت زنجیره ارزش، حمایت هدفمند از کشاورزان، ایجاد بازارهای پایدار فروش و اجرای واقعی سیاستهای حمایتی وعده دادهشده است تا زرشک خراسان جنوبی بتواند جایگاه واقعی خود را در بازارهای داخلی و بینالمللی بازیابد.
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
