۳ خلبان ایرانی کجایند؟/ نامه ستاد کل به صلیب سرخ برای شکستن سکوت قطر

به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو؛ماجرا به ۱۱ اسفندماه ۱۴۰۴ بازمی‌گردد؛ زمانی که دو فروند جنگنده سوخو-۲۴ نیروی هوایی ارتش برای انجام مأموریت رزمی به سمت یکی از پایگاه‌های نظامی مربوط به آمریکا در قطر اعزام شدند.

چهار خلبان در این مأموریت حضور داشتند؛ که تنها پیکر یکی از آنان، یعنی سرتیپ‌دوم خلبان مجید کاظمی، پس از ماه‌ها پیگیری و تأیید هویت از طریق آزمایش‌سه خلبان دیگر به نام‌های جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران به‌روشیان، بر اساس اطلاعات به‌دست‌آمده توسط کمیته جست‌وجوی مفقودین، زنده به اسارت نیرو‌های قطری درآمده‌اند؛ با این حال، از سرنوشت آنان طی شش ماه گذشته اطلاعی در دست نبوده و وضعیت این سه خلبان در شمار پرونده‌های مفقودی قرار گرفته است.

در مقابل، دولت قطر مدعی است که پس از حادثه عملیات جست‌و‌جو و نجات انجام شده و تنها بقایای یکی از خلبانان پیدا و به ایران تحویل داده شده است و ازسرنوشت سه خلبان دیگر بی اطلاع است.

 در چنین شرایطی، تداوم پیگیری این پرونده از مسیر‌های مختلف، چه از سوی نیرو‌های مسلح و نهاد‌های داخلی و چه از طریق مجاری قضایی و نهاد‌های بین‌المللی و بشردوستانه، اهمیت ویژه‌ای دارد. در تازه‌ترین اقدام نیز، نیرو‌های مسلح بار دیگر پرونده سه خلبان ایرانی را در کانون پیگیری‌ها قرار داده‌اند و با ارسال نامه به کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، مسیر تازه‌ای برای روشن شدن سرنوشت آنان گشوده‌اند.

 در چنین شرایطی نقش  کمیته جست‌وجوی مفقودین ستاد کل نیرو‌های مسلح اهمیت پیدا می‌کند.

فرآیند پیگیری مفقودین در نیرو‌های مسلح چگونه است؟

 این کمیته، همان‌طور که از عنوان آن پیداست، مسئولیت پیگیری سرنوشت نیرو‌های مفقود، شناسایی پیکر‌های ناشناس و تعیین تکلیف افرادی را بر عهده دارد که در جریان جنگ و حوادث نظامی، سرنوشت آنها نامعلوم مانده است.

این مجموعه با مسئولیت سردار سید محمد باقرزاده، فرمانده کمیته جست‌وجوی مفقودین ستاد کل نیرو‌های مسلح، فعالیت خود را در حوزه پیگیری وضعیت مفقودان و شناسایی شهدا دنبال می‌کند. سابقه این اقدامات به سال‌های دفاع مقدس ۸ ساله بازمی‌گردد و پس از پایان جنگ نیز با تشکیل کمیته جست‌وجوی مفقودین، روند تفحص و شناسایی پیکر شهدای مفقود به‌صورت سازمان‌یافته ادامه پیدا کرد.

اکنون نیز پرونده سه خلبان ایرانی مفقودشده در قطر، در کنار پیگیری‌های دیپلماتیک و اقدامات سایر نهاد‌های مسئول، از سوی کمیته جست‌وجوی مفقودین ستاد کل نیرو‌های مسلح دنبال می‌شود و تلاش‌ها برای روشن شدن سرنوشت این سه خلبان همچنان ادامه دارد.

ماجرای نامه به صلیب سرخ چیست ؟

یکی از مهم‌ترین مسیر‌هایی که می‌تواند در این پرونده و برای روشن شدن سرنوشت خلبانانایرانی کمک‌کننده باشد، پیگیری موضوع از طریق یک نهاد بی‌طرف و بشردوستانه مانند کمیته بین‌المللی صلیب سرخ است؛ نهادی که می‌تواند با ورود به این پرونده، وضعیت خلبانان را بررسی و مسیر را برای روشن شدن واقعیت هموار کند.

در همین راستا، سرتیپ پاسدار سیدمحمد باقرزاده، فرمانده کمیته جست‌وجوی مفقودین ستاد کل نیرو‌های مسلح، در نامه‌ای به مریانا اسپولیاریک، رئیس کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، خواستار پیگیری فوری وضعیت سه خلبان ایرانی شده است. که  متن این نامه را در ادامه می‌خوانید:

چرا نامه به صلیب سرخ مهم است؟

 فارغ از ابعاد نظامی و سیاسی این پرونده، موضوع در نهایت به سرنوشت سه انسان بازمی‌گردد؛ سه خلبانی که بیش از شش ماه است خانواده‌هایشان در انتظار روشن شدن سرنوشت آنها هستند. از همین رو، طرح این موضوع با کمیته بین‌المللی صلیب سرخ به‌عنوان نهادی بی‌طرف و بشردوستانه، اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه ورود این نهاد می‌تواند مسیر بررسی وضعیت خلبانان را شفاف‌تر کرده و امکان دسترسی، بررسی سلامت و پیگیری وضعیت آنان را فراهم کند.

 البته ورود پرونده به این مرحله و اینکه ایران ناچار شده برای روشن شدن سرنوشت خلبانان خود از ظرفیت نهاد‌های بین‌المللی و بشردوستانه کمک بگیرد، برای قطر نیز وجهه مطلوبی ندارد. مطابق اصول و موازین حقوق بین‌الملل، انتظار می‌رفت دوحه بسیار زودتر از این، حتی در صورت رد ادعای ایران درباره اسارت خلبانان، زمینه را برای بررسی و راستی‌آزمایی موضوع و حضور تیم کارشناسی ایرانی فراهم کند. چنین اقدامی می‌توانست از طولانی شدن ابهامات جلوگیری کرده و مانع از آن شود که پرونده پس از گذشت بیش از شش ماه به سطح پیگیری از طریق نهاد‌های بین‌المللی برسد.

در نهایت، ایران بار‌ها نشان داده است که حفظ حقوق نظامیان و شهروندان ایرانی را خط قرمز خود می‌داند و تا زمانی که نتیجه مشخص حاصل نشود ماجرا پیگیری را ادامه خواهد داد.

در این پرونده جمهوری اسلامی ایران با حفظ لحن دوستانه خود تلاش کرده است موضوع را از مسیر دیپلماسی و با استفاده از ظرفیت نهاد‌های بین‌المللی و میانجی‌گرانه دنبال و حل‌وفصل کند، اما در نهایت هیچ تعللی را از سمت قطر نمی‌پذیرد. بر همین اساس، قطر نیز بهتر است هرچه سریع‌تر نسبت به تعیین تکلیف این پرونده اقدام کند و پیش از آنکه ابهامات موجود به تنش بیشتری منجر شود، زمینه ورود و فعالیت تیم‌های کارشناسی و تحقیقاتی ایران را برای بررسی موضوع فراهم کند.