نقد شریعتمداری، پاسخ قالیباف و بازی زیدآبادی

به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری دانشجو، انتشار یادداشت حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان، خطاب به محمدباقر قالیباف و پاسخ رئیس مجلس به آن، بار دیگر نشان داد که نقد درون‌جریانی و گفت‌وگوی دلسوزانه میان نیروهای انقلاب همچنان بخشی از فضای سیاسی کشور است.

شریعتمداری در یادداشت خود با عنوان «قالیبافی که ما می‌شناسیم»، پیش از هر چیز بر رابطه قدیمی و شناخت چندین‌ساله خود از قالیباف تأکید کرد و نوشت که هدف از طرح این نکات، نه تقابل، بلکه بیان یک دغدغه و نگرانی نسبت به سوءبرداشت‌هایی است که ممکن است درباره برخی مواضع سیاسی رئیس مجلس ایجاد شود.

مدیرمسئول کیهان با اشاره به سوابق قالیباف از دوران دفاع مقدس تا مسئولیت‌های مختلف اجرایی و سیاسی، او را شخصیتی دانست که در مقاطع مختلف نشان داده در برابر فشارها و حملات سیاسی عقب‌نشینی نمی‌کند.

محور اصلی هشدار شریعتمداری، تلاش برخی جریان‌های سیاسی برای مصادره یا تغییر معنای برخی مواضع قالیباف عنوان شده بود. او معتقد بود جریان‌هایی که همواره به دنبال فاصله گرفتن نیروهای انقلاب از بدنه اجتماعی خود هستند، ممکن است از برخی اظهارات و اقدامات سیاسی برداشت‌هایی مطابق منافع خود ارائه دهند.

مذاکره ابزار اقتدار است، نه نشانه عقب‌نشینی

محمدباقر قالیباف نیز در پاسخ به این تذکر، با ادبیاتی برادرانه از شریعتمداری تشکر کرد و ضمن تأکید بر سابقه انقلابی او، تصریح کرد که این تذکر را ناشی از دغدغه‌مندی و خیرخواهی می‌داند.

رئیس مجلس در پاسخ خود تأکید کرد که مذاکره در نگاه او نه ارزش ذاتی دارد و نه تابو است، بلکه ابزاری برای تأمین منافع ملی و حفظ حقوق ملت است؛ مشروط بر اینکه از موضع قدرت، عزت و حفظ اصول انقلاب دنبال شود.

قالیباف همچنین بر مرزبندی خود با غرب‌گرایی و وابستگی تأکید کرد، اما در عین حال هشدار داد که نباید هر اقدام عقلانی، گفت‌وگوی سیاسی یا تلاش برای حل مسائل کشور، به اشتباه نشانه عقب‌نشینی یا سازش تلقی شود.

ورود زیدآبادی و تغییر مسیر بحث

در ادامه این ماجرا، احمد زیدآبادی با انتشار مطلبی درباره عبارت «توده‌های عظیم و فداکار مردم» که در یادداشت شریعتمداری آمده بود، بخش عمده تمرکز خود را بر موضوع پایگاه اجتماعی جریان‌های سیاسی گذاشت.

زیدآبادی با طرح این پرسش که «کدام پایگاه عظیم؟» درباره میزان واقعی حمایت اجتماعی از جریان مورد اشاره شریعتمداری تردید ایجاد کرد و مدعی شد تصویر ارائه‌شده از سوی مدیرمسئول کیهان با واقعیت اجتماعی کشور فاصله دارد.

اما منتقدان این تحلیل معتقدند این برداشت، موضوع اصلی را تغییر داده است. به گفته آنان، شریعتمداری در یادداشت خود قصد ارائه یک بحث آماری یا جامعه‌شناختی درباره میزان محبوبیت جریان‌های سیاسی نداشته، بلکه نسبت به تلاش برخی جریان‌ها برای مصادره سیاسی مواضع قالیباف هشدار داده بود.

از نگاه این منتقدان، تبدیل یک تذکر مشخص درباره یک شخصیت سیاسی به بحثی درباره وزن اجتماعی جریان‌ها، باعث شد اصل موضوع یعنی رابطه میان قالیباف، بدنه نیروهای انقلاب و نحوه مواجهه با عملیات سیاسی رقبا به حاشیه برود.

پاسخ به مسئله‌ای که مطرح نشده بود؛ بازی با مغالطه ها

برخی ناظران سیاسی معتقدند یکی از ایرادات اساسی در تحلیل زیدآبادی، پاسخ دادن به موضوعی است که در متن شریعتمداری محل بحث نبوده است.

به باور آنان، بحث اصلی این نبود که کدام جریان سیاسی پایگاه اجتماعی بیشتری دارد، بلکه این بود که آیا برخی جریان‌ها تلاش می‌کنند از مواضع یک چهره سیاسی برای بازتعریف جایگاه او استفاده کنند یا خیر.

منتقدان می‌گویند زیدآبادی با تمرکز بر مفهوم «پایگاه اجتماعی»، بحث را از یک هشدار سیاسی مشخص به مناقشه‌ای کلی درباره مشروعیت اجتماعی جریان‌ها منتقل کرده است؛ اقدامی که به اعتقاد آنان باعث دور شدن افکار عمومی از اصل ماجرا شده است.

یک اختلاف‌نظر؛ نه شکاف میان نیروهای انقلاب

مرور متن شریعتمداری و پاسخ قالیباف نشان می‌دهد که هر دو طرف بر یک نکته مشترک تأکید دارند: حفظ مسیر انقلاب، مقابله با دشمن و جلوگیری از سوءاستفاده جریان‌هایی که به دنبال ایجاد شکاف میان نیروهای سیاسی همسو هستند.

شریعتمداری از زاویه نگرانی نسبت به تغییر تصویر اجتماعی قالیباف هشدار داده و قالیباف نیز ضمن پذیرش اصل دلسوزی این تذکر، بر ضرورت عقلانیت، واقع‌بینی و استفاده از همه ظرفیت‌ها برای پیشبرد منافع کشور تأکید کرده است.

با این حال، ورود برخی تحلیل‌ها به این موضوع و تلاش برای تبدیل یک گفت‌وگوی درون‌جریانی به یک نزاع سیاسی گسترده‌تر، خود به موضوع تازه‌ای در فضای رسانه‌ای کشور تبدیل شده است که این نکته را به همگان یادآور می شود که دشمن در صدد برهم زدن آرامش سیاسی و اجتماعی موجود در کشور است.