انتقال پول به روش پایا، شگرد جدید کلاهبرداران

به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجو، گسترش خرید و فروش در اپلیکیشن‌های اینترنتی اگرچه بسیاری از معاملات روزمره را ساده‌تر کرده است، اما در کنار این مزایا، زمینه را برای شیوه‌های تازه کلاهبرداری نیز فراهم کرده است؛ از رسید‌های جعلی بانکی که با کمک ابزار‌های هوش مصنوعی ساخته می‌شوند تا دریافت بیعانه و ناپدید شدن فروشنده. در یکی از شگرد‌های جدید، کلاهبردار پس از دریافت کالا، تصویر یک رسید جعلی را به فروشنده نشان می‌دهد و با ادعای اینکه وجه از طریق پایا واریز شده و چند ساعت بعد به حساب می‌نشیند، کالا را تحویل می‌گیرد؛ در حالی که اساساً هیچ پولی انتقال پیدا نکرده است.

رسیدی که واقعی به نظر می‌رسد، اما پولی در کار نیست

خرید و فروش کالا در فضای مجازی دیگر محدود به فروشگاه‌های اینترنتی شناخته‌شده نیست و بسیاری از مردم برای خرید یا فروش کالا‌های دست دوم، لوازم منزل، تلفن همراه، خودرو، تجهیزات الکترونیکی و حتی خدمات مختلف، از اپلیکیشن‌ها و پلتفرم‌های آگهی استفاده می‌کنند.

در این میان، یکی از مهم‌ترین نکاتی که فروشندگان باید به آن توجه داشته باشند، اعتماد نکردن به تصویر رسید بانکی است، کلاهبرداران با استفاده از نرم‌افزار‌های ویرایش تصویر و در موارد جدیدتر با بهره‌گیری از ابزار‌های هوش مصنوعی، رسید‌هایی تولید می‌کنند که در نگاه اول کاملاً معتبر به نظر می‌رسند.

در این شیوه، فرد کلاهبردار معمولاً پس از توافق با فروشنده، کالا را دریافت می‌کند و در همان لحظه تصویر یک رسید بانکی جعلی را برای فروشنده ارسال یا روی تلفن همراه خود به او نشان می‌دهد، گاهی نیز ادعا می‌کند مبلغ از طریق سامانه پایا منتقل شده و به دلیل زمان‌بر بودن فرآیند انتقال، وجه چند ساعت دیگر در حساب فروشنده قابل مشاهده خواهد بود.مشکل اصلی زمانی ایجاد می‌شود که فروشنده با دیدن رسید، تصور می‌کند معامله انجام شده و کالا را تحویل می‌دهد؛ در حالی که ممکن است هیچ تراکنشی انجام نشده باشد، اصل مهم در چنین معاملاتی ساده است، رسید، دلیل پرداخت نیست؛ موجودی حساب، ملاک دریافت وجه است.

اگر مبلغ معامله به حساب فروشنده واریز نشده است، صرفاً به دلیل مشاهده یک تصویر، پیامک یا رسید نباید کالا تحویل داده شود. حتی اگر رسید کاملاً حرفه‌ای و مشابه نمونه‌های بانکی طراحی شده باشد، فروشنده باید شخصاً حساب خود را بررسی کند و از نشستن قطعی وجه اطمینان داشته باشد.

پایا؛ بهانه‌ای برای فریب فروشنده

یکی از شگرد‌هایی که می‌تواند فروشنده را برای تحویل کالا فریب دهد، استفاده از نام پایا است، کلاهبردار ممکن است پس از دریافت کالا مدعی شود وجه را از طریق پایا انتقال داده و مبلغ به دلیل چرخه‌های تسویه، با تأخیر وارد حساب می‌شود.در چنین شرایطی، فروشنده نباید تحت تأثیر عجله خریدار قرار بگیرد، اگر معامله به‌صورت حضوری انجام می‌شود، تحویل کالا باید بعد از اطمینان از دریافت وجه صورت گیرد. اگر نیز قرار است پرداخت از طریق روش‌های بانکی انجام شود، فروشنده باید شخصاً وضعیت حساب خود را بررسی کند.

کلاهبردار ممکن است برای واقعی‌تر نشان دادن ماجرا حتی از چند تصویر، پیامک جعلی یا اطلاعات ساختگی استفاده کند و با ایجاد فشار روانی، فروشنده را قانع کند که وجه در مسیر انتقال قرار دارد. این در حالی است که فروشنده هیچ تعهدی برای تحویل کالا پیش از دریافت قطعی وجه ندارد، بنابراین توصیه می‌شود افراد در معاملات اینترنتی، به‌خصوص معاملات مربوط به کالا‌های گران‌قیمت، صرفاً بر اساس رسید یا ادعای طرف مقابل تصمیم نگیرند.

در واقع، یکی از اشتباهات رایج این است که فرد به جای بررسی حساب بانکی، به پیامک یا تصویر رسید اعتماد می‌کند، حتی اگر پیامکی با ظاهر بانکی دریافت شود، باز هم باید وضعیت حساب بررسی شود، چرا که جعل پیامک و رسید نیز امکان‌پذیر است.از سوی دیگر، بهتر است فروشندگان در معاملات حساس، از روش‌هایی استفاده کنند که امکان احراز پرداخت و هویت طرف مقابل بیشتر باشد و در صورت وجود هرگونه ابهام، معامله را متوقف کنند.

کلاهبردار می‌تواند در هر طرف معامله باشد

کلاهبرداری در پلتفرم‌های خرید و فروش اینترنتی تنها به رسید جعلی محدود نمی‌شود. در برخی پرونده‌ها، فروشنده نیز می‌تواند طرف متخلف معامله باشد، یکی از روش‌های شناخته‌شده، دریافت بیعانه است. فرد کالایی را با قیمت مناسب آگهی می‌کند، برای جلب اعتماد خریدار با او وارد گفت‌و‌گو می‌شود و سپس به بهانه رزرو کالا، هزینه ارسال یا نگه داشتن کالا برای مشتری، مبلغی را به عنوان بیعانه دریافت می‌کند، پس از واریز پول، ممکن است ارتباط فروشنده با خریدار قطع شود و دیگر خبری از کالا یا فرد آگهی‌کننده نباشد.

در برخی موارد نیز کلاهبردار با استفاده از تصاویر و اطلاعات غیرواقعی، کالایی را آگهی می‌کند که اساساً وجود خارجی ندارد یا مالک آن نیست؛ بنابراین برخلاف تصور عمومی، در یک معامله اینترنتی نمی‌توان از پیش فرض کرد که خریدار یا فروشنده حتماً قربانی است؛ کلاهبردار می‌تواند در هر دو طرف معامله قرار داشته باشد.

همین مسئله اهمیت نظارت بر پلتفرم‌های خرید و فروش اینترنتی را بیشتر می‌کند، هرچه حجم معاملات در این فضا افزایش پیدا کند، ضرورت احراز هویت کاربران، امکان گزارش سریع آگهی‌های مشکوک، ایجاد سازوکار‌های قابل پیگیری و افزایش امنیت معاملات نیز بیشتر می‌شود، با این حال، حتی در صورت وجود سازوکار‌های نظارتی، کاربران نباید تمام مسئولیت را متوجه پلتفرم بدانند و بخش مهمی از پیشگیری از کلاهبرداری به رفتار خود خریدار و فروشنده بازمی‌گردد.

کارشناسان همواره بر چند اصل تأکید دارند: تا زمانی که وجه قطعی به حساب فروشنده ننشسته، کالا تحویل داده نشود؛ خریدار نیز پیش از احراز هویت و اطمینان از وجود کالا، مبلغی را به حساب افراد ناشناس واریز نکند، همچنین قیمت‌های غیرعادی باید یک زنگ خطر جدی باشند، کالایی که به شکل قابل توجهی ارزان‌تر از قیمت واقعی بازار عرضه شده، ممکن است برای جلب توجه و گرفتن بیعانه استفاده شود.

در نهایت، فضای خرید و فروش اینترنتی مانند هر محیط دیگری می‌تواند مورد سوءاستفاده مجرمان قرار گیرد، استفاده از فناوری‌های جدید مانند هوش مصنوعی نیز باعث شده برخی روش‌های جعل، ظاهری باورپذیرتر پیدا کنند به همین دلیل، دیگر نمی‌توان تنها با نگاه کردن به یک رسید یا تصویر، واقعی بودن یک پرداخت را تشخیص داد.

قاعده طلایی برای فروشندگان این است: کالا زمانی تحویل داده شود که پول واقعاً در حساب قابل مشاهده باشد، نه زمانی که خریدار رسید پرداخت را نشان می‌دهد. از سوی دیگر، خریداران نیز باید از پرداخت بیعانه به افراد ناشناس و اعتماد به آگهی‌های بدون امکان احراز هویت خودداری کنند، یک لحظه عجله یا اعتماد بی‌جا می‌تواند باعث از دست رفتن کالایی شود که شاید تمام سرمایه یک فرد بوده است؛ بنابراین در معاملات اینترنتی، «اعتماد» باید همیشه بعد از «احراز» قرار بگیرد.