کد خبر:۱۴۴۷۹۴۴
پشت بامهای خالی؛ فرصت سوزی بزرگ انرژی خورشیدی در ایران
نصب پنلهای خورشیدی در پشتبامهای واحدهای مختلف میتواند منجر به کاهش ناترازی برق در کشور شود.
به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو، نیروگاههای خورشیدی پشتبامی بهعنوان یکی از مصادیق کارآمد تولید پراکنده، بدون نیاز به تملک زمین، تغییر کاربری یا هزینههای گزاف زیرساختی، میتوانند نقش بسزایی در تأمین برق پایدار ایفا کنند. ایران با برخورداری از متوسط تابش خورشیدی بیش از ۵.۵ کیلوواتساعت بر مترمربع در روز و بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در سال، جزو کشورهای مستعد جهان برای بهرهگیری از این فناوری محسوب میشود. با این حال و با وجود بهرهمندی هزاران خانواده و واحد صنعتی از این ظرفیت، پشتبام میلیونها واحد مسکونی، اداری و تجاری در سطح کشور همچنان بدون استفاده رها شده است.
تأمین برق در نقطه مصرف؛ مزیتی که با پشتبامهای خالی گره خورده است
سامانههای خورشیدی پشتبامی، برق تولیدی خود را مستقیماً به شبکه توزیع محلی تزریق میکنند. این ویژگی باعث حذف تلفات انتقال در مسافتهای طولانی و کاهش فشار بر شبکه سراسری، بهویژه در ساعات اوج مصرف تابستان میشود. این نیروگاهها بدون نیاز به زمین جداگانه، با استفاده از فضای موجود روی سقف ساختمانها، میتوانند برق پاک و پایدار تولید کنند و هزینههای زیرساختی را کاهش دهد. با این حال، با وجود ظرفیت بالای این سامانهها برای تأمین برق در محل مصرف، پشتبام میلیونها ساختمان همچنان خالی مانده است؛ گویی این مزیت آشکار، هنوز به یک مطالبه عمومی تبدیل نشده است.
۷۸ درصد برق گازی؛ شبکهای در سایه یک سوخت
با وجود این مزیتها، سهم نیروگاههای خورشیدی در سبد برق کشور، در مقایسه با نیروگاههای حرارتی که با سوزاندن سوختهای فسیلی برق تولید میکنند، بسیار ناچیز است. بیش از سهچهارم برق کشور، توسط نیروگاههای حرارتی گازی، بخاری و سیکلترکیبی تأمین میشود که وابستگی شدیدی به سوخت گاز دارند. بر اساس آمار صنعت برق تا تیرماه ۱۴۰۵، نیروگاههای حرارتی با سهمی بالغ بر ۷۸ درصد از کل ظرفیت نصبشده، بزرگترین منبع تولید برق کشور هستند.
ناترازی گاز در فصول سرد سال، یکی از چالشهای جدی صنعت برق است. در زمستان، مصرف گاز در بخش خانگی به اوج میرسد و نیروگاهها با کمبود سوخت مواجه میشوند. این مسئله، سالهاست که به یک بحران تکراری تبدیل شده و هر سال، صنعت برق را با محدودیت تولید مواجه میکند. فراتر از ناترازی گاز، وابستگی شدید شبکه برق به نیروگاههای گازی و خطوط انتقال، یک آسیبپذیری امنیتی جدی ایجاد کرده است.
در شرایطی که تهدیدات نظامی و امنیتی، زیرساختهای حیاتی کشور را هدف قرار میدهند، یک حمله محدود به یک نیروگاه گازی بزرگ یا یک مرکز استخراج گاز مانند پارس جنوبی، میتواند زنجیره تولید برق را با اختلال گستردهای مواجه کند. از دسترفتن گاز، یعنی از دسترفتن برق میلیونها نفر؛ چراکه بیش از سهچهارم برق کشور، به این منبع متمرکز وابسته است. در چنین سناریویی، نیروگاههای خورشیدی پشتبامی، نه یک گزینه، که یک ضرورت انکارناپذیرند. این نیروگاهها، برخلاف نیروگاههای متمرکز، به شبکه سراسری وابسته نیستند و سوخت آنها، آفتابی است که هیچکس نمیتواند آن را قطع کند. هر پنل خورشیدی نصبشده روی پشتبام یک خانه، یعنی یک منبع برق مستقل که در برابر تهدیدات امنیتی، مقاومتر از هر نیروگاه گازی عظیمی است.
توسعه خورشیدی؛ گاز و برق آزادشده در خدمت صنعت
توسعه نیروگاههای خورشیدی، یک سرمایهگذاری سهجانبهسود است که هم مردم، هم صنعت و هم دولت را منتفع میکند. وقتی برق خورشیدی جایگزین برق حرارتی میشود، در واقع گاز طبیعی که قرار بود در نیروگاه سوزانده شود، آزاد میشود. این گاز صرفهجوییشده، میتواند به جای سوختن در نیروگاه، به خطوط تولید صنایع سرازیر شود. امروز بسیاری از صنایع کشور، به دلیل کمبود گاز در فصول سرد، با محدودیت تولید و حتی تعطیلی اجباری مواجه هستند.
صنایع فولاد، پتروشیمی، سیمان و سایر واحدهای تولیدی، برای ادامه حیات خود به گاز پایدار نیاز دارند. با گسترش نیروگاههای خورشیدی، این گاز آزادشده، میتواند چرخ صنعت را به حرکت درآورد، اشتغال را حفظ کند و ارزش افزوده ایجاد کند.
از سوی دیگر، برق تولیدی این نیروگاههای خورشیدی نیز میتواند مستقیماً در اختیار صنایع قرار گیرد. صنایع بزرگ، همواره از مصرفکنندگان عمده برق هستند و تأمین برق پایدار برای آنها، یکی از دغدغههای اصلی صنعت برق است. با توسعه نیروگاههای خورشیدی، بخشی از این نیاز صنعتی، از طریق انرژی پاک و تجدیدپذیر تأمین میشود و وابستگی صنایع به شبکه سراسری و نیروگاههای گازی کاهش مییابد. این یعنی صنایع، هم از گاز صرفهجوییشده برای فرایندهای تولیدی خود بهرهمند میشوند و هم از برق پایدار خورشیدی برای تأمین انرژی مورد نیاز خود استفاده میکنند.
نتیجه این معادله اقتصادی، روشن است: مردم از برق پایدار و ارزانتر بهرهمند میشوند، صنعت از گاز و برق لازم برای تولید بینصیب نمیماند و دولت نیز از صرفهجویی سوخت و درآمد ارزی سود میبرد. این یعنی هر پنل خورشیدی که نصب میشود، نه فقط یک منبع انرژی، که یک سرمایهگذاری هوشمندانه برای آینده اقتصادی کشور است.
چالش تأمین مالی؛ نقش دولت در عبور از مانع اقتصادی
هزینه اولیه سرمایهگذاری، یکی از مهمترین موانع فراگیری نیروگاههای خورشیدی پشتبامی محسوب میشود. اگرچه تسهیلات کمبهره بانکی برای احداث این نیروگاهها پیشبینی شده، اما همچنان توان مالی بسیاری از خانوارها برای تأمین آورده اولیه کافی نیست. توسعه ابزارهای تأمین مالی، افزایش سقف تسهیلات و کاهش نرخ بهره، میتواند این مانع را برطرف کرده و مسیر را برای مشارکت گستردهتر مردم هموار کند.
این حمایتها، علاوه بر کاهش فشار بر شبکه، درآمدی پایدار برای خانوادهها از طریق فروش برق مازاد ایجاد خواهد کرد. پرسش اینجاست: آیا دولت آماده است تا این مانع اقتصادی را با ارادهای جدی بردارد؟
موانع اداری و فرهنگی؛ سدهای نامرئی بر سر راه پشتبامهای خالی
فراتر از مسائل مالی، موانع اداری و فرهنگی نیز سهم قابلتوجهی در خالی ماندن پشتبامها دارند. فرایندهای پیچیده و زمانبر اخذ مجوز برای نصب و راهاندازی پنلهای خورشیدی، بسیاری از متقاضیان را دلسرد کرده است. از سوی دیگر، نبود آگاهی عمومی نسبت به مزایای اقتصادی و فنی این نیروگاهها، باعث شده بسیاری از خانوادهها حتی از وجود چنین امکانی بیخبر باشند. اگر این موانع اداری و فرهنگی برداشته نشود، حتی بهترین مشوقهای مالی نیز نمیتواند به تنهایی مسیر توسعه را هموار کند.
از پشتبامهای خالی تا آیندهای پایدار
پشتبامهای خالی ایران، گنجینهای عظیم از انرژی پاک هستند که همچنان نادیده گرفته شدهاند. رفع موانع اداری، تأمین مالی مناسب، فرهنگسازی و ایجاد الزامات قانونی، میتواند این پتانسیل را به یکی از محورهای اصلی تأمین برق پایدار کشور تبدیل کند. در شرایطی که ناترازی گاز و آسیبپذیری شبکه برق به یک دغدغه دائمی تبدیل شده، سرمایهگذاری روی نیروگاههای خورشیدی پشتبامی، نه یک انتخاب که یک ضرورت راهبردی برای آینده انرژی ایران است.
منبع: تسنیم
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
