مدیرعامل آب منطقهای البرز: بارشها ۱۶ درصد کمتر از میانگین بلندمدت است/ تداوم مدیریت مصرف آب ضروری است
داود نجفیان مدیرعامل شرکت آب منطقهای استان البرز، در گفتوگو با خبرنگار گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، با اشاره به وضعیت بارشهای استان اظهار کرد: امسال میزان بارشها نسبت به سال گذشته حدود ۳۸ درصد افزایش داشته است، اما سال گذشته از نظر بارندگی یک سال نادر و کمسابقه بود و اساساً مقایسه با آن نمیتواند معیار مناسبی برای ارزیابی وضعیت منابع آبی باشد.
وی افزود: اگر وضعیت بارشها را بر اساس میانگین بلندمدت بررسی کنیم، میزان بارندگی استان همچنان حدود ۱۶ درصد کمتر از میانگین بلندمدت است؛ بنابراین هنوز در شرایط خشکسالی قرار داریم و نمیتوان وضعیت موجود را مطلوب و عادی ارزیابی کرد.
نجفیان با اشاره به آخرین وضعیت سد کرج گفت: در حال حاضر حجم آب موجود در سد کرج حدود ۱۵۷ میلیون مترمکعب است، در حالی که در مدت مشابه سال گذشته این میزان حدود ۴۶ میلیون مترمکعب بود؛ بنابراین در ظاهر شاهد رشد قابل توجه حجم آب سد هستیم، اما باید توجه داشت که این افزایش ناشی از سه یا چهار برابر شدن ورودی آب به سد نیست.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای البرز ادامه داد: بخش قابل توجهی از افزایش حجم ذخیره سد کرج به دلیل کاهش رهاسازی آب اتفاق افتاده است، سال گذشته به دلیل شرایط بسیار خاص، حجم سد کرج به محدودهای رسید که در طول دوره بهرهبرداری کمسابقه بود و حتی به حجم مرده سد نزدیک شد؛ به همین دلیل امسال برای اینکه بتوانیم پایداری تأمین آب شرب البرز و تهران را حفظ کنیم، رهاسازی آب از سد کرج را تا حد امکان کاهش دادیم.
وی با بیان اینکه ارزیابی واقعی وضعیت سدها باید بر اساس میزان ورودی آب انجام شود، گفت: از ابتدای سال آبی گذشته تاکنون حدود ۲۵۷ میلیون مترمکعب آب وارد سد کرج شده است، در حالی که در سال آبی قبل از آن میزان ورودی حدود ۲۰۳ میلیون مترمکعب بود؛ یعنی افزایش ورودی حدود ۵۴ میلیون مترمکعب بوده و به هیچ عنوان نمیتوان گفت ورودی سد سه یا چهار برابر شده است.
نجفیان تصریح کرد: اگر امسال همانند سال گذشته میزان رهاسازی آب برای مصارف شرب البرز، تهران و بخش کشاورزی انجام میشد، بدون تردید حجم ذخیره سد کرج به جای حدود ۱۵۷ میلیون مترمکعب، به محدوده بسیار پایینتری میرسید؛ بنابراین نباید صرفاً با مشاهده حجم فعلی سد تصور کنیم که وضعیت منابع آبی کاملاً مطلوب شده است.
وی با اشاره به وضعیت سد طالقان نیز گفت: شرایط امسال موجب شد برداشت از سد طالقان افزایش پیدا کند. میزان ورودی به این سد نسبت به سال گذشته تقریباً دو برابر شده است، سال گذشته کمترین میزان ورودی در طول دوره بهرهبرداری سد طالقان ثبت شد، اما امسال وضعیت بهتر شده است؛ با این حال همچنان با شرایط نرمال فاصله داریم.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای البرز ادامه داد: بر اساس برآوردها، تاکنون باید حدود ۴۲۰ میلیون مترمکعب آب وارد سد طالقان میشد، در حالی که میزان ورودی حدود ۳۳۳ میلیون مترمکعب بوده است؛ بنابراین همچنان با میانگین مورد انتظار فاصله داریم.
نجفیان تأکید کرد: آبی که امسال وارد سد طالقان شده، به دلیل مدیریت برداشتها و کاهش رهاسازی از سدهای دیگر، تا حدودی در مخزن باقی مانده است، در مجموع اگر ذخایر سدهای کرج و طالقان را در کنار یکدیگر بررسی کنیم، تفاوت چشمگیری با شرایط مورد انتظار نداریم و همچنان باید بهطور جدی به سمت مدیریت مصرف حرکت کنیم.
وی با اشاره به سهم سدهای کرج و طالقان در تأمین آب گفت: در مجموع حدود ۱۱۰ میلیون مترمکعب از آب مورد نیاز از این دو سد تأمین میشود که حدود ۶۰ میلیون مترمکعب از سد کرج و حدود ۵۰ میلیون مترمکعب از سد طالقان است، با توجه به اینکه زیرساختهای برداشت کامل از سد طالقان هنوز اجرا نشده، بخشی از سهم آب کرج از سد طالقان برداشت میشود.
نجفیان خاطرنشان کرد: امسال نیز به دلیل اینکه پیشبینیهای صورتگرفته در طراحی منابع آبی به طور کامل محقق نشده است، مدیریت مصرف را هم در استان البرز و هم در تهران دنبال میکنیم؛ بهویژه در بخش کشاورزی که محدودیتهایی اعمال شده تا آب بیشتری در پشت سدها باقی بماند.
وی گفت: برداشت آب برای حدود ۱۳ هزار هکتار از باغات شهریار، کلاک و سرحدآباد محدود شده و در بخش کشاورزی دشت قزوین نیز محدودیتهایی اعمال شده است. اگر این میزان آب برای مصارف کشاورزی رهاسازی میشد، طبیعتاً حجم ذخایر سدها کاهش بیشتری پیدا میکرد.
فرونشست دشتهای البرز؛ نتیجه برداشت بیرویه آب
مدیرعامل شرکت آب منطقهای البرز در ادامه با اشاره به وضعیت فرونشست زمین در استان اظهار کرد: بیشترین فرونشستها در بخشهای غربی استان و محدوده دشت قزوین، دشت هشتگرد، نظرآباد و هشتگرد مشاهده میشود که یکی از دلایل اصلی آن، تمرکز فعالیتهای کشاورزی و برداشتهای بیش از ظرفیت منابع زیرزمینی است.
وی افزود: تعداد چاههای غیرمجاز نیز در برخی از این مناطق بیشتر است و در بعضی نقاط میزان فرونشست به بیش از ۲۵ تا ۲۸ سانتیمتر رسیده که رقم بسیار بالایی است. افزایش فرونشست در دشتهای بحرانی و ممنوعه نشان میدهد که باید برداشت از منابع آب زیرزمینی با جدیت بیشتری مدیریت شود.
نجفیان گفت: بر اساس بررسیها و مطالعات انجامشده و مصوبات شورای عالی آب، مقرر شده است چاههای مجاز در دشتهای ممنوعه اجازه کفشکنی و افزایش آبدهی نداشته باشند و از این پس افزایش سطح زیرکشت در این مناطق نیز محدود خواهد شد.
وی تأکید کرد: وقتی برداشت از چاههای مجاز بخش کشاورزی محدود میشود، طبیعتاً باید با برداشتهای غیرمجاز نیز به صورت جدی برخورد شود؛ زیرا ادامه این روند میتواند وضعیت آبخوانها و فرونشست زمین را تشدید کند.
پر کردن سالانه هزاران حلقه چاه غیرمجاز
مدیرعامل شرکت آب منطقهای البرز درباره برخورد با چاههای غیرمجاز نیز گفت: هر سال با همکاری و مساعدت دستگاه قضایی استان، عملیات شناسایی و پر کردن چاههای غیرمجاز انجام میشود و این اقدامات با دستور قضایی صورت میگیرد.
وی ادامه داد: سال گذشته حدود یک هزار و ۵۰۰ حلقه چاه غیرمجاز پر شد و امسال نیز برنامه ما پر کردن حدود یک هزار و ۷۰۰ حلقه چاه غیرمجاز است.
نجفیان در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت چاههای غیرمجاز در باغویلاها اظهار کرد: اولویت ما در عملیات پر کردن چاهها، چاههای باغویلاها و چاههای موردی است. در صورت وجود دستور قضایی، حتی اگر مالک حضور نداشته باشد، عملیات پر کردن چاه انجام میشود و مانعی برای اجرای احکام وجود ندارد.
وی همچنین درباره احداث استخر در باغویلاها گفت: در این زمینه نیز تصمیمات خوبی اتخاذ شده است. با دستور استاندار البرز مقرر شده است در شورای برنامهریزی نسبت به جلوگیری از پیشبینی و احداث استخرهای غیرضروری در طرحها اقدام شود.
نجفیان افزود: احداث استخر صرفاً در مواردی که برای بخش کشاورزی و آبیاری مورد نیاز باشد قابل توجیه است و در غیر این صورت باید از احداث استخر در باغویلاها جلوگیری شود، چراکه این استخرها علاوه بر افزایش مصرف آب، موجب افزایش تلفات آب نیز میشوند.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای البرز خاطرنشان کرد: این موضوع در طراحی ساختمانها نیز مورد توجه قرار گرفته و تلاش شده است از پیشبینی استخرهای غیرضروری جلوگیری شود.
همکاری آب منطقهای و برق برای برخورد با چاههای غیرمجاز
وی با اشاره به همکاری شرکت آب منطقهای و مجموعه برق استان در برخورد با چاههای غیرمجاز گفت: از سال گذشته اقدام مؤثری در این زمینه آغاز شده و به صورت مشترک با همکاران بخش برق، چاههای غیرمجاز شناسایی میشوند.
نجفیان ادامه داد: در این طرح، برق چاههای غیرمجاز توسط مجموعه برق قطع و سپس شرکت آب منطقهای نسبت به پر کردن چاه اقدام میکند. این همکاری مشترک میتواند نقش مهمی در افزایش بازدارندگی و جلوگیری از ادامه برداشتهای غیرمجاز از منابع آب زیرزمینی داشته باشد.
وی در پایان تأکید کرد: مدیریت منابع آب بدون مشارکت مردم و همکاری دستگاههای مسئول امکانپذیر نیست و انتظار داریم مردم و دستگاههای اجرایی در مسیر صیانت از منابع آبی استان همکاری لازم را داشته باشند.