اسقاط خودرو‌های فرسوده کشور ۲۴ سال طول می‌کشد/ ۹۰ درصد موتورسیکلت‌ها الاینده هستند

محمد صابر باغخانی‌پور، کارشناس حوزه هوای پاک در گفت‌و‌گو با خبرنگار اجتماعی خبرگزاری دانشجو گفت: به طور کلی آلاینده‌های منتشرشده در هوای تهران، شش آلاینده هستند که اندازه‌گیری می‌شوند. از بین این آلاینده‌ها، چهار مورد گاز و دو مورد ذره هستند که شامل ذرات PM۲.۵ و PM۱۰ می‌شوند. بیشترین مشکل ما در آلودگی هوا در حوزه ذرات است.

او با اشاره به منابع انتشار آلاینده‌ها بیان کرد: منابعی که آلاینده‌ها را وارد هوا می‌کنند، دو دسته هستند؛ منابع ثابت و منابع متحرک. منابع متحرک مانند خودرو‌ها هستند و منابع ثابت شامل کارخانه‌ها و صنایع می‌شوند. اصل معضل آلاینده‌های تهران، آلاینده‌هایی با منشأ متحرک است. در منابع متحرک، سهم فرسودگی از کل آلاینده‌های شهر تهران ۵۰ درصد است. موتورسیکلت‌ها ۲۱ درصد از آلودگی تهران را ایجاد می‌کنند که بالای ۹۰ درصد موتورسیکلت‌ها نیز فرسوده هستند.

سهم ۵۰ درصدی وسایل نقلیه از الودگی هوا

او افزود: ناوگان خودرو‌های دیزل ما نیز به طور کلی بالای ۹۰ درصد فرسودگی دارند. در خودرو‌های بنزینی اعم از خودرو‌های شخصی، تاکسی‌ها و سایر خودرو‌ها نیز شاهد فرسودگی حدودا ۲۱ درصد هستیم. اگر این میزان فرسودگی را با هم جمع کنیم، سهم فرسودگی به ۵۰ درصد می‌رسد؛ بنابراین اولویت اول سیاستگذار برای حل مشکل هوای تهران، باید حل معضل فرسودگی باشد.

این کارشناس حوزه هوای پاک درباره راهکار‌های حل مشکل فرسودگی گفت: فرسودگی دو راهکار اساسی دارد؛ برقی‌سازی و نوسازی. برقی‌سازی را برخی مسئولان دنبال می‌کنند؛ از جمله شهرداری تهران که شاهد هستیم اتوبوس‌های برقی، تاکسی‌های برقی و موتورسیکلت‌های برقی در سیستم حمل‌ونقل خریداری و وارد می‌شوند.

او ادامه داد: نوسازی یعنی وسایل نقلیه‌ای که به سن فرسودگی رسیده‌اند باید اسقاط شوند. این نکته بسیار مهم است. اسقاط خودرو بر عهده وزارت صمت است و باید تسهیلاتی در نظر گرفته شود تا مردم ترغیب شوند خودروی فرسوده خود را اسقاط کنند و خودروی جدید بخرند. در بحث آلودگی هوا، اسقاط خودرو یکی از اولویت‌دارترین اقدامات برای حل معضل است.

وی تصریح کرد: متأسفانه در اسقاط خودرو بسیار عقب هستیم. قانون برنامه هفتم پیشرفت می‌گوید سالانه ۵۰۰ هزار خودرو باید اسقاط شود. اگر این قانون به صورت کامل اجرا شود که تاکنون نشده است، ۲۴ سال طول می‌کشد تا تمام خودرو‌های فرسوده ما نوسازی شوند.

او گفت: در حال حاضر حدود سالانه ۷۰ تا ۸۰ هزار و نهایتاً ۱۰۰ هزار خودرو اسقاط می‌کنیم. رکورد ما برای سال ۱۴۰۳ است که حداکثر ۳۰۰ هزار خودرو اسقاط شده است. وزارت صمت به عنوان متولی نوسازی ناوگان، تاکنون به تعهدات قانونی خود عمل نکرده و دلایل و توجیهات خود را دارد.

لزوم پیوست اجتماعی در نوسازی خودروها

این کارشناس حوزه هوای پاک درباره واکنش‌های اجتماعی نسبت به سیاست‌های مربوط به خودرو‌های فرسوده اظهار کرد: همین الان که در جریان موضوع بنزین هستیم، وقتی اعلام شد به خودرو‌هایی که به سن فرسودگی رسیده‌اند کارت سوخت داده نمی‌شود، واکنش مردم چندان جذاب نبود. همه این اقدامات یک پیوست اجتماعی نیاز دارد. مردم با توجه به تورم و فضای اقتصادی کشور، ملاحظات زیادی دارند.

او ادامه داد: خودرو‌های ما فرسوده هستند و آلودگی هوای تهران، مشخصاً ناشی از فرسودگی است؛ اما باید وضعیت اقتصادی مردم را هم در این شرایط تورمی در نظر گرفت و توجه داشت که مردم به یک وسیله نقلیه برای جابه‌جایی و امرار معاش نیاز دارند. این نکته باید به صورت اساسی در سطوح بالای حکمرانی مورد تصمیم‌گیری قرار بگیرد. نوسازی، تسهیلات جدی در این حوزه می‌خواهد.

باغخانی‌پور در پایان گفت: اکنون حدود ۲۲ دستگاه در قانون هوای پاک متولی هستند. آیا تمام این دستگاه‌ها وظایف خود را انجام داده‌اند؟ طبیعتاً خیر. اگر انجام داده بودند، مشکل آلودگی هوا حل شده بود. شاید یکی از معضلات همین باشد که یک متولی پرقدرت و جامع برای این موضوع وجود ندارد. متولی اصلی شاید سازمان حفاظت محیط زیست کشور باشد، اما این سازمان قدرت لازم را ندارد که بر وزارت نفت، وزارت صمت و وزارت نیرو اعمال قدرت کند. یعنی جایگاه حاکمیتی لازم را ندارد.