شالبافان: خانوادهها علائم هشدار اختلالات روانی را جدی بگیرند/ ضرورت مداخله بهموقع + فیلم
شالبافان، مدیرکل سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد، در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجو درباره نحوه مواجهه خانوادهها با افرادی که افکار خودکشی دارند، اظهار کرد: اولین اقدام این است که خانواده و اطرافیان توجه ویژهای به فرد داشته باشند و اجازه دهند درباره مشکلات و افکار خود صحبت کند.
وی افزود: حتی میتوان بهصورت مستقیم از فرد سؤال کرد که آیا برنامهای برای پایان دادن به زندگی خود دارد یا خیر. اگر خطر جدی و قریبالوقوع تشخیص داده شود، باید فرد فوراً به خدمات تخصصی ارجاع داده شود و خانواده یا اطرافیان نیز او را برای دریافت این خدمات همراهی کنند.
مدیرکل سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد ادامه داد: در بسیاری از موارد لازم است فرد توسط روانپزشک و روانشناس ارزیابی شود و افراد میتوانند برای دریافت خدمات تخصصی و ارزیابی وضعیت سلامت روان به مراکز خدمات جامع سلامت نزدیک محل زندگی خود مراجعه کنند.
شالبافان با اشاره به اهمیت درمان اختلالات روانپزشکی در افراد در معرض خطر گفت: افکار خودکشی در بسیاری از موارد با اختلالات روانپزشکی جدی ارتباط دارد و بنابراین درمان فرد، چه درمانهای روانشناختی و غیر دارویی و چه درمان دارویی، باید جدی گرفته شود.
وی بر اهمیت شنیدن صحبتهای فرد تأکید کرد و گفت: نباید به فرد گفته شود «درباره این چیزها حرف نزن» یا «اگر درباره آن صحبت نکنی، به آن فکر نمیکنی». چنین برخوردهایی ممکن است باعث شود فرد درباره مشکل خود صحبت نکند و در نتیجه وضعیت او به مرور بدتر شود.
مدیرکل سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد همچنین درباره نقش عوامل اجتماعی در بروز افکار خودکشی بیان کرد: طلاق، تنهایی و کاهش حمایت اجتماعی از جمله عوامل مهم مرتبط با خودکشی هستند و حمایت اجتماعی یکی از مهمترین عوامل پیشگیرانه از خودکشی در جوامع مختلف است.
شالبافان با اشاره به ظرفیتهای فرهنگی جامعه ایران افزود: کشور ما از نظر فرهنگی همواره از حمایت اجتماعی مناسبی برای اعضای جامعه برخوردار بوده و فرهنگ مردم ایران، فرهنگ حمایتگرانه بوده است؛ بنابراین باید این فرهنگ روزبهروز تقویت شود تا بتوانیم پیشگیری مؤثرتر و بهتری داشته باشیم.
وی با تأکید بر اینکه هیچیک از عوامل بهتنهایی تعیینکننده نیستند، گفت: بحرانهای اجتماعی، اقتصادی و جنگی با ایجاد تنش در سطح جامعه و همچنین ایجاد فشار بر افراد و ساختارهای اجتماعی میتوانند احتمال بروز خودکشی را افزایش دهند، اما هر فرد و خانواده نیز میتواند تا حدی از آثار منفی این بحرانها بر خود جلوگیری کند.
مدیرکل سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد افزود: یکی از مهمترین اقدامات، شناخت افراد در معرض خطر، بهویژه افرادی است که به افسردگی مبتلا هستند و فراهم کردن زمینه برای مداخله و درمان تخصصی آنهاست.
شالبافان در ادامه درباره نقش فضای مجازی و شبکههای اجتماعی در موضوع خودکشی اظهار کرد: فضای مجازی میتواند هم نقش منفی و هم نقش پیشگیرانه داشته باشد. از یک سو ممکن است باعث یادگیری برخی رفتارها شود که این مسئله در نوجوانان و جوانان و همچنین افرادی که سابقه مشکلات روانپزشکی دارند، نگرانکنندهتر است.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، اگر رسانهها موضوعات مرتبط با سلامت روان، آسیبهای اجتماعی و خودکشی را مسئولانه بازنمایی کنند، از نظر کارشناسی بهره بگیرند و براساس راهنماهای تولید و منتشرشده از سوی وزارت بهداشت اطلاعرسانی کنند، میتوانند نقش پیشگیرانه داشته باشند.
مدیرکل سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد با اشاره به اهمیت ارتباطات اجتماعی واقعی گفت: در شرایطی که فضای مجازی جای فضای حقیقی را میگیرد، نگرانی درباره کاهش حمایت اجتماعی بیشتر میشود؛ چراکه حمایت اجتماعی در فضای حقیقی میتواند بسیار پررنگتر و مهمتر از فضای مجازی باشد.
شالبافان درباره مهمترین اولویتهای سیاستگذاری برای کاهش خودکشی در جامعه نیز گفت: اتحاد اجتماعی و افزایش همبستگی اجتماعی در این زمینه بسیار مهم است.