کد خبر:۱۴۵۷۷۱۶
گزارش|
ایران چگونه میتواند محاصره و تحریم را خنثی کند/ کریدورهایی که میتوانند آمریکا را آچمز کنند
در شرایطی که تحریمها و رویای محاصره دریایی ترامپ، مسیرهای سنتی تجارت ایران را با اختلال روبهرو کرده، تهران با فعالسازی شبکهای از کریدورهای زمینی، ریلی و ترکیبی و با تکیه بر ظرفیت همسایگان، میتواند جریان تجارت را حفظ کند. مقامات جمهوری اسلامی ایران و شرکای منطقهای تأکید میکنند که همسایگی میتواند خلأ ناشی از اختلال مسیرهای دریایی را تا حد زیادی جبران کند.
به گزارش گروه اقتصادی خبرگزاری دانشجو: ایران در ماههای اخیر چندلایهترین استراتژی ترانزیتی خود در سالهای گذشته را به کار گرفته است: از مرزهای غربی با ترکیه و عراق گرفته تا مسیرهای شرقی از پاکستان، کریدور ریلی چین و در نهایت دریای خزر بهعنوان یک شریان امن شمالی. در کنار این مسیرها، سازوکارهای مالی پایاپای نیز برای دور زدن تحریمها فعال شده است.
دروازه غربی تجارت ایران کجاست؟
مهمترین جایگزین مسیرهای دریایی، کریدور ترکیه است. پایانه مرزی گوربولاک–بازرگان به کانون اصلی تبدیل شده و روزانه حدود ۵۰۰ کامیون از ترکیه وارد ایران میشود. تجارت دوجانبه در نیمه اول ۲۰۲۶ حدود ۱۹ درصد رشد داشته است. عمر بولات، وزیر بازرگانی ترکیه، در این باره گفت: «در گذرگاههای مرزی آغری–گوربولاک، وان–کاپیکوی و حکاری–اسندره هیچ وضعیت اضطراری وجود ندارد و عبور محمولههای تجاری بهصورت کنترلشده ادامه دارد.» او با تأکید بر اینکه آنکارا به گذرگاههای جادهای اکتفا نخواهد کرد، از تقویت گذرگاه ریلی و ترددهای هوایی با ایران خبر داد و گوربولاک را «دروازه اروپا به آسیا» خواند.
اتصال به شرق همچنان برقرار است
پاکستان با صدور مجوز رسمی، ۶ مسیر ترانزیتی را برای انتقال کالاهای کشورهای ثالث به ایران باز کرده است. این مسیرها از بندرهای کراچی، بندر قاسم و گوادر آغاز شده و از گذرگاههای مرزی گبد و تفتان وارد ایران میشوند. هدف اعلامشده، جایگزینی بندرهای امارات، بهویژه جبلعلی، با بندرهای پاکستانی برای واردات است.
جام کمال خان، وزیر بازرگانی پاکستان، این ابتکار را «گامی مهم به سوی ارتقای تجارت منطقهای و تقویت نقش پاکستان بهعنوان یک کریدور تجاری کلیدی» توصیف کرد و گفت: «این حرکت اهمیت راهبردی پاکستان را تقویت و اتصال منطقهای را بهبود میبخشد.» مقامات پاکستانی همچنین از هدفگذاری برای رساندن حجم تجارت دوجانبه با ایران به ۱۰ میلیارد دلار خبر دادهاند.
عراق و شریان غربی–جنوبی
دولت عراق نیز دستور داده تا گمرکات این کشور در خدمت ترانزیت کالاهای ایرانی قرار گیرند. نخستوزیر عراق، علی الزیدی، دستور صریحی به تمام گمرکات صادر کرد تا جریان ترانزیت کالا میان دو کشور فعال شود. بر اساس این دستور، گمرکات عراق موظف شدند حملونقل ترانزیت و بارگیری در گذرگاههای مرزی و همچنین گمرک فرودگاه بینالمللی بغداد را فعال کنند.
الزیدی همچنین در دیدار با رئیسجمهور ایران تأکید کرد: «امنیت عراق و ایران به هم پیوسته است و بغداد اجازه نخواهد داد هیچ تهدیدی علیه ایران از خاک عراق صورت گیرد»
کریدور چین، از رویا تا واقعیت
کریدور ریلی چین–ایران که از شهر شیان آغاز و از قزاقستان و ترکمنستان میگذرد، به دلیل دور بودن از دسترس نیروی دریایی آمریکا اهمیت راهبردی یافته است. تعداد قطارهای باری این مسیر افزایش چشم گیر یافته است و از مرز ۱۰۰ قطار در ماه عبور کرده است، هرچند که واضحا زیرساختهای ریلی در ارتباط با این کریدور نیازمند ارتقا جدی است و نقاط منقطع از مرز سرخس باید وصل شوند. موضوعی که از دولت سیزدهم ذیل دیپلماسی منطقهای بصورت جدی در حال پیگیری است.
تعداد قطارهای باری این مسیر افزایش چشم گیر یافته است و از مرز ۱۰۰ قطار در ماه عبور کرده است
قدیر قیافه، نایبرئیس اتاق بازرگانی ایران، با اشاره به اقدامات بخش خصوصی برای تأمین مواد اولیه مورد نیاز واحدهای تولیدی اظهار کرد: بخش خصوصی ایران هیچگاه در اتاقهای خود محبوس نمانده و به همین دلیل در ماههای اخیر سفرهای متعددی به کشورهایی از جمله چین، روسیه، ترکیه و کشورهای اروپایی با هدف تأمین مواد اولیه انجام شده است.
نایبرئیس اتاق بازرگانی ایران ادامه داد: در مسیر ریلی چین به برخی کشورها، اگر در گذشته هفتهای یک قطار تردد میکرد، اکنون این تعداد به هفتهای 7 قطار رسیده است که نشاندهنده فعال شدن ظرفیتهای جایگزین برای انتقال کالا است.
در مسیر ریلی چین به برخی کشورها، اگر در گذشته هفتهای یک قطار تردد میکرد، اکنون این تعداد به هفتهای 7 قطار رسیده است
دریای خزر کانال نسبتا امن شمالی
دریای خزر بهعنوان یک دریای بسته، به کانال امنی برای تجارت با روسیه تبدیل شده است. چهار بندر ایرانی در این دریا ۲۴ ساعته فعال هستند و کالاهای اساسی مانند گندم، ذرت و روغن آفتابگردان از این طریق وارد میشود. به گفته کارشناسان، حدود ۲ میلیون تن گندم روسی که پیشتر از مسیر دریای سیاه ارسال میشد، اکنون از طریق خزر منتقل میشود.
دیمیتری زورف، معاون وزیر حملونقل روسیه، اعلام کرد که حدود ۷.۲ میلیون تن کالا در مسیر دریایی بین روسیه و ایران حمل شده است و انتظار میرود این رقم بهدلیل تغییرات لجستیکی منطقه رشد تصاعدی داشته باشد. او تصریح کرد بنادر ایران در خزر و بنادر آستراخان و ماخاچکالای روسیه برای این افزایش آماده هستند.
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، در تماس تلفنی با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، هرگونه حمله به کشتیهای تجاری در خزر را «نقض حقوق بینالملل و تهدیدی علیه مسیرهای تجاری روسیه و ایران» خواند. ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه نیز در واکنش به حمله به بندر انزلی گفت: «منافع اقتصادی روسیه و سایر کشورهای حاشیه خزر که از طریق این بندر با ایران ارتباط ترانزیتی دارند، آسیب دیده است.»
تدبیر ایران چیست؟
محمدصادق قنادزاده، معاون سازمان توسعه تجارت ایران، با اشاره به اینکه بخش عمده تجارت ایران از مسیر دریای جنوب انجام میشود، از طراحی و فعالسازی بیش از ۷ تا ۸ مسیر جایگزین خبر داد. او تأکید کرد برخی گمرکات مرزی که پیشتر یک یا دو شیفت کار میکردند، بهدلیل اضافهشدن بار تجاری تا سه شیفت فعال شدهاند. سازمان توسعه تجارت ایران نیز اعلام کرد که ۱۰ مسیر جایگزین برای تضمین جریان کالاهای اساسی و صادرات محصولات ایرانی در شرایط محاصره دریایی طراحی شده است.
مرتضی زمانیان، معاون اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی، از تعدیل مقررات گمرکی و هدایت محمولهها بهصورت مستقیم از مبادی ورودی برای کاهش توقف کامیونها در گمرکات خبر داد. او تأکید کرد ایران در حال تسریع متنوعسازی کانالهای تجاری، حملونقل و تسویه است و «دیپلماسی اقتصادی» را بهعنوان ابزار مقابله با تحریمها پیش میبرد.
راه ابریشم و اهمیت ژئوپلیتیک ایران
با بررسی ابعاد مختلف تحریمها و ادعای گزاف محاصره دریایی توسط مرد قمار باز آمریکایی، تهران با تکیه بر ظرفیتهای همسایگی، شبکهای چندلایه از کریدورهای زمینی، ریلی و خزری را فعال کرده که حول محور ترکیه برای تجارت عمومی، پاکستان برای اتصال به شرق، عراق برای ترانزیت غربی و دریای خزر برای تجارت با روسیه میچرخد. شاید این شبکه هنوز به بازدهی ایده آل نرسیده باشد، اما به گفته مقامات، مسیر بقای تجارت ایران همچنان باز نگه داشته شده و نشان میدهد همسایگی میتواند جایگزین بخشی از محاصره شود.
این نمونهها اولین تلاشهای تهران برای بازیابی آرایش اقتصادی اش در جنگ کریدور هاست. جنگی که حالا با بالا گرفتن فشارهای دشمن آمریکایی به شکلی فزاینده تا لایههای جزئی اقتصاد نیز کشیده شده است.
جایگزینی مسیرها و ایضا توسعه مسیرهای تجاری با همسایگان میتواند به عمق راهبردی اقتصاد ایران و همچنین تاثیرگذاری تهران بر معادلات اقتصاد بین الملل بیافزاید. مسیرهایی که روزگاری با نامهای جاده ابریشم یا شاهراه خاورمیانه از آنها یاد میشد حالا دگرباره اهمیت ژئوپلیتیک ایران را بازنمایی میکنند.
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
