در گفتوگو با دانشجو؛
اجرای طرح «ده ثانیه طلایی» برای کنترل خشم دانشآموزان در قم
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان قم گفت: طرح «ده ثانیه طلایی» با هدف آموزش کنترل خشم و افزایش تابآوری دانشآموزان، در مرحله نخست در ۲۰ کودکستان و ۲۰ مدرسه دوره اول ابتدایی استان اجرا میشود و در ادامه به مقاطع تحصیلی بالاتر توسعه خواهد یافت.
حجتالاسلام مصطفی توانی، معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان قم، در گفتوگو با خبرنگار گروه استانهای خبرگزاری دانشجو، با اشاره به آغاز سال تحصیلی جدید اظهار کرد: نگاه معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری استان قم به مدارس، نگاهی فرصتمحور و پیشگیرانه است و بازگشایی مدارس را نباید صرفاً آغاز یک دوره آموزشی دانست، بلکه این مقطع فرصتی مهم برای پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و پرورش دانشآموزان است.
وی با بیان اینکه استان قم در غربالگری آسیبهای اجتماعی دانشآموزان رتبه اول کشور را کسب کرده و میزان جرائم دانشآموزی در پایینترین سطح قرار دارد، افزود: با وجود این وضعیت، با هدف پیشگیری از وقوع جرائم دانشآموزی، هشداری جدی برای همه دستگاههای مسئول داریم. تجربه نشان داده است بسیاری از حوادث مربوط به نوجوانان، نه محصول بزهکاری حرفهای، بلکه ناشی از «جهل به قانون»، «ناتوانی در کنترل خشم» و «تصمیمگیری احساسی در لحظات بحرانی» است.
توانی ادامه داد: بر همین اساس، رویکرد معاونت پیشگیری در سال تحصیلی جدید بر مداخله زودهنگام، توانمندسازی دانشآموزان و تقویت همافزایی میان خانواده، مدرسه و دستگاه قضایی متمرکز شده است.
فضای مجازی و سرگرمی؛ از عوامل اثرگذار بر آسیبهای نوجوانان
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان قم با اشاره به عوامل مؤثر در بروز آسیبهای اجتماعی میان دانشآموزان گفت: مدرسه یکی از مهمترین بسترهایی است که میتوان با آموزش و مداخله بهموقع، مسیر رشد دانشآموزان را اصلاح کرد و مانع شکلگیری یا گسترش آسیبهای اجتماعی شد.
وی فضای مجازی را یکی از عوامل نیازمند توجه دانست و بیان کرد: نوجوانان در فضای مجازی با محتوا و الگوهای مختلفی روبهرو میشوند و گاهی این محتواها و رفتارها بهدرستی مدیریت و تحلیل نمیشوند؛ ازاینرو مدیریت نحوه مواجهه نوجوانان با فضای مجازی اهمیت زیادی دارد.
توانی مدیریت اوقات فراغت و صنعت سرگرمی را از دیگر موضوعات اثرگذار بر رفتار نوجوانان عنوان کرد و افزود: اگر سرگرمی بهدرستی هدایت نشود، ممکن است برخی الگوهای رفتاری، بهویژه الگوهای خشونتآمیز، بهتدریج برای نوجوان عادیسازی شود.
وی با اشاره به تجربه برخی پروندههای قضایی اخیر گفت: در بعضی پروندهها مشاهده شده است افرادی که درگیر حادثه شدهاند، لزوماً افراد سابقهدار یا شرور نبودهاند؛ بلکه جوانانی بودهاند که در یک لحظه و به دلیل نداشتن مهارت کافی برای مدیریت خشم و حل تعارض، اقدامی انجام دادهاند که پس از آن نیز دچار پشیمانی شدهاند.
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری قم تأکید کرد: این مسئله نشان میدهد آموزش مهارتهای رفتاری، کنترل خشم، حل تعارض و تصمیمگیری صحیح در لحظات بحرانی، از ضروریترین مداخلات پیشگیرانه برای نوجوانان است. بنابراین برای مواجهه ریشهای با آسیبها باید از مدیریت فضای مجازی و سرگرمی تا تقویت مهارتهای تربیتی و اجتماعی نوجوانان را مورد توجه قرار داد.
اجرای طرح «مدارس نقشآفرین» در ۲۳ مدرسه آسیبپذیر قم
توانی با بیان اینکه یکی از اولویتهای معاونت پیشگیری، حمایت از دانشآموزان در معرض آسیب است، گفت: توجه ویژه ما به دانشآموزانی است که به دلیل شرایط خانوادگی، محیط زندگی یا گروه دوستان، احتمال بیشتری دارد در معرض آسیبهای اجتماعی قرار بگیرند.
وی از اجرای طرح «مدارس نقشآفرین» در سال تحصیلی جدید خبر داد و افزود: این طرح امسال در ۲۳ مدرسه آسیبپذیر اجرا خواهد شد. ایده اصلی این است که دانشآموز صرفاً مخاطب برنامههای مدرسه نباشد، بلکه خودش به یک نقشآفرین تبدیل شود و در اداره مدرسه، فعالیتهای اجتماعی و حتی رشد همسالان خود نقش داشته باشد.
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان قم، «عزت نفس» را یکی از کلیدواژههای اصلی این طرح دانست و اظهار کرد: تلاش میکنیم دانشآموز احساس کند دیده میشود، اثرگذار است و میتواند در محیط اطراف خود نقش داشته باشد. تقویت چنین احساسی میتواند در پیشگیری از بسیاری از آسیبها مؤثر باشد.
«ده ثانیه طلایی» برای کنترل خشم دانشآموزان
توانی در ادامه از اجرای طرح «ده ثانیه طلایی» با محوریت کنترل خشم و افزایش تابآوری خبر داد و گفت: این طرح از سنین پایین و به شکل بازیمحور آغاز میشود تا یک مهارت اخلاقی و رفتاری بهتدریج به عادت رفتاری تبدیل شود.
وی درباره پیام اصلی این طرح توضیح داد: تلاش ما ایجاد فرهنگی است که افراد پیش از هر اقدام یا سخنی، بهویژه در لحظات خشم، ۱۰ ثانیه سکوت کنند. این ده ثانیه برگرفته از فرهنگ دینی ما و مدت زمانی طلایی برای فروکش کردن خشم است.
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری قم افزود: در مرحله نخست، طرح «ده ثانیه طلایی» در ۲۰ کودکستان و ۲۰ مدرسه دوره اول ابتدایی اجرا میشود و در ادامه بنا داریم آن را به مقاطع تحصیلی بالاتر نیز توسعه دهیم.
روایت پروندههای واقعی برای دانشآموزان در طرح «قاضی در مدرسه»
توانی همچنین با اشاره به ادامه اجرای طرح «قاضی در مدرسه» اظهار کرد: در این طرح، قضات در مدارس حضور پیدا میکنند و از طریق برگزاری کارگاه، مسابقه و روایت پروندههای واقعی، آموزشها و هشدارهای پیشگیرانه را به دانشآموزان، والدین و کادر مدرسه منتقل میکنند.
وی افزود: یکی از مزیتهای مهم حضور قاضی در مدرسه این است که گاهی روایت یک پرونده واقعی میتواند اثری بیشتر از دهها توصیه آموزشی داشته باشد و دانشآموز را با پیامدهای واقعی برخی رفتارها آشنا کند.
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری قم با اشاره به استقبال مدارس از این برنامه گفت: سال گذشته با درخواست خود مدارس، قضات به ۱۰۰ مدرسه اعزام شدند و بازخوردهای مثبتی از اجرای این برنامه دریافت کردیم. در سال تحصیلی جدید نیز به دنبال توسعه کمی و کیفی طرح «قاضی در مدرسه» هستیم.
پیشگیری از آسیب دانشآموزان کار یک دستگاه نیست
توانی در بخش دیگری از این گفتوگو با تأکید بر ضرورت همکاری میان دستگاههای مختلف برای کاهش آسیبهای اجتماعی دانشآموزان گفت: پیشگیری از آسیبهای اجتماعی دانشآموزان، کاری تکدستگاهی نیست و نیازمند همافزایی مجموعه دستگاههای مسئول است.
وی با اشاره به اجرای طرح ملی «نماد» یا نظام مراقبت اجتماعی دانشآموزان تصریح کرد: در این طرح، دستگاههای مختلف هرکدام وظایفی بر عهده دارند و نقش معاونت پیشگیری دادگستری در کنار همکاری و هماهنگی، نظارت بر حسن اجرای این وظایف است.
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری قم ادامه داد: عملکرد دستگاههای مسئول را دنبال میکنیم و اگر در جایی کمکاری یا مانعی وجود داشته باشد، تلاش میکنیم روند اصلاح شود و دستگاه مربوطه به مسیر صحیح بازگردد. حتی در مواردی مانند ترک تحصیل دانشآموزان نیز موضوع پیگیری میشود تا مسئله رها نشود.
وی درباره نحوه شناسایی دانشآموزان در معرض آسیب نیز بیان کرد: وظیفه اصلی غربالگری و انجام مداخلات تخصصی بر عهده دستگاههای متولی همچون آموزش و پرورش و دانشگاه علوم پزشکی است؛ با این حال معاونت پیشگیری دادگستری در این بخش صرفاً نقش ناظر ندارد و به عنوان تسهیلگر، هماهنگکننده و مطالبهگر نیز فعالیت میکند.
توانی تأکید کرد: هدف این است که مداخله قبل از وقوع جرم اتفاق بیفتد؛ یعنی زمانی که هنوز میتوان مسیر را اصلاح کرد، دستگاههای مسئول وارد عمل شوند.
خانوادهها آسیبها و تغییرات کوچک رفتاری را جدی بگیرند
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری کل استان قم در ادامه خطاب به خانوادهها گفت: نخستین توصیه ما این است که آسیبهای کوچک را سبک نشمارند؛ زیرا بسیاری از آسیبهای جدی ممکن است از یک نشانه ساده آغاز شوند.
وی تغییر رفتار، تغییر در روابط، افت تحصیلی و برخی تغییرات محسوس در سبک زندگی دانشآموز را از جمله نشانههایی دانست که خانوادهها باید نسبت به آنها حساس باشند و افزود: گاهی والدین بهراحتی از کنار این نشانهها عبور میکنند، در حالی که توجه و مداخله بهموقع میتواند از شکلگیری آسیبهای جدیتر جلوگیری کند.
توانی با اشاره به ظرفیت سامانه ملی نماد اظهار کرد: خانوادهها در صورت مشاهده چنین نشانههایی میتوانند از ظرفیت سامانه ملی نماد با شماره ۱۵۷۰ استفاده کرده و برای مسائل و نگرانیهای مربوط به فرزندان خود مشاوره دریافت کنند. هدف این است که پیش از آنکه یک مسئله به آسیب جدی یا حتی جرم تبدیل شود، مداخله لازم صورت گیرد.
وی همچنین با بیان اینکه استان قم از ظرفیتهای تربیتی متعددی برخوردار است، افزود: خانوادهها باید از این ظرفیتها استفاده کنند؛ چراکه پیشگیری صرفاً به معنای برخورد با آسیب نیست، بلکه باید محیطی ایجاد کنیم که اساساً احتمال شکلگیری آسیب در آن کاهش یابد.
مدارس نسبت به دانشآموزان پرخاشگر یا منزوی حساس باشند
معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم دادگستری قم در توصیهای به مدیران، معلمان و کادر آموزشی مدارس نیز گفت: مدارس در کنار توجه به وضعیت تحصیلی دانشآموزان باید نسبت به تغییرات رفتاری و نشانههای هشداردهنده نیز حساس باشند.
وی افزود: یک دانشآموز پرخاشگر یا منزوی ممکن است پیش از آنکه دست به اقدامی جدی بزند، نشانههایی از خود بروز داده باشد و اگر این نشانهها بهموقع دیده و برای رفع مشکل اقدام شود، امکان اصلاح مسیر وجود دارد.
توانی در پایان خاطرنشان کرد: پیشگیری از تبدیل آسیبهای اولیه به جرائم جدیتر نیازمند نگاهی جامع است؛ نگاهی که در آن خانواده، مدرسه، دستگاه قضایی و سایر نهادهای اجتماعی هرکدام نقش خود را ایفا کنند و در قالب یک زنجیره منسجم از دانشآموز حمایت شود. هدف نهایی این است که با شناسایی بهموقع عوامل خطر و مداخله زودهنگام، پیش از رسیدن یک آسیب به مرحله وقوع جرم، مسیر دانشآموز اصلاح شود.
لینک کپی شد
گزارش خطا
اخبار مرتبط
