دفتر تحكيم وحدت و نااميدي دشمنان انقلاب

گروه سياسي «خبرگزاري دانشجو»؛ در سال‌های ۵۷ و ۵۸ نمایندگان انجمن‌های اسلامی با توجه به سخنان حضرت امام خمینی(ره) در دانشگاه‌های مطرح کشور مبنی بر ضرورت وحدت بین نیروهای انقلاب و بدنه انقلاب به این ضرورت‌ها پی برده و موضوع تشکیلات منسجم انجمن‌های اسلامی را پی‌ریزی کردند.

در میان دانشگاه‌های مطرح کشور مانند علم و صنعت، شریف، امیرکبیر و تهران و بعضی چهره‌های کلیدی این دانشگاه‌ها که نماینده انجمن اسلامی بودند، جلساتي تشکیل و در کنار آن سازوکار یک سازمان دانشجویی در سطح کلان طراحی می‌شد.

در این خصوص آقایان بی‌طرف، میردامادی، اصغرزاده و احمدی‌نژاد، نماینده‌های معرفی شده از سوی انجمن‌های‌شان بودند که برای راه‌اندازی این سازمان دانشجویی معرفی شدند و سازوکار آن را مشخص کردند، اما با همه این مباحث و با گذشت جلسات مرتب در تابستان ۵۸ و دریافت اظهارنظر امام‌خمینی(ره) درباره بحث شکل‌گیری این سازمان دانشجویی دو اتفاق باعث شد تا شکل‌گیری دفتر تحکیم به صورت شفاف و مشخص در اذهان جای نگیرد.

این سلسله جلسات 19 شهريور ماه سال ۱۳۵۸ تشكيل شد و با توجه به نظر امام‌خمینی(ره) که به همین مجمع دانشجویی گفته بودند «بروید و تحکیم وحدت کنید» اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان دانشگاه‌ها و مراکز آموزش‌ عالی کشور (دفتر تحکیم وحدت) شکل گرفت.

سازوکار شکل‌گیری دفتر تحکیم وحدت که بعنوان اولین برون داد دانشجویان مسلمان در دانشگاه‌ها پس از پیروزی انقلاب اسلامی، سبب خیری برای دو اتفاق بزرگ و ماندگار یعنی تسخیر لانه جاسوسی و انقلاب فرهنگی شد.

درگیری منافقین و ضد انقلاب با اعضای اتحادیه در سال‌های ۵۹ و ۶۰ به حدی گسترده بود که بعنوان مثال منجر به ترور شهید رجب‌بیگی، عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت و از دانشجویان تسخیرکننده لانه جاسوسی شد.

با شکل‌گیری و تدوین اساسنامه و مرامنامه تحکیم و نزدیکی و قرابتی که با اندیشه‌های امام‌خمینی(ره) داشت، در برخی امور کشور نیز از بدنه دفتر تحکیم وحدت استفاده می‌شد؛ به طور مثال موسسان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، جهاد سازندگی و جهاد دانشگاهی از اعضای انجمن‌های اسلامی بودند.

در طول ۸ سال دفاع مقدس نیز مجموعه تحکیم بعنوان یک تشکل دانشجویی مسلمان و انقلابی در دانشگاه نقش معرفی و اعزام دانشجویان به جبهه در دانشگاه‌ها را ایفا می‌کرد، چنانکه بسیاری از شهدای دانشجو از چهره‌های مطرح و برجسته انجمن‌های اسلامی دانشجویان دفتر تحکیم وحدت هستند از جمله شهیدان علم‌الهدی و وزوایی.

نمایندگان انجمن‌های اسلامی از دانشگاه‌های مطرح، در جلسه‌ای که برای تاسیس دفتر با امام‌خمینی(ره) داشتند، اصرار داشتند تا ایشان یک نفر را بعنوان نماینده برای دفتر تحکیم وحدت معرفی کند و ایشان نیز حضرت آیت‌الله خامنه‌ای را معرفی می‌کنند و بعد از رحلت امام(ره) نیز اعضای دفتر تحکیم با برگزاری یک راهپیمایی بزرگ با ایشان اعلام بیعت کردند.

لازم به ذكر است،از سال 13۶۴ به بعد، دفتر تحکیم به دلیل ارتباطاتی که با دولت وقت داشت، بعنوان یک جریان چپ شناخته شد.

با روی کار آمدن دولت سازندگی و نگاه اقتصاد آزاد و باز در این دولت، تحکیم یک رویکرد انتقادی نسبت به دولت پیدا می‌کند و نهایتاً در سال 13۶۷ به واسطه همین رویکرد سیاسی سازوکار یک تشکل جدید در آن شکل گرفت و این تشکل از بدنه دفتر تحکیم وحدت منشق شد.

این اولین انشعاب در دفتر تحکیم وحدت بود که منجر به تأسیس جامعه اسلامی دانشجویان شد.

از سوی دیگر به ‌دلیل رویکرد انتقادی تحکیم نسبت به دولت سازندگی، بدنه تحکیم می‌پذیرد که از اصلاح‌طلبان حمایت کند و در شکل‌گیری دوم خرداد حضور جدید داشته باشد.
 

زمانی که دولت اصلاحات روی کار آمد، بعضی اعضای شاخص تحکیم جذب بدنه دولت می‌شوند و دفتر تحکیم یک رویکرد کاملاً دولتی پیدا می‌کند.

از سال 1378 رویکرد انتقادی نسبت به سازوکارهای حکومت در بعضی چهره‌های شاخص بوجود آمده و باعث می‌شود زمینه انشعاب‌های جدید دفتر تحکیم فراهم شود.

پیرو اتفاقاتی که پس از روی کار آمدن دولت هشتم بوقوع پیوست و در نتیجه آن ورود برخی چهره‌هایی که به جریان لیبرالیسم در کشور منتسب بودند (مانند نهضت آزادی) کم کم بخش عمده‌ای از بدنه نیروهای مذهبی از انجمن‌های اسلامی خارج شد و بخش باقی مانده از نیروهای مذهبی و انقلابی که کم هم نبودند، نتوانستند در چارچوب اتحادیه در رأس آن وارد شوند؛ به عبارتی فضاسازی جریان لیبرالی و نفوذی در بخشی از دفتر تحکیم باعث شد تا فضای بسته‌ای بوجود آید که در نتیجه آن، نیروهای مذهبی و انقلابی نتوانند در راس اتحادیه بیایند؛ از این رو به نوعی می‌توان گفت اتفاقاتی مثل ۱۸ تیر ماحصل همین اتفاقات بود.

آنچه در سال ۸۰ و در نشست شیراز دفتر تحکیم بوقوع پیوست، ماحصل تصمیم تشکیلات اتحادیه دفتر تحکیم وحدت، جهت برگزاری نشست انتخابات بود که در یک فرایند قانونی این فعالیت صورت گرفت.

در این نشست از همگی انجمن‌ها دعوت شد و علیرغم آنکه بعضی انجمن‌ها در آن نشست حضور پیدا نکردند، شورای مرکزی جدید شکل گرفت.

نهایتاً طیف شیراز بعنوان طیف اصلی و نمایندگان دفتر تحکیم وحدت شناخته شد؛ زیرا نزدیک‌ترین تفکرات را نسبت به مرامنامه اصلای این تشکل در و آرمان‌های آن در بدو تأسیس داشت.

در چنین شرایطی بود که گروه دیگری از جداشدگان دفتر تحکیم وحدت، موسوم به طیف علامه، با گذر زمان رفتارها و رویکردشان تندتر و افراطی‌تر شد و حتی انتخابات‌ این تشکل را تحریم کردند و حتی نسبت به چهره‌های اصلاح طلب هم مواضع بسیار افراطی گرفتند.

در حال حاضر این تشکل بعنوان یکی از انجمن‌های فعال دانشجویی در حال تلاش برای حرکت در مسیر جنبش اصیل دانشجویی است.