خرمشهر رفت، آبادان همچنان مقاوم است

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ خرمشهر در روز های پایانی دفاع و اشغال وضعیت تاسف باری داشت از طرفی قول های بی فرجام اعزام نیروی کمکی روحیه مقاومین را کم می کرد و از طرفی قوای مهاجم عراقی فشار بیشتری بر تسخیر شهر می آوردند.

 

نیروهای مسن و زنان حاضر در خرمشهر از شهر خارج می شدند تا به دست نیروهای بعثی گرفتار نشوند. به همین سبب کار پشتیبانی مختصری هم که از این نیرو بر می آمد از بین رفت و عملا نیرو های مقاوم مردمی بدون پشتیبانی به کارخود ادامه می دادند.

 

با توجه به عدم موفقیت طرحی که دشمن از روز 23 مهر برای تکمیل اشغال قسمت شمالی (اصلی) خرمشهر به اجرا در آورد و عجله حکومت عراق برای دست یابی به یک پیروزی و حربه بزرگ تبلیغاتی، فرماندهی عملیات خرمشهر سخت تحت فشار قرار گرفت و با وجود ضربات مهلکی که به نیروهایش در خرمشهر وارد می شد برای یک سره کردن کار پی در پی یگان های تازه نفس به داخل خرمشهر اعزام می کرد.

 

لذا فرمانده مهاجمان در روزهای 27 و 28 مهر عملیات دیگری طراحی كرد تا خرمشهر را به اشغال در آورد یکی از فرماندهان مهاجم عراقی در این باره گزارش می دهد:
 

در شامگاه 27 مهر مسائل مربوط به صحنه نبرد و درخواست سپاه (سپاه سوم عراق) مبنی بر پایان دادن هرچه سریع تر به این وضعیت، بررسی شد و طرحی تازه از سوی ما به سپاه گزارش شد که عبارت بود از: الف: از آنجا که پادگان دژ در دست نیرو های ماست و تدارکات نیروهای مدافع از طریق پل آبادان خرمشهر  انجام می شود پس مهم ترین هدف تسلط بر پل و محاصره نیروهای مدافع در داخل شهر است. ب: ادامه پیش روی ستونی به سوی مسجد جامع به عهده فرماندهی گردان هشتم نیروی مخصوص است تا بتواند نیروها را در این محور تثبیت کند. گردان دوم از تیپ دوم در این محور باقی خواهد ماند. ج: دور زدن سمت چپ شهر و تصرف پل

در روز 28 مهر جلسه ای دیگر تشکیل شد و در آن، طرح متمرکز کردن آتش توپخانه شرح داده شد و برنامه زیر اتخاذ گردید: الف: گردان یکم از تیپ 23 تحت امر یک گروهان تانک از تیپ 26 زرهی قرار گرفت تا از آخرین حد سمت چپ (شمال) به سوی پل پیشروی کند. ب: گردان دوم نیروی مخصوص از تیپ 31 از یکی از راه های فرعی در مقابل گورستان شهر به سمت پل پیشروی خواهد کرد. ج: گردان یکم تیپ 49 پس از حرکت به سمت چپ جاده و در نزدیکی  گردان یکم تیپ 23، پیشروی  می کند. د: پس از اینکه یگان های دیگر به مناطق تعین شده رسیدند، گردان سوم تیپ 31 نیرو مخصوص پل را تصرف خواهد کرد.

این فرمانده همچنین گزارش می کند: دلیل طرح این نقشه، ایجاد مانع در رسیدن تدارکات به نیروهای مقاوم در شهر بود که بیشتر در منطقه مسجد جامع حضور داشتند.

وضعیت رزمندگان در جبهه خودی به استناد اطلاعات سپاه خوزستان در تاریخ 27 مهر چنین اعلام شده است: نیروهای خودی حاضر در جنگ اکثرا از ابتدای جنگ در حال مبارزه هستند که بیشتر از نیروهای پاسدار و مردم محلی تشکیل شده اند و به حدود 500 نفر می رسند. نیرو های تکاور و سرباز که گاه برای انجام عملیاتی چند ساعته می آیند، پس از یک پاک سازی منطقه را ترک می کنند. نیروی زرهی فقط 3 تانک سالم دارد که نزدیک پل مستقر است. نقاط ضعف خودی عبارت است از: کمبود نیروی زرهی، کمبود نیروی پیاده تازه نفس، عدم هماهنگی بین نیرو ها و هدایت صحیح آن ها، کمبود پشتیبانی هوانیروز در حمله به مهاجمان، کمبود پزشک و دارو و کمک های درمانی.

واحد اطلاعات سپاه خوزستان در پایان یاد آور شده است که نیروهای حاضر در خرمشهر بین 50 تا 30 روز در شهر حضور داشتند و از لحاظ جسمی و روحی بسیار ضعیف شده اند.

در این میان گزارش فرمانده ارتشی عملیات خرمشهر نیز در نوع خود جالب است؛ زیرا در زمان حال ادعاهایی از گوشه و کنار بلند می شود که ارتش در زمان هجوم آمادگی داشته و در خرمشهر نقش اساسی ایفا کرده است. 

 

شرح گزارش:

از ناخدا تکاور هوشنگ صمدی به فرماندهی ستاد منطقه خرمشهر، تاریخ 4/8/59   

 

گردان یکم تکاور بوشهر از بدو عملیات و حتی زمانی پیش از آن تا مورخ 22 مهر در عملیات خرمشهر شرکت داشت و در این تاریخ به علت دادن تلفات زیاد با گردان منجیل جایگزین شدیم و...  قریب به 400 نفر از افراد کمیته های چهارده گانه تهران وارد منطقه عملیاتی شدند. نزدیک 200 نفر در عملیات شرکت کردند و باقی از رفتن به جبهه  به عناوینی سر باز زدند. افراد شرکت کننده بعد از ظهر آن روز به 80 تا 100 نفر رسید و باقی گویا منطقه را ترک کرده بودند. در مورخه 2/8 تعداد حدود 16 نفر از این افراد در منطقه حضور داشتند و... (گزارش های بیشتر که در کتاب خرمشهر در جنگ طولانی منتشر شده است فضا را اسفبار تر از این جلوه می دهد.) 

این وضع آشفته خرمشهر و از طرفی هجوم تمام قد ارتش بعث نتیجه ای جز سقوط خرمشهر در بر نداشته و غمی جانکاه بر دل تمام مقاومان این شهر نهاد. اما در آن سوی کارون داستان متفاوت بود آبادان که بوسیله سه  رودخانه کارون و بهمن شیر و اروند رود محاصره شده بود شرایطی بهتر داشت در خرمشهر دشمن تا دندان مسلح جاده شلمچه را گرفته بود و به شهر بی دفاع خرمشهر هجوم آورد ولی آبادان به دلیل شرایط طبیعی به نوعی حفاظت می شد.

 

نیرو های مقاوم پل ارتباطی بین خرمشهر و آبادان را منفجر کرده و از آن طرف رود به دفاع می پرداختند. البته بعد از محاصره آبادان شرایط بسیار سخت شد و امکانات به سختی از بهمن شیر و از راه آّب به شهر می رسید ولی به تدریج بعد از عزل بنی صدر شرایط برای خود باوری نیروها و طراحی حمله ای حساب شده فراهم شد. در زمان حصر آبادان عراق بار ها تمایل خود را برای ورود به شهر نشان داده بود و از سمت شرق بهمن شیر و شمال کارون به طرف آبادان حرکت کرده بود ولی هر بار با مقاومت دلیرانه نیرو های مردمی مواجه می شد.

 

در یکی از این حملات نیروهای عراقی با استفاده از تاریکی شب و پل های مکانیزه سعی در عبور از بهمن شیر می کند و در منطقه ذوالفغاریه (که با مرکز شهر فاصله دارد)  به خاک آبادان وارد می شود. در این منطقه که نیروهای مردمی حضور ندارند پیرمردی به نام دریا قلی سورانی زندگی می کرد و جزو مردم مقاومی بود که حاضر به ترک محل زندگی خود نبود. وی بعد از مشاهده نیروهای عراقی که وارد آبادان می شدند بوسیله دوچرخه کهنه خود کیلومتر ها را طی می کند تا به مرکز شهر برسد.

 

بعد از رسیدن و اطلاع دادن به رزمندگان نیروهای مردمی به منطقه سرازیر شده و تمامی نیرو های مهاجم با به آن طرف پل فراری می دهند. (هم اکنون نیز یادمانی در شهر آبادان به نام این پیر مجاهد ساخته شده است) این واقه در ابتدای جنگ به همگان ثابت کرد که دفاع و وظیفه شناسی سن سال نمی شناسد و همگان به گفته امام (ره) در هرجایی که هستیم مسئول و مکلف به انجام وظیفه می باشیم.  
 

و این گونه شد که شهر آبادان تا اجرای عملیات ثامن الائمه در دست نیرو های خودی باقی ماند و به تصرف نیروهای عراقی در نیامد و چه بسا اگر شرایط طبیعی و جغرافیایی مذکور را دارا نمی بود به دلیل کار شکنی و خیانت به همان سرنوشت خرمشهر دچار می گشت.