سیستم ارزشیابی يا بهره‌كشي از توان دانشجو

گروه علمي «خبرگزاري دانشجو»، سيد محسن پيام قره باغ؛ ارزشیابی یکی از جنبه‌های مهم در فرایند فعالیت‌های آموزشی است و این امکان را فراهم می‌سازد تا بر اساس نتایج آن، نقاط قوت و ضعف سنجيده، و با تقویت جنبه‌های مثبت و رفع نارسایی‌ها آن، در ایجاد تحول و اصلاح نظام آموزشی گام‌های مناسبی برداشته شود.

 

در اين راستا ارزشیابی دانشجو نیز به عنوان یکی از مهمترین ارکان تدریس و آموزش دانشگاهی قلمداد می‌شود. ارزشیابی مؤثر نه تنها در غربالگری دانشجویان نقش بسزایی دارد، بلکه باعث افزایش انگیزه در دانشجویان شده، و نیز مدرس را در ارزیابی فعالیت‌های خود کمک می‌کند.

 

ارزشیابی اهداف متعددی را دنبال می‌کند که می‌توان از آن جمله به رتبه‌بندی دانشجویان، پی بردن به مشکلات آموزشی آنان، ارزیابی روش‌های آموزشی به کار گرفته شده و میزان موفقیت در دروس یا دوره مربوطه اشاره كرد.

 

باید توجه کرد که سنجش, بخشی جدا نشدنی از آموزش است. عملکرد فرد باید در راستای اهداف آموزشی ارزیابی شود، روش‌های ارزشیابی باید با اهداف آموزشی هماهنگ باشد و ارزیابی باید پدیده‌ای مستمر بوده، و با بازخورد به دانشجو همراه باشد.

 

روش‌های متداول ارزیابی عبارتند از: معیارهای سنجش کلی، آزمون شفاهی، امتحان کتبی، آزمون های چند گزینه‌ای و ... که طبعاً هر کدام مزایا و معایبی دارند.

 

سنجش دانشجویان از این جهت حائز اهمیت است که از طریق آن شایستگی دانشجویان برای گذراندن درس یا دوره مربوطه مورد تأیید قرار می‌گیرد. با توجه به اینکه ارزشيابي تحصيلي دانشجو در هر درس توسط استاد آن درس بر اساس ميزان حضور و فعاليت دانشجو در کلاس، انجام تکاليف درسي، نتيجه امتحان بين ترم و همچنين پايان ترم صورت مي گيرد، برخی استادان دانشگاهی از شیوه جدیدی برای ارزشیابی دانشجویان استفاده می کنند که هیچ تناسبی با ارزشیابی رسمی ندارد و موجبات سوء استفاده های مکرر استادان از دانشجویان را فراهم می سازد.

 

این نوع ارزشیابی که همان ترجمه کتب و یا مقالات انگلیسی تخصصی می باشد، توسط استاد در کلاس درس ارائه می شود و به دانشجو پیشنهاد می شود در صورت ترجمه قسمتی از کتاب و یا مقاله ارائه شده نمره اي به نمره پایان ترم دانشجو اضافه خواهد شود.

 

باتوجه به این مهم که کتب و یا مقاله انگلیسی ارائه شده توسط استاد هیچ ارتباطی با اهداف آموزشی و هیچ سنخیتی با نوع درس تدریسی استاد ندارد ؛ و صرفا جهت استفاده خود استاد و افزایش مرتبه علمی وی می باشد و با در نظر گرفتن این مطلب که کتاب یا مقاله مذبور تخصصی بوده، موجب گمراهی دانشجو شده و باعث خارج شدن بحث آموزشی مطرح شده سرکلاس، که مورد نیاز دانشجو می باشد از ذهن وی و جایگزین شدن بحث تخصصی غیر ضروری به ذهن دانشجو می شود.

 

چون برخی استادان که مایل به افزایش سریع و نامشروع سطح علمی خود از راه افزایش تعداد کتب ترجمه شده دارند و سواد کافی، پول کافی یا وقت کافی برای این کار را ندارند، اقدام به ارائه این نوع مطالب سر کلاس نموده، و برای جلب نظر دانشجو به این کار، مجبور به ارفاق در نمرات پایان ترم دانشجویان به صورت نا متعارف و زیاد می نمایند، تا از این طریق مشارکت حداکثری و عدم اعتراض دانشجویان به این شیوه را به عمل آورند.

 

مضرات این نوع شیوه ارزشیابی که متاسفانه هم اكنون در دانشگاها ي ما رو به افزایش است ، خیلی بیش از آن می باشد که به ذهن دانشجو خطور کند؛ چرا که ترجمه متون تخصصی نیاز به تسلط به زبان متنِ مورد ترجمه، تسلط به اصطلاحات خاص، آشنایی با موضوع مورد ترجمه و... دارد.

 

مضرات این نوع روش عبارتند از: 1. چون قسمت های مختلف کتب مربوطه که توسط استادان مورد اشاره بین دانشجویان پخش می شود و توسط اشخاص یا مراکز متعدد با سطح سواد و ادبیات متفاوت و نوع نگارش نامربوط ترجمه می شود، در نتیجه قسمت های مختلف کتب مربوطه با نوع نگارش و ترجمه متفاوت به عمل می آید که برای خواننده آن کتب مشکلات متعددی در درک و فهم مطالب موجود آن به وجود می آورد.

 

2. عدم آشنایی کافی اکثر قریب به اتفاق دانشجویان نسبت به زبان متنِ مورد ترجمه، اصطلاحات خاص و موضوع مورد ترجمه در کتب مذبور که دانشجویان جهت رسیدن به نمره باد آورده پایان ترم اقدام به ترجمه آن می نمایند، حتم به یقین بخش مذبور را به مراکز قانونی یا غیر قانونی می سپارند؛ بنابراين اين امر بار مالي اضافي را براي دانشجويان تحميل مي كند.

 

3. اساتیدی که به این قبیل اعمال دست می زنند چون کتب مربوطه را خود ترجمه نمی کنند و وظایف خود را با تطمیع به گردن دانشجویان می اندازند، باعث می شود که استادان در این مورد اطلاع کافی نداشته و چون این کتب به نام استادان مربوطه ثبت می شوند، نوعی خلاء علمی بین دانسته های آنان و مدارج علمی کسب شده به این شیوه به وجود مي آيد.

 

توصیه بهتری که می شود در اين زمنيه پيشنهاد داد تا کار ترجمه راحتر و سطح کیفیت ترجمه بهتر شود و همچنین نمرات پایان ترم دانشجویان افزایش یابد، بدین صورت است كه استاد مربوطه کل کتاب را به مراکز ترجمه بدهد و هزینه آن را در بین دانشجویان تقسیم کند تا کمکی به استاد شود و هم بنا به وظیفه انسانی، در مقابل کمک دانشجویان، استاد نیز دانشجویان را در نمرات پایان ترم شان کمک کند در این صورت وقت کمتری از دانشجویان که صرف یافتن مراکز ترجمه ارزانتر می شود، گرفته می شود!

 

این نوع اعمال که توسط تعداد معدودی از استادان كه هر روزه در حال افزایش است، رخ می دهد، به دلیل عدم ارزشیابی صحیح موجب بروز مشکلات اساسی غیر قابل جبران بسیاری برای دانشجویان، خانواده دانشجویان، سیستم آموزشی و خود استاد می شود.

 

در آخر جهت کم کردن این چنین اعمالي پیشنهاد می شود، سیستم نظارت بر ارزشیابی دانشجویان و همچنین نظارت بر ترجمه کتب تخصصی افزایش یابد، تا دگر بار شاهد چنین بی رحمی هایی در قسمت ارزشیابی دانشجویان نباشیم که ضربه محکمی به سیستم آموزشی می زند و خانواده ها را زیر بار مالی ناشی از این قبیل رفتارها قرار می دهد.