دانشگاه‌ها با وجود شهدای گمنام متحول‌تر از هر زمان هستند

گروه فرهنگی «خبرگزاری دانشجو»؛ 10 سال از اولین تدفين شهدای گمنام در دانشگاه های کشور که به میزبانی استان یزد بود، می گذرد و پس از آن تا کنون نزدیک به 100دانشگاه کشور ما میزبان شهدای گمنام بوده اند و مقام معظم رهبري در خصوص تشييع و تدفين پنج شهيد گمنام در دانشگاه مي فرمايد: «از اين اقدام هوشمندانه و متعهدانه سپاسگزاري و قدرداني مي کنم. اين تکريم شهيدان عزيز ايران است که جان خود را نثار هدف هاي والا کردند و رضاي خداوندي را بر آرزوهاي حقير مادي ترجيح دادند. سلام خداوند بر آنها باد.»

در این قسمت به بررسی چرایی این اتفاق که تاثیر زیادی بر فضای علمی دانشگاه ها گذاشته است، مي پردازیم: گرامیداشت یاد شهدا در دانشگاه ها ايثار و شهادت در شمار عاليترين مفاهيم الهي و حاصل متعالي ترين ارزش هايي است که مي تواند جامعه انساني را به تکامل و تعالي برساند و والاترين برکات را به آن ببخشد.

پيام و آرمان شهدا به دليل عظمت مرتبه اي که شهدا بدان دست يافته اند، عالي ترين پيام ها و از جنس پيام انبياي الهي است، شهدا، فرزانگان و برگزيدگان نسل خود بودند و اصلي ترين پيام آنها براي نسل امروز پيموندن طريق الله، طريق عزت، آزادي و سعادت و سربلندي دنيا و آخرت بود.

در شرايط کنوني که با مسائلي نظير تغيير نسل ها، نياز روزافزون نسل جوان به ارزش هاي متعالي اسلامي در جهت پيمودن مسير پيشرفت همه جانبه و تحقق تمدن عظيم اسلامي، تهاجم فرهنگي دشمنان و تلاش مذبوحانه ايادي داخلي آنان در جهت جدايي آينده سازان کشور از ارزش هاي والاي انقلاب اسلامي مواجهيم، ترويج فرهنگ شهادت و ايثار به عنوان والاترين ميراث انقلاب اسلامي و هشت سال دفاع مقدس وظيفه‌اي است که بر عهده همه دلسوزان نظام مي باشد.

بي شک ترويج فرهنگ ايثار و شهادت از راه هاي متعددي امکان پذير است که يکي از مؤثرترين آنها حضور ابدان مطهر شهدا در مراکز آموزش عالي و دانشگاه ‌هاي کشور مي باشد.

روحیه شهادت‌طلبی

در متون و آموزه هاي دين مبين اسلام جايگاه ويژه اي براي «شهيد» و «شهادت» در نظر گرفته شده و اين واژگان از «قداست» خاصي برخوردار است.

اگر کسي با مفاهيم اسلامي آشنا باشد، در عرف خاص اسلامي، احساس مي کند که هاله اي از نور کلمه «شهيد» را فرا گرفته است؛ «هرگز نپنداريد کساني که در راه خدا کشته مي شوند مردگانند، بلکه زنده به حيات ابدي شدند و در نزد خداوند متنعم خواهند بود، آنان به فضل و رحمتي که خداوند نصيب آنها گردانيده شادمانند و بشارت و مژده مي دهند به کساني که هنوز به آنان نپيوسته اند و بعدا در پي آنها براي آخرت خواهند شتافت که از مردن هيچ نترسند و از فوت متاع دنيا هيچ غم نخورند.»

امام علي(ع) نيز مي فرمايد: «خدا شهدا را در قيامت بِاَبها و جلال و عظمت و نورانيتي وارد مي کند که اگر انبيا از مقابل اينها بگذرند و سوار باشند به احترام اينها پياده مي شوند.» و آيات و احاديث بسيار زيادي که همه بيانگر جايگاه، قداست و ارزش والاي شهيد در اسلام هستند. چرا؟ چون «همه گروه هاي خدمتگزار در جامعه، مديون شهدا هستند؛ عالم در علم خود و فيلسوف در فلسفه خود و مخترع در اختراع خود و معلم اخلاق در تعليمات اخلاقي خود نيازمند محيطي مساعد و آزادند تا خدمت خود را انجام دهند، ولي شهيد آن کسي است که با فداکاري و از خود گذشتگي و با سوختن و خاکستر شدن خود محيط را براي ديگران مساعد مي کند.

آري، شهدا شمع محفل بشريت اند؛ سوختند و محفل بشريت را روشن کردند، اگر اين محفل تاريک مي ماند هيچ دستگاهي نمي توانست کار خود را آغاز کند يا ادامه بدهد، بر اين اساس است که حق شهيد از حق تمام کساني که از راه علم، فلسفه و انديشه، صنعت و اختراع و اکتشاف و اخلاق و حکمت عملي به بشريت خدمت کرده اند، بالاتر است و اين دقيقا به خاطر نقشي است که شهيد هم در زمان حياتش و در جهاد و مبارزه با دشمنان و دفاع از ميهن و دين خود انجام داده و هم بعد از کشته شدنش به عنوان الگو، نماد و اسوه پايداري و حماسه سازي و جانفشاني در راه دفاع از کشور و آرمان هاي آن ايفا كرده است.

به فرموده شهيد بزرگوار، استاد مطهري «خون شهيد هر قطره اش تبديل به صدها قطره و هزارها قطره، بلکه به دريايي از خون مي گردد و در پيکر اجتماع وارد مي شود؛ شهادت تزريق خون است به پيکر اجتماع؛ اين شهدا هستند که به پيکر اجتماع و در رگ هاي اجتماع - خاصه اجتماعاتي که دچار کم خوني هستند - خون جديد وارد مي کنند» و بزرگترين اثر و خاصيت شهيد حماسه آفريني اوست.

در ملت هايي که روح حماسه، مخصوصاً حماسه الهي مي ميرد بزرگترين خاصيت شهيد اين است که آن حماسه مرده را از نو زنده مي کند، لذا اسلام هميشه نيازمند به شهيد است، چون هميشه نيازمند به حماسه آفريني است، حماسه هاي نو به نو و آفرينش هاي جديد، بر اين اساس ديگر شهداي گمنام، مجهول الهويه نيستند هر چند نام و نشان خانوادگي ندارند، اما بزرگترين شناسه و مشخصه ديني و ملي را با خود داشته و براي تمام جامعه و نسل هاي آينده کاملاً شناخته شده مي باشند، بنابراين بدن شهيد هم در اسلام از جايگاه و قداست ويژه اي برخوردار است.

احساس نیاز دانشگاه ها

از منظر بنيانگذار کبير انقلاب «دانشگاه مبدأ همه تحولات است»، اين بدان معناست که دانشگاه مي ‌تواند نقش تحول آفريني را در جامعه ايجاد کند و امروزه نقش و جايگاه دانشگاه بسيار فراتر از گذشته است و مي‌ تواند در تمام شئون جامعه اعم از سياست، فرهنگ و اقتصاد ايفاي نقش کند و منشا دگرگوني و تحول در اشاعه ارزش هاي اجتماعي، علم و فناوري باشد.

در نظام جمهوري اسلامي، دانشگاه‌ تنها يک بنگاه تأمين کننده نيروي انساني متخصص براي جامعه و بنگاه ‌هاي اقتصادي نيست، بلکه نهادي است که مي ‌تواند رهبري حرکت و ايجاد تحول در زيرساخت هاي فرهنگي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي جامعه را در دست بگيرد؛ همچنين مرکز ايجاد الگوهاي صحيح رفتار اجتماعي، حافظ سنت هاي علمي و فرهنگي جامعه، عامل تعميق وفاق اجتماعي، بهبود کيفيت زندگي مردم، تعالي دهنده سطح تبادل عقايد و تجربيات در درون جامعه و مرکزي براي پرورش خلاقيت نسل جوان و ميدان دادن به انديشه‌ هاي نو و جسارت‌ هاي علمي است.

دانشجوي متعهد همه پديده‌ ها را چونان آيات الهي مطالعه و بررسي مي ‌کند و حتي به علوم تجربي با ماهيتي ديني و الهي مي‌ نگرد و بدين گونه است که دانشگاه جايگاهي مقدس در جامعه اسلامي مي يابد.

با وجود تحولات عظيمي که پس از پيروزي انقاب اسلامي در دانشگاه ها و مراکز مختلف آموزش عالي کشور بوجود آمده، بررسي واقعيات بيانگر آسيب هايي است که باعث گرديده وضعيت موجود دانشگاه ها و کارکردهاي آن با جايگاه ايده آل دانشگاه فاصله داشته باشد.

مدرک سالاري و مدرک گرايي، تبليغات ديني ناکارآمد، فقدان انگيزه دانشجويان براي تلاش و سختکوشي در راه علم، خودنمايي، جاه طلبي، برتري جويي و فردگرايي عوامل بازدارنده توسعه علمي ايران هستند و همچنين به دليل اتخاذ برخي مدل هاي توسعه در کشور، ارزش هاي اجتماعي از سنتي به سوي مدرن، از ساده زيستي به تجمل، از کمک و همياري و ايثار و گذشت براي جامعه به سودجويي فردي و از ارزش قناعت به ارزش ثروت و از انسجام به فردگرايي و از ارزش دين و خدا به ارزش پول و دنيا حرکت کردند.

البته دستگاه ها و متوليان فرهنگي نيز در انتقال اين ارزش هاي انقلابي و ديني به نسل دوم و سوم انقلاب و حتي تعميق آنها براي نسل اول انقلاب، سهل انگاري و کم کاري هايي داشته اند که موجب فاصله گرفتن تدريجي برخي از افراد جامعه، بخصوص جوانان از ارزش هاي اسلامي شده است.