جنگ سايبري چيست؟

گروه سياسي «خبرگزاري دانشجو»؛ در طي تاريخ، دكترين، سازمان و استراتژي نظامي به خاطر خط شكني هاي انقلابي در فناوري، دستخوش تغييرات عميق شده اند.

 
فناوري هاي نوين به صورت يك سلاح جديد، يك منبع انرژي جديد يا يك وسيله ارتباطي جديد همگي موجب شده اند كه با اصلاح دكترين، سازمان و استراتژي نظامي، طرف نوآور از جنگ فرسايشي پرهيز كرده و در عوض بهشذهني را متحول مي كند، سخني به گزاف نگفته ايم؛ بر اين اساس بايد گفت كه رشد خيره كننده فناوري اطلاعات و ارتباطات، كه گاهي اوقات تحت عنوان «انقلاب اطلاعات» شناخته مي شود، موج پرقدرتي است كه ماهيت و ويژگي هاي جنگ و منازعه را از بيخ و بن تغيير خواهد داد.

 
جنگ اطلاعاتي يك اصطلاح نسبتاً جديد است كه طي سال هاي گذشته به واژه نامه اصطلاحات نظامي وارد شده است؛ البته مفهوم استفاده از اطلاعات در جنگ قدمت طولاني دارد، ظهور اصطلاح جنگ اطلاعاتي و اهميت روزافزون آن احتمالاً با انقلاب اطلاعات ارتباط مستقيم دارد.

 

باور همگاني به اين صورت است كه چنين انقلابي آن قدر قدرتمند و دامنه تاثير آن، آن قدر گسترده است كه مي تواند بعد جديدي در جنگ يا اصلاً سبك جديدي از جنگ را تعريف كند.

جنگ اطلاعاتي يعني كاربرد اطلاعات و سيستم هاي اطلاعاتي به عنوان يك سلاح در درگيري هايي كه اطلاعات و سيستم هاي اطلاعاتي يك هدف نظامي مهم به شمار مي روند.

 

هفت شكل مختلف جنگ اطلاعاتي به شرح زير نام برده مي شود:

 

1 - جنگ فرماندهي و كنترل كه هدف آن قطع كردن سر دشمن، يعني از بين بردن مغز متفكر دشمن است.

2 - جنگ بر پايه اطلاعات كه متشكل از طراحي، حفاظت و ممانعت از دسترسي به سيستم هايي است كه براي برتري بر فضاي نبرد در جستجوي دانش كافي هستند.

3 - جنگ الكترونيك كه شامل تكنيك هاي راديويي، الكترونيك يا رمزنگاري است.

4 - جنگ رواني كه در آن از اطلاعات براي تغيير ذهنيت و طرز فكر دوستان، بي طرف ها و دشمنان استفاده مي شود.

5 - جنگ هكرها كه در آن به سيستم هاي رايانه اي حمله مي شود.

6 - جنگ اطلاعاتي اقتصادي كه به دنبال ايجاد مانع در برابر اطلاعات يا تسهيل جريان اطلاعات با هدف كسب برتري اقتصادي است.

7 - جنگ سايبر كه تركيبي از همه موارد شش گانه بالاست.

جنگ سايبر عبارت است از انجام يا آماده شدن براي انجام عمليات هاي نظامي مطابق با اصول مربوط به اطلاعات؛ جنگ سايبر يعني ايجاد اختلال، اگر نگوييم نابودي كامل، در سيستم هاي اطلاعاتي و ارتباطي كه دشمن براي «دانستن» خود به آنها تكيه مي كند، يعني اينکه او كيست؟ كجاست؟ چه كاري را در چه زماني مي تواند انجام دهد؟ چرا مي جنگد؟ چه تهديداتي در اولويت قرار دارند؟ و غيره.

 

در جنگ سايبر تلاش مي شود تا همه چيز را درباره دشمن بدانيم و در عين حال نگذاريم او هيچ چيزي درباره ما بداند؛ به بيان ديگر، هدف اصلي در جنگ سايبر بر هم زدن «موازنه اطلاعات و دانش» به نفع نيروهاي خودي است، بويژه اگر «موازنه توان رزمي» وجود ندارد، بنابراين در جنگ سايبر مي توان با بهره گيري از دانش برتر، ضعف سرمايه و نفرات كمتر را جبران كرده و به پيروزي قاطع دست يافت.

همچنين بايد خاطرنشان كرد كه اگر چه طراحي و اجراي «تمام عيار» يك جنگ سايبر مستلزم دسترسي به فناوري پيشرفته است، اما جنگ سايبر به خودي خود به فناوري پيشرفته وابستگي قطعي ندارد و در واقع براي جنگ سايبر فقط حضور فناوري پيشرفته الزامي نيست، بلكه ابعاد رواني و سازماني آن به اندازه ابعاد فني اهميت دارد.

 

در تحت شرايط خاص شايد واقعاً بتوان با استفاده از فناوري سطح پايين يك جنگ سايبر را آغاز كرد.

اين بحث جذاب، اما خطرناك مطرح است كه جنگ سايبري مي‌تواند مدل «بدون درد» و «بدون خونريزي» جنگ باشد كه البته نتايج مهمي را در پي خواهد داشت، به اين ترتيب پيروزي و شكست در فضاي مجازي چندان قابل تفكيك از يكديگر نيست.

 

در جایي كه عوامل ايدئولوژيكي، مذهبي، اقتصادي و نظامي به دلايل مختلف و در مقاطع زماني متفاوت به مقابله با يكديگر برمي‌خيزند، اين مفاهيم جذابيت زيادي نخواهند داشت، پس اين مسئله به يك محيط رزمي نامتقارن و بي‌نظم منجر مي‌شود كه معلوم نيست در آنجا بتوان از معيارهاي مشترك اخلاقي، هنجاري و ارزشي بهره گرفت.

 

علاوه بر تشريح عملكرد مهاجمان مجازي و واكنش دولت هاي مدافع و نيز تحليل نتايج، روش ها و ابزارهاي جنگ سايبري، اين گزارش مشخصات اصلي جنگ سايبري را به عنوان يك پديده راهبردي برمي‌شمارد.

از اين رو، تعاريف زير براي جنگ سايبري پيشنهاد مي‌شود:

- جنگ سايبري مي‌تواند بين دولت ها يا از برخي جهات حتي بين بازيگران غيردولتي اتفاق افتد. در اين جنگ، هدايت دقيق و مناسب نيروها بسيار دشوار است، هدف مي‌تواند نظامي، صنعتي، غيرنظامي يا حتي فضاي سروري باشد كه مطمئناً به مشتريان بسياري خدمات ارائه مي‌دهد.

 

بارزترين ويژگي‌هاي جنگ سايبري عبارتند از:

- جنگ سايبري به بازيگران اين امكان را مي‌دهد كه بدون توسل به جنگ مسلحانه، به اهداف سياسي و راهبردي خود دست يابند.

 

- فضاي مجازي قدرت غيرواقعي به بازيگران كوچك و كم‌اهميت مي‌دهد.

 

- با استفاده از آدرس‌ IP اشتباه، سرورهاي خارجي و اسامي مستعار، مهاجمان مي‌توانند در عين ناشناس بودن و مصونيت نسبي براي مدت كوتاهي فعاليت كنند.

 

- در فضاي مجازي، مرز بين نظامي و غيرنظامي و نيز فيزيكي و مجازي چندان روشن و شفاف نيست، از اين رو قدرت يا از طريق دولت ها، بازيگران غيردولتي اعمال مي‌‌شود يا از طريق پروكسي.

 

- در كنار ساير ميدان هاي سنتي نبرد مثل زمين، هوا، دريا و فضا بايد فضاي مجازي را «پنجمين ميدان نبرد» دانست؛ جنگ سايبري از اجزاي جديد اين محيط چند بعدي است، اما كاملاً جدا از آن در نظر گرفته نمي‌شود.

 

- در فضاي مجازي، اقدامات شبه‌جنگي به احتمال زياد همراه با ساير اشكال زور و منازعه رخ مي‌دهد، اما روش ها و ابزارهاي جنگ سايبري قطعاً متفاوت از ساير جنگ ها خواهد بود.