سمینار کاربرد فناوری هسته‌ای در علوم دامی در دانشگاه تبریز برگزار شد

به گزارش خبرنگار «خبرگزاری دانشجو» از تبریز، دکتر پروین شورنگ، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای پژوهشکده تحقیقات کشاورزی، پزشکی و صنعتی دانشگاه تبریز دیروز در سمینار کاربرد فناوری هسته‌ای در علوم دامی دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز، با بیان اینکه روش‌های هسته‌ای و زیست‌فناوری مرتبط نقش مهمی در بهبود تولیدات دامی و توسعه راهکارهای تغذیه‌ای و امنیت غذایی دارند، تصریح کرد: روش‌های هسته‌ای شامل استفاده از ایزوتوپ‌ها به عنوان ردیاب و منبع تولید پرتو، اطلاعات زیادی در مورد شناخت و بهبود ارزش غذایی مواد خوراکی غیرمعمول و فرآیندهای متابولیکی مختلف با هدف استفاده کارآمد از این منابع غذایی را فراهم نموده است.

 

وی در ادامه با اشاره به اینکه مطالعات مختلف با استفاده از ایزوتوپ‌ها به منظور شناخت فرآیندها شامل تعیین سرعت عبور ماده هضمی در دستگاه گوارش و تعیین مقدار و مکان‌های جذب مواد مغذی؛ تخمین مقدار و سرعت سنتز پروتئین میکروبی و تبدیل اسیدهای آمینه به همدیگر؛ زیست فراهمی مواد معدنی در حیوانات اهلی؛ تعیین سرنوشت نیتروژن مواد دفعی در محیط؛ تخمین نرخ تولید فرآورده‌های حاصل از هضم و تخمیر در دستگاه گوارش صورت می‌گیرد، گفت: شناخت فرآیندها با استفاده از ایزوتوپ‌ها به منظور بررسی رویکرد پروتئین کل بدن؛ اندازه گیری ترکیبات ضد تغذیه‌ای در مواد خوراکی؛ تشخیص پروتئین با منشأ خوراکی از ترشحات داخلی در ایلئوم برای تعیین قابلیت هضم حقیقی منابع پروتئینی در تک معده‌ای‌ها؛ رادیوایمنواسی پروژسترون برای بالا بردن بازده تولیدمثلی نشخوارکنندگان؛ رادیوایمنواسی لپتین و فاکتور رشد شبه انسولین برای ارزیابی وضعیت غذایی حیوانات؛ تخمین مصرف انرژی حیوانات چراکننده، ترکیب بدن، نرخ متابولیسم پایه از دیگر مباحث در این حوزه می‌باشد.

 

به گفته وی، این در حالی است که از پرتوتابی به منظور بهبود فرآیندها در مطالعات مختلف علوم دامی شامل غیرفعال کردن ترکیبات ضد تغذیه‌ای مثل ممانعت کننده‌های پروتئاز، لکتین، اسیدفایتیک، پلی ساکاریدهای غیر نشاسته‌ای و الیگوساکاریدها موجود در مواد خوراکی؛ ایجاد جهش در میکروارگانیسم‌های دستگاه گوارش؛ موتاسیون های ایجاد شده برای تولید موتان‌های مفید گیاهان علوفه ای با محصول بیشتر یا پروفیل مواد مغذی بهتر استفاده می‌شود.

 

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای پژوهشکده تحقیقات کشاورزی، پزشکی و صنعتی در ادامه با اشاره به استفاده از ردیاب‌های ایزوتوپی در علوم دامی افزود: روش‌های ایزوتوپی نقش مهمی در افزایش دقت اندازه‌گیری فراسنجه‌های مختلف کمی و کیفی تعیین کننده ارزش غذایی مواد خوراکی شامل تجزیه‌پذیری، اتصال میکروبی، مقدار سنتز پروتئین میکروبی، سرعت عبور ماده هضمی در دستگاه گوارش و قابلیت هضم حقیقی پروتئین مواد خوراکی و مقدار برخی از مواد ضد تغذیه‌ای در حیوانات تک‌معده‌ای دارند.

 

وی در ادامه یادآور شد: عوامل ضد تغذیه‌ای موجود در بعضی مواد خوراکی می‌توانند بازده مورد استفاده قرار گرفتن مواد مغذی را کاهش دهند یا وقتی در سطوح زیاد مصرف شود، سبب مسمومیت شوند.

 

دکتر شورنگ، با اشاره به استفاده از پرتو تابی در علوم دامی، چالش اصلی برای افزایش تولید دام و طیور استفاده کارآمد از منابع غذایی در دسترس و به ویژه منابعی که در رقابت با مواد غذایی انسانی نیستند، عنوان کرد و گفت: در حال حاضر افزایش تولید پروتئین میکروبی از علوفه های با کیفیت کم و محصولات جانبی کشاورزی در نشخوارکنندگان و افزایش استفاده از پروتئین‌ها و کاهش اثرات عوامل ضد تغذیه ای در حیوانات تک معده‌ای از جمله اهداف مورد نظر در تغذیه دام و طیور است.

 

به گفته وی مطالعات زیادی در زمینه استفاده از پرتوتابی به منظور بهبود ارزش غذایی مواد خوراکی از نظر افزایش قابلیت هضم یا تغییر مکان هضم و جذب مواد مغذی و حذف عوامل ضدتغذیه‌ای صورت گرفته است.

 

دکتر شورنگ با اشاره به تغذیه دام‌ها با مواد غذایی پرتودهی شده تصریح کرد: در مطالعات انجام شده در رابطه با سرطان‌زایی و یا تولید مواد سمی در مواد غذایی پرتو دیده با دزهایی حداکثر تا 10 کیلوگرمی که به دام‌ها خورانده شده بود، گزارشی ارائه نشد و اعلام شده ماده خوراکی پرتو دیده با دز 10 کیلوگرمی یا پایین‌تر از آن هیچ گونه آثار سوئی برای مصرف کننده ندارد.

 

وی در ادامه با بیان اینکه مطالعات بر روی پرتودهی خوراک‌ها با دزهای بسیار بالا و در حدود 85 کیلوگرمی هیچ گونه تغییری مربوط به اثرات پرتو نشان نداده است، گفت: مطالعات زیادی برای ارزیابی سلامت غذاهای پرتوتابی شده و اثرات آن روی رشد، تولیدمثل و سلامت عمومی حیوانات انجام شده است و مطالعات تغذیه‌ای، تولید مثل و جنین شناسی بر روی موش صحرائی، موش و سگ با خوراک‌های پرتوتابی شده با دزهای بین 6 و 74 کیلوگرمی، هیچ گونه اثر سوئی روی تولیدمثل ناشی از پرتوتابی نشان نداده است.

 

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای پژوهشکده تحقیقات کشاورزی، پزشکی و صنعتی در پایان با بیان اینکه پرتوتابی گاما هیچ گونه اثر منفی روی ترکیبات شیمیایی مواد خوراکی ندارد تصریح کرد: اگر چه دزهای بالا سبب اتلاف کم اما قابل اندازه‌گیری در بعضی ویتامین‌ها می‌شود، اما می‌توان گفت: این کاهش مشابه سایر تکنیک‌های عمل‌آوری مواد غذایی به منظور محافظت از آن‌ها مانند حرارت دادن، خشک کردن و پاستوریزه کردن می‌باشد.

 

دکتر صفر نصرالله زاده، رئیس دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز نیز در این مراسم با بیان اینکه این سمینار علمی در چهارچوب همکاری‌های علمی این دانشکده با پژوهشکده تحقیقات کشاورزی، پزشکی و صنعتی سازمان انرژی اتمی ایران برگزار شده است، گفت: در نشستی که در این دانشکده با رئیس پژوهشکده تحقیقات کشاورزی، پزشکی و صنعتی سازمان انرژی اتمی ایران داشتیم، قرار شده این همکاری‌های علمی همچنان ادامه داشته باشد.

 

وی در پایان گفت: در همین راستا مقرر شد زمینه های ایجاد گرایش‌های تخصصی در مقاطع تحصیلات تکمیلی و به خصوص در مقطع دکتری و همچنین تاسیس پژوهشکده ای در این رابطه ضمن بررسی، بسترهای لازم برای تحقق آن صورت گیرد.