غرب زدگی ریشه اصلی کشف حجاب در دوران پهلوی است

اسماعیل شفیعی در گفت‌‌و‌گو با خبرنگار «خبرگزاری دانشجو» در بیرجند، با اشاره به روز 17 دی، روز دستور رضا خان برای کشف حجاب رسمی اظهار داشت: پس از آشنایی ایرانیان با غرب و فرهنگ آن در دوران فتحعلی شاه قاجار، عقب‌ماندگی ایران و کشف ریشه‌های این عقب‌ماندگی در راس برنامه‌های نخبگان و شاه ايران قرار گرفت.

 

وی افزود: سفرهای ایرانیان به کشورهای اروپایی، ایرانیان را بیش از پیش متوجه عقب‌ماندگی آن ها از جهان کرد بر همین اساس آنها در این‌باره واکنش‌های متفاوتی نشان دادند، برای مثال عده‌ای درصدد نوسازی کشور و تقویت زیرساخت‌ها برآمدند و عده‌ای نیز به علت سطحی‌نگری معتقد بودند كه اگر طرز لباس ایرانیان همانند غربیان شود به طور طبیعی این امر نشان پیشرفت است برای همین فرآیند نوسازی از دوران قاجار آغاز شد و در دوران پهلوی به اوج خود رسید.

 

کارشناس ارشد علوم سیاسی دانشگاه بیرجند ادامه داد: باسفری که رضاشاه به ترکیه انجام داد در راستای جبران عقب‌ماندگی کشور فرآیند نوسازی را در عرصه‌های مختلف با شتاب بیشتری دنبال کرد و برهمین اساس نیز یکی از ریشه‌های عقب‌ماندگی ایران را عدم ورود زنان به اجتماع و حجاب قلمداد کرد.

 

شفیعی تصریح کرد: به همين علت بود که در 17 دی‌ماه سال1314  قانون کشف حجاب را به صورت اجباری در کشور دنبال کرد.

 

وی با بیان اینکه انجام این اقدام نه تنها نتوانست زنان را وارد اجتماع کند بلکه عده کثیری از زنان که پایبندی عمیقی به حجاب داشتند را نیز خانه‌نشین کرد، افزود: به دلیل تعارض‌های فرهنگی و مذهبی این پدیده با خلقیات مردم ایران، بنیادهای خانواده سست شد و زنان جوان با دوگانگی فرهنگی مواجه شدند و از طرف دیگر این اقدام زمینه تنفر مردم از رضاشاه و قیام‌های مردمی به رهبری روحانیت را درپی‌داشت که روز به روز پایه‌های حکومت رضاشاه را با تزلزل روبه رو کرد.

 

کارشناس ارشد علوم سیاسی دانشگاه بیرجند با بيان اینکه تاکنون کتاب‌های زیادی در خصوص پدیده کشف حجاب و اثرات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی آن نوشته شده است، گفت: این پدیده تا به امروز کمتر از نظر پیامدهای اقتصادی مورد بررسی قرار گرفته است.

 

شفیعی افزود: تعطیلی مشاغل مرتبط با دوخت لباس‌های قبلی، کاهش تولید پارچه در ایران و از بین رفتن صنایع نساجی از جمله مهمترین اثرات اقتصادی این پدیده بود که سبب تجمعات نهضت اقتصاد قزوین، نهضت اقتصاد رشت و اتحادیه اصناف وطن اصفهان و سایر نهضت‌ها شد که به دلیل بیکاری و افزایش فقر در مقابل لباس‌های وارداتی خارجی به تجمع پرداختند.

 

وی اضافه کرد: به دلیل رواج کت و شلوار بسیاری از روحانیون از پوشیدن لباس روحانیت منع شدند که این امر صاحبان حرف عبابافی را با مشکل جدی مواجه کرد و آنها در یک درخواست از شاه و به بهانه نوماندن لباس‌های مذهبی سعی کردند پوشیدن عبا را با کت شلوار توجیه کنند تا مانع از ورشکستگی خود شوند.

 

کارشناس ارشد علوم سیاسی دانشگاه بیرجند با بیان اینکه رضاشاه برای موفقیت طرح کشف حجاب، زن غربی را به عنوان الگوی کامل یک زن ایرانی معرفی کرد، گفت: انگیزه این رویکرد رضا شاه به غرب ناشی از عقب ماندگی نظامی، صنعتی و اقتصادی ایران بود و او می‌خواست با کشف حجاب و تقویت پیوند با غرب این عقب‌ماندگی را جبران کند که متاسفانه این رویکرد به جای تجددطلبی منجر به غرب‌زدگی شد.

 

شفیعی مردان تجددگرا را مهم‌ترین عامل کشف حجاب در دوران رضاشاه عنوان کرد و خاطرنشان كرد: از آن جایی که لباس مردم در هر کشور معرف فرهنگ آنها است مقاومت‌های مردمی در مقابل کشف حجاب نشانه تعمیق باورهای مذهبی و فرهنگی در مردم ایران است.

 

وی ادامه داد: امروزه عده‌ای به بهانه نوگرایی مبحث حجاب را مطرح می‌کنند و آن را عامل اساسی جهان سوم می‌دانند در حالی که به قول علامه اقبال لاهوری پیشرفت غرب از رقص و بدحجابی زنان نیست بلکه ناشی از علم، صنعت و پشتکار است، بنابراین تنها راه پیشرفت کشور نه تنها بدحجابی یا بی‌حجابی نیست بلکه تحقق جنبش نرم افزاری و تولید علم می‌تواند کشور را در زمره برترین کشوهای منطقه و جهان قراردهد.