ره بر: هنر فرش‌بافي را دوباره زنده كنيد

 

 

اين، هنر واقعاً خيلى فوق‌العاده‌ى فاخرى است. اين كار فرش، كار خيلى برجسته‌يى است. يقيناً بسيارى از مردم كشور ما از اين ابعاد كار قالى مطلع نيستند.

 

بعضى از مردم قالى را فقط يك فرش زير پايشان مى‌دانند، و بعضى هم به تفاخر مى‌خواهند اين چيزى كه زير پايشان است، گرانتر و فاخرتر و ريزباف‌تر باشد؛ غافل از آن‌كه اين تفاخر غلطى است كه ما بياييم يك كار هنرى برجسته را كه بايد جلوى چشم باشد و هم چشم از آن لذت ببرد و هم بياموزد، به عنوان يك وسيله‌ى اعيانى و اشرافى به كار ببريم؛ اصل اين كار، بنياناً غلط است.
 

ما وقتى اين كار را با انواع گوناگون هنرهاى تصويرى و تجسمى مقايسه مى‌كنيم، مى‌بينيم كه واقعاً اين چيز خيلى اعجاب‌انگيزى است. چه‌طور ممكن است با نخ و گره و روى هم گذاشتن نخهاى گوناگون، نقشى آفريد كه معلوم نيست با قلم‌مو و روى بوم، اين‌گونه بشود زنده درآورد؛ حداكثر اين است كه بگوييم فقط يك نقاش ماهر مى‌تواند آن را با قلم‌مو و با رنگ و روغن روى بوم در بياورد.

 

تصوير يك نقش با نخ و گره، واقعاً چيز فوق‌العاده‌يى است؛ الان اين كار را مى‌كنند و كار بسيار باارزشى است.
 

اولاً، اين يك هنر ايرانىِ اصيلِ بسيار ارزشمند و برجسته است. بايد اين هنر را حفظ كنيد، توسعه بدهيد، هرچه مى‌توانيد، كيفيت ببخشيد و روزبه‌روز ابتكارات بيشترى را در آن به وجود بياوريد؛ همچنان كه كارهاى شما غالباً اين‌طورى است.

ثانياً، هنر چيز برجسته‌يى است و محتاج تعريف نيست. هنر مثل زيبايى است؛ احتياج نيست كسى از آن تعريف و تمجيد بكند. اگر تعريف هم بكنند يا نكنند، به‌هرحال زيبايى، يعنى زيبايى، يعنى نقطه‌ى مقابل زشتى. هنر، به‌هرحال برجستگى است، زيبايى است، آفرينندگى است، از مقوله‌ى ابتكار و خلق است.

 

در عين‌حال، اگر ما بخواهيم همين هنر به طور مضاعف ارزش پيدا كند، بايد آن را در خدمت هدفهاى صحيح قرار بدهيم.
 

«هنربراي هنر» يك خط انحرافي در اين مقوله است ...
 

اين غلط است كه ما تصور بكنيم شعرِ خوب مى‌گوييم، يافرضاً آهنگِ خوب مى‌سازيم، يا فلان كار هنرىِ خوب را انجام مى‌دهيم، فقط براى خود هنر؛ يعنى هنر براى هنر. اين، يك مقوله‌ى بسيار غلط و انحرافى است؛ هنر بايد در خدمت هدفى باشد.

 

لذا اگر شما نگاه كنيد، مى‌بينيد كه هر كدام از هنرمندان بزرگ عالم، هنرهاى خودشان را در خدمت اهدافى قرار مى‌دادند. اهداف امروز ما، همين مقدسات و ارزشهاى والاى اسلام و انقلاب است. اين هنرِ به اين برجستگى را بايد در خدمت آن هدفها به كار برد.

سعى كنيد اين هنر را زنده كنيد. البته همين نقشهاى سنتى قديمى هم كه نشان دهنده سنت قاليبافى ايرانى است، خيلى خوب است؛ اما چنانچه باز ما همين هنر را به كار بيندازيم، تا يك خاطره‌ تاريخى، يك حقيقت اسلامى و يك حركت برجسته را در ذهنها مخلد كنيم، كار مضاعفى انجام داده‌ايم.

ارزش هنر را همه كس نمى‌فهمند؛ هنر همين ويژگى را دارد. هنر براى خيلي ها ناآشناست.

 

شما اگر الان بهترين و فاخرترين نقاشي ها را به بازار بياوريد - بازار غير هنر - مردم معمولى مى‌آيند و تماشا مى‌كنند: عجب رنگ قشنگى دارد! چند؟ اگر مثلاً بگويند ده هزار تومان، مى‌گويد نه آقا، پنج هزار تومان؛ نمى‌فهمد كه اين چيست! اين هنر هم همين‌گونه است.