براي ساخت «ضدگلوله» مستندات آويني را زياد ديدم/افرادي كه در سينما رانت ندارند فيلم جنگي نمي‌توانند بسازند/ارشاد با ساخت فيلم آقازاده‌ها مخالفت كرده

گروه فرهنگي «خبرگزاري دانشجو»؛ پس از پايان سي‌‌امين جشنواره فيلم فجر بر آن شديم تا نگاهي داشته باشيم به فيلم هاي دفاع مقدسي جشنواره تا هم نقدشان كنيم هم پاي حرف هاي دست اندركاران فيلم ها بنشينيم؛ اين بار به سرغ مصطفي كيايي، كارگردان فيلم «ضد گلوله» رفتيم تا حرف هايش را بشنويم؛ از همان ابتداي گفتگو بي آنكه بابت خستگی احتمالی فيلم جديدش عذرخواهی کند و يا اينكه از زمان اندك خود بگويد، آن قدر باصفا و خوش صحبت بود ‌که این گفت‌وگو خواندنی از کار درآمد.

 

آنچه در ادامه می‌خوانید، گفت‌وگوي است که در آن بسیاری از ناگفته‌های كيايي پیرامون اين فيلم و البته کار جدیدش، برای اولین بار مطرح می‌شود.

 

خبرگزاري دانشجو- در ابتدا بفرماييد كار فيلمبرداري فيلم «ضدگلوله» را چه زماني آغاز كرديد؟

 

كيايي- فيلمبرداري فيلم «ضدگلوله» از هفته اول خردادماه سال 90 آغاز و 45 جلسه طول كشيد، اين فيلمبرداري كه تا دو ماه زمان برد عمدتاً در شهرك دفاع مقدس انجام شد.

 

خبرگزاري دانشجو- هدف شما از ساخت و تهيه اين فيلم چه بوده است؟

 

كيايي- سوژه فیلم که به گمانم پس از نوشتن فیلمنامه برایم جذاب شد و از طرفی هم دوست داشتم فیلمی متفاوت در زمینه دفاع مقدس کار کنم.

 

خبرگزاري دانشجو- آيا قبول داريد كه فيلم شما چيزي بين «ليلي با من است» و «اخراجي‌ها» بوده است؟

 

كيايي- نه، اصلأ در ايده اوليه، فكر مي‌كردم چيزي مانند «ليلي با من است» باشد، اما زمان ساخت فيلم، ايده اين فيلم‌ها را رها كرده و فقط به موضوع فيلم خودم پرداختم، اين طبيعي است هر فيلمي كه درباره دفاع مقدس و جنگ رخ مي‌دهد، بيننده را در وهله اول ياد اين فيلم‌ها مي‌اندازد.

 

 

«ليلي با من است» جزء اولين فيلم‌هايي بود كه در زمينه كمدي دفاع مقدس ساخته شد و من سعي كردم از زمان نوشتن فيلمنامه، به اين فيلم‌ها توجه نكنم و فقط داستان خودم را بنويسم. اصولا حضور شخصیتی از یک محیط خاص با تفکر و رویکرد خاص در محیطی ناهمگون با شخصیت اصلی موقعیت مناسبی برای خلق لحظه های ناب کمدی دارد که در فیلم لیلی با من است هم با شیوه روایت متفاوت با این فیلم هم دید می شود.

 

خبرگزاري دانشجو- به نظر خيلي از منتقدين فيلم «ضد گلوله» پاسخي به اخراجي‌ها بوده است اين را قبول داريد؟

 

كيايي- نه، من در اين فيلم هيچ پاسخي به اخراجي‌ها نمي‌دهم بلكه من تنها داستان خودم را روايت كردم، فيلم «اخراجي‌ها» داراي تفكر و فكر سازنده آن بوده و فيلم من نيز برگرفته از تفكرات من است، آقاي ده نمكي با تفكرات خودش و با نگرشی که داشته به هر روشی که بلد بوده سعی در ساخت فیلمی کرده حرفهای مد نظرش را بزند در حالي‌كه فيلم من مستقل بوده و با روایت داستان و طنز و شوخي خاص خودش مخاطب را تا انتهاي فيلم به دنبال خود مي كشد. بحث ديگر شيوه نگارش فيلمنامه‌هاست كه فضا و نوع كمدي اين دو فيلم نيز با يكديگر متفاوت است به اين معنا كه فيلم «اخراجي‌ها» كمدي ديالوگ بوده و براساس توانايي بازيگران پيش‌رفته و فيلم «ضد گلوله» كمدي موقعيت است.

 

خبرگزاري دانشجو- چطور «بزن بريم بهشت»، «ضد گلوله» شد؟

 

كيايي- اسم «بزن بريم بهشت» را دوست نداشتم به همين خاطر اسم «غيرمجاز» را روي فيلم گذاشتم كه وزارت ارشاد با آن موافقت نكرد و تا دو روز قبل از جشواره اين فيلم اسمي نداشت تا اينكه اسم «ضد گلوله» را كه مناسب فيلم باشد را بر روي فيلم گذاشتم.

 

 

خبرگزاري دانشجو- نقاط قوت فيلم «ضدگلوله» ديالوگ‌هاي آن است به نظر شما تيكه كلام «الاغ» بر فضاي كلي فيلم صدمه‌اي نزده است؟

 

كيايي- كاربرد و استفاده تيكه كلام «الاغ» بي دليل نبوده و پرویز بي‌جهت به كسي الاغ نميگه و اين جزء ويژگي‌هاي انسان شناسي بازيگر است و فقط در جايي كه بازيگر مي‌گويد «الاغ تيكه كلام‌منه» در سکانس دو نفره پرویز و سلیم کمی به نظرم اضافه می آمد و كاربرد الباقي آن تا انتهاي فيلم درست بوده و جزء كاراكترهاي فيلم است.

 

خبرگزاري دانشجو- چرا در فيلم «ضد گلوله» نسبت به فيلم‌هاي دفاع مقدس و جنگي ديگر جلوه‌هاي ويژه زيادي را نمي‌بينيم؟

 

كيايي- فيلم «ضد گلوله» اولين فيلم دفاع مقدس و جنگي است كه در بخش خصوصي تهيه و ساخته شده است و با كمترين هزينه و با كاربردي ترين روش‌ها توانستيم صحنه هاي جنگي مطلوبي را خلق كنيم، فيلم ضد گلوله فيلم كارگرداني بود و به قاطع مي‌گويم كه اگر اين فيلم توسط كارگردان ديگري ساخته مي‌شد اين فيلم و با اين ويژگي‌ها به وجود نمي‌آمد؛ چون كارگرداني فقط خلق صحنه‌هاي فيلم جنگي نيست بلكه كارگرداني، خلق لحظه‌هاي ناب فيلم است، فضاسازي، رسيدن به نقاط درست، اجراي سكانس‌ها، ميزانسن‌هاي مناسب دادن به فيلم و ... .

 

ساخت این فیلم چون نوشته خودم بود این حرف را میزنم، من در ساخت اين فيلم، فيلم‌هاي جنگي ديگر را كنار گذاشتم و مستندات آويني را خيلي زياد ديدم، دوربين در سکانس های جنگی فيلم «ضد گلوله» روي دست است و حس پشت خاكريز و خفگي را به خوبي مي‌توان به مخاطب انتقال مي‌دهد، تنها جلوه‌هاي ويژه فيلم هواپيما و نشان دادن خون بود كه ما با فقر توانستيم فيلم را بسازيم.

 

خبرگزاري دانشجو- آيا ساختن فيلم‌هاي دفاع مقدس و جنگي سخت است؟

 

كيايي- تفكر سينماي دفاع مقدس ما تفكر انحصاري است و باعث مي‌شود من فيلمساز ديگر سراغ سوژه‌هاي دفاع مقدس نروم و فرار كنم به اين دليل كه فكر مي‌كنند هر جواني كه وارد فضاي جنگ شود به مقدسات توهين مي‌كند، افرادي كه در سينما، رانت و آشنا ندارند در ساخت فيلم جنگي با مشكل مواجه مي‌شوند و بايد خيلي سختي‌ها را پشت سر بگذارند تا يك فيلم دفاع مقدس ساخته شود جايي كه غرور ملي ما، افتخار ما باشد، جنگ نيز مقدس مي‌شود و همه مردم در آن شركت مي‌كنند و اينها بايد نمتيش داده شود. از طرف ديگر رفتارهاي متوليان دفاع مقدس و سينماي جنگي ما باعث فرار فيلمسازان از اين حوزه و ساخته نشدن اين فيلم‌ها شده است، آنها مي‌گويند هر كسي كه فيلمي در خصوص دفاع مقدس مي‌سازد بايد كنترل شود و مراقب بود كه هر حرفي را نزنند ما در حوزه دفاع مقدس هزار نفر متولي داريم كه بايد به همه آنها جواب پس داد.

 

 

 

خبرگزاري دانشجو- به چه علت پروانه نمايش فيلم شما را متوقف كرده‌اند؟

 

كيايي- در قزوين وزير ارشاد از من تقدير كرد و جايزه داد و در همانجا گفت: من فيلم را ديدم و لذت بردم و خيلي‌ها فيلم را ديدند و از تماشاي فيلم لذت بردند، در جشنواره هم همه روی فیلم نظر مثبت داشتند از منتقدین گرفته تا مخاطبین و كارشناسان فرهنگی.

 

اگر لازم باشد نام آنهائی را که خود وزارت ارشاد آنها را قبول دارد و بعضی ها جزو شورای پروانه نمایش هم هستند بیاورم که پیام این فیلم را درک کرده اند و فیلم را دوست دارند، من معتقدم فیلمی که مستقل باشد بدون ادعا حرف سازنده آن باشد، به هیچ گروهی باج ندهد و صادقانه باشد مورد توجه قرار می گیرد.

 

فیلمی که وزارت ارشاد به آن سیمرغ فیلمنامه را داده حالا می خواهند که به پیام اصلی و نقط قوت فیلم لطمه بزنند، البته می دانم که مسئولین ارشاد از این فیلم به نیکی یاد کرده اند اما نمی دانم این ماجرا از کجا آب می خورد؛ فيلم من آنقدر پيامش عميق است كه فكر نمي كنم بعضي از كارشناسان وزارت ارشاد بتوانند آن را درك كنند، من متأسفم كه يك شورايي به آن بزرگي و گروهي بنام وزارت ارشاد تابع حرف ديگران هستند.

 

خبرگزاري دانشجو- آيا جايزه‌هاي جشنواره به درستي داده شد؟

كيايي- من توقعات زیاد از جشنواره داشتم هر کس فیلم من را دید گفت هاشمی بی نظیر بود؛ آقاي هاشمي حداقل بايد كانديدا مي شد، مسعود كرامتي حداقل كانديداي نقش مكمل بايد مي‌شد، كه آن اتفاق هم صورت نگرفت، نقاط برجسته ضد گلوله بازي‌هاي فيلم بود مگر می‌شود از بازی خانم صامتی گذشت و همه بر اين نكته اذعان داشتند كه فيلم خوش بازي بوده اما يك نفر هم كانديداي بازيگري در جشنواره نداشتيم.

 

خبرگزاري دانشجو- عملكرد مديران فرهنگي و سازمان سينمايي را چگونه ارزيابي مي‌كنيد؟

 

كيايي- مسئول سازمان سينمايي خيلي دلش مي‌خواهد كار خوب انجام دهد و انگيزه كار خوب كردن را دارد ولي شيوه اش به نظرم در بعضی موارد اشتباه است، البته من کارشناس مدیریت فرهنگی نیستم ولی از آنها مي‌خواهم كه با فيلمساز صادق باشند و زماني سينماي ما پيشرفت خواهد كرد كه معاونت سينمايي با فيلمساز و جماعت سينمايي صادق باشد.

 

خبرگزاري دانشجو- در حال حاضر مشغول ساخت چه فيلمي هستيد؟

 

كيايي- در حال حاضر درخواست پروانه ساخت فیلم سینمائی «آقا زاده ها» را به تهیه کنندگی آقای جوزانی داده ایم ولی گویا با آن مخالفت کرده اند؛ نمی دانم چرا اما امیدوارم آقای شمقدری بنا به قولی که داده بودند که از فیلمسازان موفق جشنواره حمایت می‌کنند تا فیلم های بهتر بسازند پروانه ما را هم بدهند تا این فیلم هم به سرانجام برسانیم.