«هوا و فضا»، «IT» و «ICT» در اولويت دانشگاه شريف

گروه علمي «خبرگزاي دانشجو»، رضا روستاآزاد، رئیس دانشگاه صنعتی شریف در گفتگویی که از نظرتان می‏گذرد، به سوالات خبرنامه شوراي عالي انقلاب فرهنگي در خصوص برنامه‌های راهبردی این دانشگاه در مسیر تحقق اهداف نقشه جامع علمی کشور پاسخ داده است.

 

- به عنوان رئیس دانشگاه صنعتی شریف و یکی از معتبر ترین واحدهای آموزشی و پژوهشی در حوزه علوم فنی و مهندسی در صورت امکان در مورد چشم اندازی که برای فعالیت های کوتاه مدت و دراز مدت این دانشگاه توضیحاتی بیان فرمائید؟

 

روستا آزاد: در مورد نکته‏ای که اشاره کردید با توجه به توسعه کفتمان و ترویج ادبیات سياستگذاري علمی در کشور که به تبع آن آموزش عالي هم به این سمت حرکت کرد تا در ذیل این برنامه‌ریزی‌ها برای خود چشم‌انداز ترسیم کند، يك پژوهشكده تحت عنوان: «پژوهشكده برنامه‌ريزي و سياستگذاري» در دانشگاه  تأسيس کرده‌ایم و در این مرکز سند پيش‌نويس برنامه راهبردی دانشگاه صنعتی شریف تدوین شده و امیدواریم در هیئت امناء هم این سند تصویب شود.

 

- این سند راهبردی چه موضوعاتی را شامل می‌شود؟

 

رستا آزاد: ذيل اين سند راهبردی  منشور دانشگاه، چشم‌انداز دانشگاه و ‌الگوي دانشگاه را در دست تدوین داریم. همچنين تدوین اهداف راهبردی در حوزه‌های مختلف مانند حوزه فرهنگی، آموزشی، پژوهشی، فناوری، ارتباط با صنعت، امور رفاهی و پشتیبانی، روابط بین الملل و غيره را نيز در دستور کار داریم.

 

- با توجه به جایگاهی که دانشگاه صنعتی شریف از آن برخوردار است، برای ارتقای این جایگاه به‌ ویژه در حوزه آموزش در این سند چه نکاتی قید شده است؟

 

روستا آزاد: در حوزه آموزش اهداف راهبردی ما طبق سند روزآمدي، كارآمدي، هم افزایی و همسوسازي آموزش با نيازها و مزیت‌های  نسبي كشور است.

 

توجه به ارتباط تنگاتنگ و وثیق پژوهش و آموزش بایکدیگر یعنی این نکته مهم که آموزش مقدمه پژوهش است و متقابلا پژوهش هم مقدمه آموزش محسوب می‌شود و ایجاد جذابیت برای محیط علم و آموزش هم از راهکارهای اجرایی آن است.

 

ارتقاي محتوا و روش‌ها، تقويت مديريت آموزشي، ‌جذب مناسب اعضاي هيئت علمي و پایش مستمر ارتقای توان علمی آن ها، توسعه دوره‌هاي تحصيلات تكميلي، كارآمدسازي سيستم ارزيابي آموزشي دانشگاه،‌ تشويق و حمايت از دانشجويان كارآمد، توسعه برنامه‌هاي آموزشي ملي و بين‌المللي هم از سایر راهکارهای اجرایی تعیین شده در این سند است.

- در نقشه جامع علمی کشور به عنوان سند بالادستی حوزه علم و فناوری کشور، چرخه تبدیل ایده به محصول کاملا تبیین شده است. شما در این سند به این موضوع چگونه پرداخته اید؟

 

روستا آزاد: اين موضوع در سرفصل مربوط به پژوهش و فناوري دیده شده که در قالب ایجاد حلقه مرتبط آموزش و پژوهش آمده است.

 

ذیل این راهبرد کلان، راهبرد اجرایی «هدايت و توسعه فعاليت‌هاي پژوهشي و فناوري در راستای مزيت‌ها و نيازهاي كشور» آمده است که مشتمل بر تقويت دانشگاه انساني، ‌اجتماعي معطوف به پيشرفت دانش و فناوري و تجاري‌سازي مبتني بر رهيافت مديريت آموزش و پژوهش و ارتقاي و همكاري با صنعت در همين زمينه است.

 

بحث همكاري بين‌المللي در حوزه پژوهش و فناوری با توجه به سیاست‌گذاری کلان نقشه جامع علمی کشور مشتمل بر تدوين و بهينه‌سازي شاخص‌هاي كمي و كيفي پژوهش‌هاي بنيادي، كاربردي، توسعه شركت‌هاي دانش‌بنيان هم از دیگر اقدامات اجرایی در این زمینه است.

 

- شما در فناوری‌هایی که طبق نقشه جامع علمی کشور دارای اولویت هستند، چه اقداماتی را در دست انجام دارید؟

 

روستاآزاد: باتوجه به نقشه جامع علمي كشور، حوزه هوا و فضا، آی تی و آی سی تی جزو فناوری‌های دارای اولویت تلقی شده‌اند. در همین راستا، گرایش فضا در دانشکده هوا فضا و همچنین پژوهشکده هوا فضا را در دانشگاه تاسیس کردیم که پروژه ماهواره دانشجویی به عنوان یکی از پروژه های این پژوهشکده جزو بهترین پروژه‌های دانشجویی است.

 

در آی تی و آی سی تی با توجه به این که اکثر پذیرفته شدگان دارای رتبه زیر صد کنکور در گروه فنی و مهندسی در رشته‌های برق و کامپیوتر این دانشگاه جذب می‌شوند، ما این موضوع را بسیار جدی گرفتیم و به‌عنوان مثال، امروز در راهبری اپراتورهای فعال تلفن همراه در کشور دانش‌آموختگان دانشگاه شریف نقش فعالی دارند.

 

- ما امروز در عرصه آموزش عالی با نوعی رقابت برای کسب جایگاه‌های بالاتر در رتبه‌بندی‌های علمی از جانب دانشگاه ها مواجه هستیم، که یک روند مثبت و قابل دفاع است. دانشگاه صنعتی شریف در این میدان چه کرده است و در کجا قرار دارد؟
 

روستا آزاد: ما اصل رقابت مثبت را به شرط برابری در برخورداری از منابع و امتیازات قبول داریم و همانطور که گفتید در این میدان رقابت  به فکر حفظ جایگاه خود و ارتقای آن هستیم.

 

با توجه به مزیت‌های نسبی دانشگاه صنعتی شریف، در عرصه رقابت ما وارد آن حوزه‌هایی می‌شویم که در آن توان رقابت را داریم  و قبلا زیرساخت‌های آن را تکمیل کرده‌ایم. در زمینه ارتباط با صنعت به‌عنوان یکی از مواردی که ما در آن به شدت در حال سرمایه‌گذاری هستیم قرار دادهای بسیار خوبی منعقد کرده‌ایم.

 

البته اینجا بد نیست به این مورد اشاره کنم که رقابت ما به عرصه ملی محدود نمی‌شود و در عرصه بین‌الملل هم ما وارد این میدان شده‌ایم. طبق نظر آماری که نهادهای معتبر بین‌المللی اعلام کرده‌اند، دانشگاه صنعتی شریف تنها دانشگاه ایرانی است که جزو پانصد دانشگاه برتر دنیا است و ما برنامه‌ریزی کرده ایم تا انشاءالله این رتبه به زیر صد ارتقا پیدا کند.

- اگر بخواهیم به بحث رقابت داخلی بپردازیم، در چه زمینه‌هایی مشغول کار هستید؟

 

روستا آزاد: صنايع دريايي، صنایع نساجي، ارتعاشات صنعتی، هوافضا، نفت و گاز، زیست فناوری، نانو و مهندسی پزشکی از حوزه‌هایی هستند که ما در آنها مشغول رقابت هستیم.

 

در این حوزه ها ما با تاسیس قطب‌های علمی، پژوهشکده‌ها تلاش می‌کنیم تا بتوانیم با رفع نیازهای بخش صنعت هم در ارتقای علمی دانشگاه موثر باشیم و هم برای دانشگاه درآمدزایی کنیم.

 

- اگر ممکن است، آماری در مورد این قطب‌های علمی ارائه کنید؟

 

روستا آزاد: الان 12 قطب علمی، 13 دانشكده و گروه، 20 مركز و پژوهشكده، 4 کانون هم‌افزایی و 4 شرکت دانش‌بنیان در دانشگاه صنعتی شریف دائر هستند.

- درمورد تعداد مقاله‌های نمایه شده که در دانشگاه تالیف شده‌اند، آمار چگونه است؟

 

روستا آزاد: درحدود 5/2 مقاله  ISI به ازاي هر یکصد نفر را نمایه کرده‌ایم، كه آمار بسیار خوبی است.

- یکی از مواردی که دانشگاه می‌تواند به کمک صنعت بیاید حوزه در حال رشد حمل و نقل است، در این زمینه چه اقداماتی انجام داده‌اید؟

 

روستا آزاد: در زمينه ساخت لوكوموتيو و به‌ ویژه لوکوموتیوهای الکتریکی ما کارهای خوبی انجام داده‌ایم و به‌عنوان مثال در خط آهن در حال ساخت تهران مشهد مشغول هستیم و با متروی تهران هم وارد مذاکره شده‌ایم.

 

البته همکاری ما با متروی تهران به این مورد محدود نمی‌شود و شامل موارد دیگری مانند طراحي ايستگاه‌هاي مترو هم شده است.

- یکی از نکات جالب توجه در دانشگاه صنعتی شریف وجود دانشکده‏ای تحت عنوان «اقتصاد و مدیریت» در این دانشگاه است که در نگاه اول بی‌ربط به‌نظر می‌رسد. علت وجود این دانشکده در دانشگاهی که فنی و مهندسی است، چیست؟

روستا آزاد: در سند راهبردی دانشگاه به این موضوع اشاره شده که موضوع علوم انسانی که با ارتقاي مدیریت علمی ارتباط دارند مانند مديريت تكنولوژي، سياستگذاري علمي فناوري و فلسفه علم هم باید مورد توجه قرار گیرد.

 

امروزه در عرصه علم و فناوري نمي‌توانیم به این موارد توجه نکنیم. مثلاً مهندسي كه می‌خواهد مدیریت یک پروژه عظیم صنعتی را بر عهده بگیرد برای ارتباط بهتر با مجموعه انسانی زیر دست خود باید در این زمینه به دانش مدیریت مجهز باشد.

یا مباحثی که ذیل روانشناسی صنعتی یا جامعه شناسی صنعتی مطرح می‌شود، حتما می‌تواند دانشجویان فنی و مهندسی را در آموختن بهتر کمک کند.

 

 

- در مورد برنامه‌های فرهنگی چه کارهایی را در دست اقدام دارید؟

 

روستا آزاد: ما در سند راهبردی دانشگاه در بخش فرهنگی تربیت دانشجو با خصوصیات ذیل را هدف‌گیری کرده‌ایم: مومن، با اخلاق، مسئوليت‌پذير، نوع دوست، انقلابي و مدافع اصل ولایت فقیه. اما اينكه چطور دانشجويان را اينگونه تربیت کنیم نياز به برنامه‌ريزي دارد. يكي از اين برنامه‌ها كرسي‌هاي آزادانديشي است. يعني باید برای انديشه دانشجو ارزش قائل شویم و به او اجازه ابراز عقیده بدهیم.

 

نکته بعدی رابطه ميان استاد و دانشجو است که باید رابطه پدري و فرزندي باشد. ما در این باره اين پژوهش را  انجام دادیم که اساتيد ما چه مقدار از اوقات خود را مصروف دانشجویان می‌کنند.

 

در زمينه ورزش ما اين برنامه را داريم كه واحد ورزش فقط به واحدهای تربیت بدنی یک و دو محدود نباشد و ورزش اجباري را در طول تحصیل برای دانشجویان اعمال کنیم. یعنی هر دانشجو در طول هر ترم لزوما حداقل 15 ساعت ورش کند که لزوما نباید در دانشگاه باشد. مثلا مي‌توانند به‌صورت گروه‌هاي كوه‌نوردي به ورزش كوهنوري بپردازند و این برای ما قابل قبول است.

 

بحث نماز اول وقت بسيار مورد توجه است، خوشبختانه هنگام نماز جماعت در مسجد دانشگاه جا نیست و به همین دلیل ما به فکر گسترش مسجد دانشگاه هستیم.

 

 

-  در مورد تغییر مکان دانشگاه هم اگر ممکن است توضیحاتی بیان کنید؟

 

روستا آزاد: طی سالیان متمادی تا به الان ظرفيت و گنجايش اين دانشگاه گسترش پيدا نكرده و الان هم با جمعيتي در حدود11 هزار دانشجو ما فضاي چندان مناسبي در اختیار نداریم.

 

خوشبختانه در منطقه 22 مکان مناسبی را به این دانشگاه تخصیص دادند، ولی ساخت و ساز در این محل نیاز به اعتبارات زیادی دارد که در حال تلاش برای جذب آن هستیم.

 

البته به صورت يك‌دفعه نمي‌توانيم چنين تشكيلاتي را به آن محل منتقل کنیم و این کار تدریجا انجام خواهد شد.

 

- به‌عنوان آخرین سوال، نقش شورای عالی انقلاب فرهنگی در طراحي‌هاي كلان علمي و فرهنگي كشور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

 

روستا آزاد: شوراي عالي انقلاب فرهنگي همانگونه که از نامش پیداست، وظیفه تحقق آرمان‌های فرهنگی این انقلاب عظیم را بر عهده دارد و گام‌های بزرگی هم تاکنون برداشته است.

 

به نظر من موضوعات فرهنگی با توجه به تاثیری که بر کل ابعاد جامعه دارند بسیار حساس و مهم هستند و شورای عالی انقلاب فرهنگی در این  زمینه وظیفه بسیار خطیر و حساسی بردوش دارد.

 

شما به عنوان مثال موضوعاتی مانند تفريح، اوقات فراغت، مدل و الگوي زندگي، فرهنگ اقشار مختلف مانند دانشجویان و... به‌عنوان چند سرفصل فرهنگی دارای دریایی از موضوعات هستند.

 

 اینها باید در شورای عالی انقلاب فرهنگی پردازش و بعد در  قالب سیاست‌های کلان مورد توجه قرارگیرد.

 

موضوع علم و فناوری هم در جایگاه خود قرار دارد و آن هم محتاج به برنامه‌ریزی دقیق و آینده‌نگر برای حفظ جایگاه علمی کشور را دارد.

 

اين‌ موارد در چه جایی غیر از شورای عالی انقلاب فرهنگی قابل طرح است؟ البته در دوره جدید انصافا حجم کار قابل توجهی انجام شده که انشاءالله این روند ادامه پیدا کند.