اختیار یکی از مسائل مهم و سرنوشت ساز در اندیشه بشریت است

به گزارش خبرنگار «خبرگزاری دانشجو» از کرمان، حجت الاسلام مهدی تراب پور صبح امروز در جلسه دوم انسان شناسی در جمع دانشجویان طرح ولایت استان کرمان در دانشگاه خیام مشهد با بیان اینکه دو ساحتی بودن انسان را مادی و غیر مادی عنوان کرد و گفت: مادی یعنی جسم و بدن و غیرمادی یعنی روح انسان است.
 

وی در ادامه به اثبات دو ساحتی بودن انسان اشاره کرد و گفت: در انسان شناسی دلیل و برهان بیان می کنیم که ساحت دوم غیر مادی و مجرد است.
 

استاد حوزه و دانشگاه قم با بیان اینکه دلیل عقلی و نقلی وجود دارد، گفت: دلیل عقلي از طریق عقل تشریح می شود؛ اما دلیل نقلی آیات و روایات را مورد بررسی قرار می دهد.
 

 تراب پور تصریح کرد: اولین برهان «من ثابت» و دومین آن «محال بودن انطباق کبیر بر صغیر در مادیات» است.
 

وی اولین برهان را برای اثبات دو ساحتی بودن انسان عنوان کرد و گفت: در مقدمه اول این برهان بر طبق یافته های دانشمندان تجربی سلول های انسان به واسطه تغذیه در حال تغییر و تحول هستند؛ لذا انسانها هر هفت سال یک بار سلول های آنها تغییر می کنند؛ زیرا تغذیه می کند پس هر چیزی که تغذیه می کند تغییر و تحول هم دارد.
 

استاد حوزه و دانشگاه قم در ادامه با اشاره به تعربف علم حضوری گفت: باعلم حضوری خود یک «من ثابت» و هویت واحد در خود را درک می کنیم.
 

تراب پور با اشاره به مقدمه سوم این دلیل که اگر قرار بود تک ساحتی و مادی باشیم، نمی توانستیم چنین علم حضوری به نفس ثابت خود داشته باشیم، تصریح کرد: در نتیچه ما یک ساحت دوم غیر از ساحت مادی اول داریم که همان روح است.
 

وی خاطرنشان کرد: با توجه به این دو مرحله اگر قرار بود تنها ساحت مادی داشته باشیم، ممکن نبود ساحت غیرمادی را درک کنیم پس این نشان دهند آن است که ساحت غیرمادی وجود دارد و من ثابت ساحت دوم می شود و نمی توانستیم با علم حضوری به آن برسیم.
 

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به دومین دلیل که مقدمه اول  آن طبق قانون ماده محال است یک جسم بزرگ کاملاً بر یک جسم کوچک تر منطبق شود، گفت: مقدمه دوم آن ما اشیا خارجی را با همان بزرگی و گستردگی که دارند درک می کنیم.
 

 تراب پور در ادامه بیان داشت: نتیجه این قانون اگر قرار بود که قوه اداراک ما هم مادی باشد طبق مقدمه اول محال بود که بتوانیم چنین اداراکی با همان بزرگی و گستردگی داشته باشیم؛ لذا ثابت می شود که انسان یک ساحت دیگری غیر از ساحت مادی دارد.
 

وی تصریح کرد: با توجه به این دو برهان ثابت می شود که روح انسان یعنی همان ساحت دوم غیر مادی است هر آنچه که غیر مادی باشد مجرد خواهد بود؛ چرا که شرایط و ویژگی های ماده یعنی زمانمند بودن،  مکان مند بودن، شکل داشتن، قابل اشاره حسی بودن و حجم داشتن فساد پذیر بودن و غیره را ندارند.
 

استاد حوزه و دانشگاه به اجسام مادی (جسم) که برای به وجود آمدنشان دو مبدأ فاعلی و فعلی نیاز دارند، اشاره کرد و گفت:  مبدأ فعلی مواد آن اشیا است و مبدأ فاعلی یعنی سازنده آن شی است مادیات برای موجود بودنشان نیاز به این دو مبدأ دارند و مبدأ فعلی می تواند از بین برود و این قاعده مرتبط با جسم و مادیات است.
 

تراب پور با بیان اینکه مجرد فنا ناپذیر است؛ زیرا نیستی و مرگ ندارند و مجردات وابسته به مبدأ فاعلی هستند و مبدأ فاعلی یعنی خداوند فنا ناپذیر است.
 

وی اختیار را یکی از مسائل مهم و سرنوشت ساز در اندیشه  بشریت دانست و گفت: مشرکین از مشیت الهی استفاده کرده و منکر اختیار شدند و آیه 148 انعام دال بر این مطلب است.
 

استاد حوزه و دانشگاه قم افزود:در بین مسلمین در زمان پیامبر هیچ بحثی در مورد اختیار نبود و همه می دانستند انسانها دارای اختیار هستند و در مقابل کارهایی را انجام می دهند.
 

تراب پور خاطرنشان كرد: بعضی افراد قضا و قدر الهی را نتوانستند با مسئله اختیار جمع کنند و قائل به مجبور بودن انسان شدند و برخی نیز قضا و قدر و الهی را کنار گذاشته و قائل به تفویض مطلق شدند.
 

وی گسترش جبر گرایی را از زمان خلیفه دوم به دست اغراض سیاسی عنوان کرد.