«گشت ارشاد» به خانه‌های مردم آمد!

گروه فرهنگی«خبرگزاری دانشجو»؛ هفته‌ای که گذشت خبرهای سینمایی متنوع و متعددی را برای سینمای ایران، چه در متن و چه در حواشی به همراه داشت؛ از موضوع انتخاب فیلم نماینده سینمای ایران در آکادمی اسکار گرفته تا بحث انتشار پرسر و صداترین فیلم سال گذشته و امسال سینمای ایران یعنی «گشت ارشاد» در شبکه نمایش خانگی آن هم در تیراژی گسترده.

حکایت هر ساله سینمای ایران درباره نماینده اش در اسکار با توجه به نزدیک شدن به مهلت معرفی فیلم از سینمای ایران به آکادمی اسکار، شروع می شود و امسال هم گفته می‌شود كه به‌زودی هیئت هفت نفره کارشناسان و فیلمسازان در بنیاد سینمایی فارابی تشکیل خواهد شد.

امسال برخلاف سال گذشته فیلم‌های کمتری به زبان بین‌المللی مناسب برای حضور در مراسم اسکار تولید شده است‌. اگر نگاهی به اسامی فیلم‌های بخش مسابقه جشنواره سال گذشته بیاندازیم، خواهیم دید که تعداد فیلم‌هایی که مسلط به زبان بین‌المللی باشند به تعداد انگشت‌های یک دست هم نمی‌رسند‌.

شنیده‌ها حاکی از آن است که مدیران سینمایی ترجیح می‌دهند از میان فیلم‌هایی چون «نارنجی‌پوش» (داریوش مهرجویی) ، «ملکه» (محمدعلی باشه‌آهنگر‌)، «یه حبه قند» (سیدرضا میرکریمی)، «اینجا بدون من» (بهرام توکلی)، «آلزایمر» (احمدرضا معتمدی) و «مرگ کسب و کار من است» (امیرحسین ثقفی) که مهمترین گزینه‌ها محسوب می‌شوند، ‌فیلم «ملکه» را برای معرفی به آکادمی اسکار در نظر بگیرند، البته این کار بستگی به نظر هیئت انتخاب فیلم‌ها نیز دارد، اما نکته حایز اهمیت این است که باید فیلم ‌اکران شود؛ زیرا یکی از شروط پذیرش آکادمی اکران فیلم طی سال گذشته است.

فیلم‌های «یه حبه قند»، «اینجا بدون من»، «آلزایمر» و «مرگ کسب و کار من است» در دو سال گذشته تولید شده و در طول سال گذشته بر روی پرده سینماهای ایران رفته است.

سال گذشته فیلم سینمایی «جدایی نادر از سیمین» با حضور در اسکار موفق به کسب جایزه این آکادمی شد.

«ملکه» در جشنواره سی‌ام فیلم فجر حضور داشت و در 13 رشته کاندیدای جایزه از این جشنواره شد.

اما یکی از چهره های باسابقه و مشهور در حوزه بین الملل سینمای ایران یعنی امیرحسین علم‌الهدی درباره برخی اظهارات درباره نبود گزینه مناسب برای معرفی نماینده به مراسم اسکار 2013 گفت: «فیلم «یه حبه قند» با توجه به کارگردانی ویژه و مضمون فاخری که دارد، می‌تواند سطح توقع آکادمی اسکار از سینمای ایران را برآورده کند.

امیرحسین علم‌الهدی، کارشناس امور پخش و اکران در ارتباط با معرفی نماینده سینمای ایران به اسکار 2013 گفت: اگر نگاهی به اکران نیمه دوم سال گذشته و نیمه اول امسال بیاندازیم و یک ارزیابی به لحاظ کمی و کیفی در ارتباط با فیلم‌هایی که می‌توانند معرف فرهنگ ایران باشند و ساختار خوبی هم داشته باشند بیاندازیم، نهایتا به فیلم «یه حبه قند» ساخته سیدرضا میرکریمی می‌رسیم.

وی افزود: این فیلم در یکسال گذشته در جشنواره‌های خارجی نیز موفقیت‌هایی کسب کرده‌است، هرچند نباید فراموش کنیم که سال گذشته «جدایی نادر از سیمین» جایزه اسکار را دریافت کرد و طبق روال 80 دوره گذشته اسکار، یک کشور نمی‌تواند دو سال پشت سر هم این جایزه را دریافت کند، مگر اینکه یک اتفاق ویژه‌ای بیافتد.

علم‌الهدی تاکید کرد: «یه حبه قند» می‌تواند دارای شاخص‌های مورد توجه اسکار با توجه به ساختار و مضمون باشد. این فیلم از نظر ساختار یکی از آثار مطرح سی‌سال گذشته به خصوص در سال‌های اخیر سینمای ایران است که از نظر مضمون نیز یک قصه کاملا بومی را با زبان جهانی سینما عرضه می‌کند.

این کارشناس سینما یادآور شد: معتقدم «یه حبه قند» می‌تواند مهمترین گزینه هیئت انتخاب اسکار امسال باشد. این فیلم می‌تواند توقعات از سینمای ایران را نسبت به نگاهی که سال گذشته توسط فیلم فرهادی ایجاد شده‌است را تامین کند؛ این فیلم در اکران‌های خارج از کشور هم بازخوردهای بیسار خوبی داشته است.

وی همچنین افزود: با توجه به کارگردانی ویژه و مضمون فاخری که فیلم دارد، می‌تواند سطح توقع آکادمی اسکار را برآورده کند؛ اینکه جایزه می‌گیرد یا خیر بحث دیگری است، به هر حال توفیق در این بخش کار سختی است؛ چون سال گذشته ایران جایزه گرفته است.

علم‌الهدی گفت: فیلم‌های دیگری هم از سینمای ایران می‌توانند تا حدودی انتظارات را برآورده کنند، اما با توجه به فیلم‌های اکران شده، «یه حبه قند» می‌تواند گزینه اصلی باشد، به هرحال هیئت انتخابی وجود دارد که این فیلم‌ها را ارزیابی می‌کنند و نظر نهایی با آنهاست اما تأکید دارم این فیلم تمام ویژگی‌های معرفی به اسکار را دارد.

این کارشناس سینما درباره قصه بومی این فیلم و امکان عدم هم‌خوانی با فضای اسکار تصريح كرد: مگر فیلم‌های آمریکایی قصه بومی خود را مطرح نمی‌کنند، مهم این است که فرم در خدمت محتوا باشد و با تکنیک فیلمسازی، اثر بتواند محتوا را به درستی منتقل کند.

 

وي گفت: این فیلم با مضمون بومی می‌تواند با زبان میرکریمی که تا کنون در کارهایش داشته عرضه شود؛ پختگی میرکریمی در «یه حبه قند» در دیگر فیلم‌های او دیده نمی‌شود، به همین دلیل این فیلم می‌تواند یک قصه بومی را با زبان جهانی بیان کند.»

اما خبر مهم این روزها اینکه فیلم سینمایی «گشت ارشاد» یازدهمین ساخته سعید سهیلی با تیراژ يك میلیون نسخه و به صورت گسترده توسط موسسه تصویر گستر پاسارگاد و پخش دنیای هنر در سراسر کشور توزیع شد.

محصول پیشین این موسسه فیلم سینمایی «پرسه در مه» (بهرام توکلی) بوده و قرار است بزودی فیلم سینمایی «نارنجی پوش» (داریوش مهرجویی) از این موسسه توزیع شود.

 

سهیلی پیش از این سابقه ساختن فیلم های «ازدواج در وقت اضافه»، «چارچنگولی»، «چهار انگشتی» و «سنگ، کاغذ، قیچی» را در کارنامه خود دارد و «كلاشينكف» نام فیلم جدید سهیلی است که منتظر دریافت پروانه ساخت آن است.

بازیگران فیلم گشت ارشاد حميد فرخ‌نژاد، پولاد کیمیایی، جمشيد هاشم‌پور، نيوشا ضيغمی، سحر قریشی، ميرطاهر مظلومی و ساعد سهيلی و عوامل فنی اش سعید سعیلی و محمد نجیبی (سرمایه گذار)، تورج منصوری (مدیر فیلمبرداری)، ناصر چشم آذر (موسیقی متن) و حمید رسولیان (جلوه های ویژه) هستند.

خلاصه داستان فیلم هم بر اينطور است كه سه جوان جنوب شهری به خاطر به دست آوردن پول، دست به كارهای خطرناكی می زنند.

نام فيلم از همان ابتدا كنجكاوی های بسياری درباره فيلم جديد سهيلی به وجود آورد. سهيلی درباره اين انتخاب می گويد: «فیلم در مورد جوان هایی است که بی ربط نیست با اتفاقاتی که با حضور گشت ارشاد به وجود آمده است.»

فيلمنامه اوليه متعلق به مهدی ميرزايی است كه توسط سهيلی بارها بازنويسی شده و در نسخه نهايی فقط خط داستانی حفظ شده.

پروانه ساخت فیلم سهیلی پس از مدتی انتظار اردیبهشت ماه سال 90 صادر و فیلمبرداری آن از 10 مرداد آغاز و تا اواخر شهریور ماه به طول انجامید كه يکی از لوکیشن های اصلی این فیلم در منطقه زعفرانیه بوده است.

پروانه نمايش فيلم به نام «گشت» صادر شد که سهیلی با تکذیب این خبر گفت: «اسم فيلم من همچنان «گشت ارشاد» است و پروانه نمايشی كه من در دست دارم هم به نام «گشت ارشاد» صادر شده و به نظرم تغيير نام فيلم در خبر روابط عمومی معاونت سينمايی تنها يك اشتباه تايپی بوده است».

شنيده می شد فيلم براي حضور در جشنواره سی ام به مشكلاتی خورده، اما نهايتا نام فيلم در بخش مسابقه سينمای ايران سی امين جشنواره فيلم فجر اعلام شد.

این فیلم همچنین برنده سیمرغ بهترین موسیقی متن (ناصر چشم آذر) و همچنین کاندید بهترین جلوه های ویژه (حمید رسولیان)، کاندید بهترین بازیگر اول مرد (حمید فرخ نژاد)، کاندید بهترین بازیگران مکمل مرد (پولاد کیمیایی و ساعد سهیلی) از سی ام جشنواره فیلم فجر شده است.

پس از جشنواره بود که سهیلی تغییراتی را در پایان بندنی فیلم اعمال کرد و فیلم همراه با 4 فیلم دیگر از 25 اسفند ماه در گروه سینمایی آفریقا به روی پرده آمد.

چندی روزی از اکران عید نوروز نگذشته بود که انصار حزب ا ... با تجمع مقابل وزارت ارشاد نسبت به اکران دو فیلم «گشت ارشاد» و «خصوصی» واکنش نشان دادند و کار به جایی رسید که در اولین نماز جمعه تهران در سال جدید هم صحبت از این دو فیلم به میان آمد.

 

تعطیلات نوروز هنوز به پایان نرسیده بود که حوزه هنری و شهرداری تهران اعلام کردند: اکران این دو فیلم را در سینماهای خود متوقف خواهند کرد و «گشت ارشاد» با داشتن چند سینما به کار خود ادامه داد.

در این بین نیز اعتراض و بیانه سعید سهیلی و همچنین مجمع فیلمسازان ایران و جمعی از خانواده های شهدای شهر مشهد به توقیف این فیلم در نوع خود جالب بود. با وجود اینکه پس از جنجال و حاشیه های به وجود آمده در اکران نوروز فروش این فیلم بیش از پیش شده بود، سید علیرضا سجاد پور، مدیرکل نظارت و ارزشیابی اعلام کرد که اکران این فیلم به صورت طبیعی رو به پایان است و سرانجام 27 فروردین ماه فیلم سینمایی «چه جوری میلیاردر شدم» علی عبدالعلی زاده جایگزین «گشت ارشاد» شد.

فروش این فیلم در 31 روز زمان اکرانش، يك میلیارد و 533 میلیون تومان بود که در نوع خود قابل توجه است.

هر از چند گاهی خبری در مورد عرضه نسخه مجاز این فیلم به گوش می رسید که خود سهیلی واکنش نشان داده و اعلام کرده بود خدا «گشت ارشاد» را رحمت کند و تمایل ندارد آن را حتی برای خانواده اش به نمایش بگذارد و فاتحه آن را برای نمایش عمومی مجدد و عرضه در شبکه نمایش خانگی خوانده است. این شایعات باعث شد سعید رجبی فروتن، مدیرکل سابق دفتر همکاری‌های سمعی و بصری وزارت ارشاد اعلام کند كه این فیلم مجوز پخش از شبکه نمایش خانگی ندارد و اگر توزیع شود قاچاق و غیر مجاز است.

 

خرداد ماه هم خبر اکران این فیلم توقیف شده در کشورهای دیگر نظیر آلمان و بلغارستان به گوش می رسید که سهیلی این خبر را تکذیب کرد.

سرانجام با صلاحديد مقامات عالی وزارت ارشاد پروانه نمایش خانگی این فیلم، مرداد ماه صادر شد و این فیلم به همراه پشت صحنه و قسمت های حذف شده از امروز در سراسر کشور توزیع شد.

به نظر فرهاد خالدار، از نویسندگان «گشت ارشاد» شروع خوبی دارد، فیلم خیلی زود سر اصل مطلب می رود و برای معرفی و شناساندن هرچه بیشتر سه شخصیت محوری فیلم هیچ فرصتی را از دست نمی دهد. حاجی (حمید فرخ نژاد)، عطا (پولاد کیمیایی) و حسن (ساعد سهیلی) آدم هایی رنج دیده و بریده از اجتماع هستند که برای گرفتن سهم و حق خود از زندگی، پوشش ماموران گشت ارشاد را پوشیده و راه اخاذی از جوانان را پیش گرفته اند. روابط میان این سه شخصیت به خوبی به شکل گرفته و شوخی ها و دیالوگ های رد و بدل شده نیز کمک شایانی به درآمدن موقعیت های طنز فیلم می کند.

سعید سهیلی یادداشتی را به شرح زیر نوشته است که روی کاور فیلم درج شده است:

«درباره گشت ارشاد هیچ نباید گفت، تنها و تنها باید نشست و آن را تماشا کرد، چند بار منتظر پروانه ساخت بودم مهم نیست، برای شاخت آن چه سختی ها کشیدم مهم نیست، در زمان اکران آن چه ناملایمتی ها دیدم مهم نیست، فیلم در تهران پایین کشیده شد و در شهرستان ها اکران نشد مهم نیست، خودم همراه با فیلم آتش گرفتم و سوختم مهم نیست، پس هیچ نمی گویم و با تمام بی انصافی ها می سازم و دوباره فیلم می سازم.

سینمای ایران روزهای پرخبری را چه در عرضه نمایش خانگی، چه حوزه معرفی نماینده به اسکار و چه در بحث اکران خوب و پررونق «کلاه قرمزی و بچه ننه» سپری می کند.

آیا این یک موقعیت مقطعی و زودگذر است و بعد از چندی، دوباره همان بحران های همیشگی گریبان این سینما را خواهد گرفت؟»